Gesalek; ., Gesalik, Gezalek; . (ur. w końcu V wieku, zm. w 512 lub 514 r. nad rzeką Durance) – władca Wizygotów w Hiszpanii w latach 507 lub 508−511, syn króla Wizygotów Alaryka II, brat przyrodni Amalaryka, z rodu Baltów, arianin.
Król Gesalek pochodził ze związku króla Wizygotów Alaryka II z konkubiną, był więc dzieckiem nieślubnym; ; ; ; ; .. W chwili śmierci ojca w bitwie pod Vouillé w 507 r. był już osobą dorosłą. Jego pochodzenie z konkubiny nie było zasadniczo przeszkodą w odziedziczeniu władzy po ojcu. Królem został obrany (po raz pierwszy od ponad półwiecza w wyniku elekcji, a nie aklamacji) w Narbonne przez część możnowładztwa wizygockiego po śmierci ojca, a zarazem poprzednika, w 507; . lub 508 r. Za stolicę Gesalek obrał sobie (wobec zajęcia przez Franków Tuluzy) położone blisko wybrzeża Morza Śródziemnego Narbonne. W następstwie przegranej w walce z najazdem Burgundów oraz złupienia stolicy konieczne stało się wycofanie Gesaleka na Półwysep Iberyjski; ; ; .. Najpewniej zdecydował się on również zaniechać obrony Carcassonne, w którym znajdowała się wówczas większość tolozańskiego skarbu królewskiego oraz, prawdopodobnie, także Amalaryk; .. Zapewne Gesalek liczył na zawarcie pokoju z Frankami i Burgundami, czym tłumaczy się jego brak działania. Owa bezczynność spowodowała interwencję ostrogocką w roku 508; ; ., dzięki której królestwo Wizygotów zachowało swój byt; ., jednak ostatecznie straciło tereny na północ do Pirenejów. Sam władca ostrogocki Teodoryk Wielki początkowo popierał obiór Gesaleka, jednak zrażenie przez tego ostatniego części możnowładztwa gockiego z powodu skazania na śmierć redaktora Breviarium Alaricianum, możnego Goiaryka; ., śmierć innego możnego Weili, prawdopodobnie należącego do stronnictwa królewskiego; ., oraz uspokojenie w stosunkach ostrogocko-frankijskich i ostrogocko-burgundzkich spowodowały, że w 510 r. Ostrogoci rozpoczęli działania przeciwko Gesalekowi, przebywającemu wówczas w Barcelonie. W 511 walczył on bez powodzenia z wodzem ostrogockim Ibbą, wysłanym do państwa Wizygotów przez Teodoryka Wielkiego, który wspierał brata przyrodniego Gesaleka (a zarazem swojego wnuka) – Amalaryka; ; ; .. Działania wojenne zakończyły się jeszcze w tymże roku obwołaniem Teodoryka Wielkiego władcą wizygockim i opuszczeniem kraju przez Gesaleka; ..
Pretendent Teodoryk Wielki przejął wówczas władzę nad Wizygotami, raczej jako niezależny władca, a nie regent, choć w ramach opieki nad młodym Amalarykiem. Gesalek zaś udał się do wandalskiej Afryki, gdzie przebywał niecały rok albo do roku 513; ., starając się uzyskać od władcy wandalskiego wspomożenie w dalszych swoich działaniach i wywołując wzrost napięcia w stosunkach ostrogocko-wandalskich; ; ; .. Być może spustoszenie Sycylii przez Teodoryka Wielkiego było następstwem pobytu Gesaleka w Kartaginie. Życzliwy temu ostatniemu władca Wandalów Trasamund nie zdecydował się co prawda na otwarte wsparcie wojskowe pretendenta, ale Gesalek otrzymał fundusze niezbędne do dalszego działania; .. Postępowanie władcy wandalskiego można rozpatrywać w kontekście działań mających osłabić Teodoryka Wielkiego z jednej strony, z drugiej zaś przyszłe zwycięstwo gorliwego arianina, jakim był Gesalek, mogłoby wzmocnić (tak wewnętrznie, jak i zewnętrznie) siłę państwa Wandalów. Gesalek przybył do Akwitanii, gdzie, będąc przez rok tolerowany przez Franków, dzięki funduszom uzyskanym od króla Wandalów (ludzi nie otrzymał), stworzył armię złożoną z Gotów, na której czele zamierzał najechać Półwysep Iberyjski; ; ; ; .. Wojsko Gesaleka poniosło jednak klęskę pod Barceloną w 511/512 r. lub w 513 r., przegrywając z wojskami Ibby. Gesalekowi udało się ujść do Galii, ale, straciwszy frankijskie wsparcie, został, zapewne będąc w związku z powyższym w drodze do władcy Burgundów Gundobada; ., pojmany nad rzeką Durance; ; ; ; . przez Ostrogotów; ; albo prawdopodobnie przez Franków, albo też, być może, Burgundów i w 512 r. lub w 514 przez nich zgładzony; ; ; ; ..
Przypisy
Bibliografia Źródła
Opracowania
Kategoria:Władcy Wizygotów Kategoria:Urodzeni w V wieku Kategoria:Zmarli w VI wieku