thumb|Nagietek lekarski Nagietek (Calendula L.) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Należy do niego 12 gatunków. Występują one w rejonie Morza Śródziemnego i południowo-zachodniej Azji, od Azorów i Wysp Kanaryjskich po Pakistan i Tadżykistan, poza tym na wielu obszarach rosną jako introdukowane. W Polsce rzadkim chwastem polnym jest nagietek polny C. arvensis, często uprawianym gatunkiem i przejściowo dziczejącym jest nagietek lekarski C. officinalis.

Niektóre gatunki mają znaczenie użytkowe, zwłaszcza nagietek lekarski. Uprawiany jest od dawna i w licznych odmianach ozdobnych, poza tym wykorzystywany jest jako roślina lecznicza i kosmetyczna, płatki stosowane są do barwienia masła i zup oraz jako dodatek do sałatek.

Morfologia Pokrój Rośliny jednoroczne i wiecznie zielone byliny, rzadziej drewniejące u nasady pędów półkrzewy. Zwykle o pędach ogruczolonych i aromatycznych, osiągające do 0,5 m wysokości. Liście Skrętoległe, siedzące, pojedyncze, całobrzegie lub ząbkowane, zwykle aromatyczne. Kwiaty Zebrane w koszyczki. Okrywa z listkami ułożonymi w jednym lub dwóch szeregach. Kwiaty języczkowe na skraju koszyczka są żółte lub pomarańczowe, żeńskie. Wewnętrzną część koszyczka zajmują kwiaty rurkowate męskie, żółte do czerwonych. Owoce Niełupki o bardzo zróżnicowanych kształtach – często silnie wygięte, dziobowate, oskrzydlone, bez puchu kielichowego, odmienne w zależności od położenia w koszyczku.

Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny astrowatych Asteraceae, w obrębie której klasyfikowany jest do podrodziny Asteroideae i plemienia Calenduleae.

Wykaz gatunków Calendula arvensis L. – nagietek polny Calendula eckerleinii Ohle Calendula karakalensis Vassilcz. Calendula lanzae Maire Calendula maroccana (Ball) B.D.Jacks. Calendula meuselii Ohle Calendula officinalis L. – nagietek lekarski Calendula pachysperma Zohary Calendula palaestina Boiss. Calendula stellata Cav. Calendula suffruticosa Vahl – nagietek drewniejący Calendula tripterocarpa Rupr.

Przypisy

Kategoria:Asteroideae Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza