Ilustracja z pierwszego opisu Mormolyce|thumb Dwułupek (Mormolyce) – rodzaj tropikalnych chrząszczy z rodziny biegaczowatych i podrodziny Harpalinae.
Morfologia Owady te odznaczają się płaskim ciałem, poszerzonym łukowato na boki przez przezroczyste i spłaszczone boczne krawędzie pokryw. Jest to wyraz przystosowania do środowiska życia (spotykane są pod korą drzew) lub mimikra (owad przypomina suchy liść). Druga para skrzydeł jest dobrze wykształcona i obserwowano te chrząszcze w locie. Głowa i przedplecze są wydłużone, czułki długie, mniej więcej równe długości całego ciała. Są dość dużymi owadami, osiągającymi do 10 cm długości.
Biologia Larwy i osobniki dorosłe Mormolyce są drapieżne. Zagrożone uwalniają z gruczołów pygidialnych substancję zawierającą kwas masłowy w ilości zdolnej do porażenia palców dłoni na dobę. Jako pierwszy doniósł o tym Overdijk, autor wielu obserwacji nad cyklem życiowym tych chrząszczy. Podobne obserwacje opublikowali holenderscy entomolodzy Lieftinck i WiebesLieftinck MA, Wiebes JT. Notes on the Genus Mormolyce Hagenbach (Coleoptera, Carabidae). Bijdragen tot de Dierkunde 38, ss. 59-68, 1968. Niektórzy jednak, m.in. Shelford, nie potwierdzili tego faktu; autor ten podał również, że nie przydarzyło się to żadnemu z Dajaków, którzy łapali owady i mieli w tym duże doświadczenie.
Larwy zasiedlają zatoczkowate jamki w miąższu grzybów nadrzewnych z rodzaju Polyporus, połączone małym otworkiem ze światem zewnętrznym. Nie obserwowano momentu składania jaj ani opuszczania ich przez imago. Często spotyka się dorosłe w sąsiedztwie wspomnianych grzybów.
Etap larwalny trwa od 8 do 9 miesięcy, przepoczwarczanie od 8 do 10 tygodni. Imago pojawiają się od sierpnia do listopada i nazywane były przez miejscowych „Bibiolah’an”.
Gatunki owadorośli Laboulbenia palmella Thaxter i L. kunkelii (Giard) wydają się pasożytować wyłącznie na osobnikach gatunku M. phyllodes.
Taksonomia Rodzaj został opisany przez Jacoba Johanna Hagenbacha w 1825 roku. Przez dłuższy czas był uważany za monotypowy z gatunkiem M. phyllodes. Z czasem opisano kolejne gatunki. Pozycja systematyczna rodzaju budziła z początku wątpliwości, jednak larwy Mormolyce nie różnią się znacząco morfologią od innych biegaczowatych. Niedawno przynależność systematyczną potwierdziły porównawcze badania DNA.
Należą do niego następujące gatunki: Mormolyce phyllodes Hagenbach, 1825 – dwułupek foremny Mormolyce phyllodes engeli Wiebes, 1968 Mormolyce phyllodes borneensis Gestro, 1875 Mormolyce castelnaudi Deyrolle, 1862 Mormolyce hagenbachi Westwood, 1862 Mormolyce matejmiciaki Ďuríček et Klícha, 2017 Mormolyce quadraticollis Donckier, 1899 Mormolyce tridens Andrewes, 1941
Ochrona Chrząszcze te nie były i nie są zbyt rzadkie. Są chętnie łapane i sprzedawane kolekcjonerom ze względu na charakterystyczny wygląd. Dawniej osiągały bardzo wygórowane ceny; w połowie XIX stulecia Muzeum w Paryżu płaciło sumę 1000 franków za jeden okaz. Głównym zagrożeniem dla tych owadów jest niszczenie siedlisk – lasów tropikalnych. Gatunek Mormolyce phyllodes został uwzględniony w 1990 roku na czerwonej liście zagrożonych gatunków IUCN, w 1996 roku został jednak skreślony. Chrząszcze tego rodzaju chętnie są przedstawiane na znaczkach pocztowych.
Występowanie Przedstawiciele rodzaju spotykane są na Półwyspie Malajskim i Wielkich Wyspach Sundajskich: Borneo, Jawie i Sumatrze.
Zobacz też Mormolyke
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Harpalinae Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1825 roku