Sudecka Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza (SBWOP) – zlikwidowana brygada w strukturze organizacyjnej Wojsk Ochrony Pogranicza pełniącą służbę na granicy polsko-czechosłowackiej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Sformowana 1 stycznia 1958 na bazie 5 Brygady WOP na podstawie zarządzenia MSW nr 075/58 z 22 kwietnia 1958. Sztab brygady stacjonował w Kłodzku. W 1961 dowództwo posiadało kryptonim Skała.
Rozkazem organizacyjnym dowódcy WOP nr 088 z 9 lipca 1964 rozformowano strażnicę WOP III kategorii Brzozowice i Zieleniec o stanach 48 wojskowych i kategorii IV Lesica o stanie 28 wojskowych. W ich miejscu sformowano placówki WOP II kategorii Zieleniec i Lesica o stanie 6 wojskowych. W 1962 wprowadzono nowy plan mobilizacyjny PM–62. Zakładał on na wypadek wojny znaczne rozwinięcie jednostki. Zgodnie z etatem czasu „P”, na dzień 1 lipca 1965 Brygada liczyła 1574 żołnierzy, a etat czasu „W” przewidywał 3518 żołnierzy. W ramach zadań mobilizacyjnych jednostka formowała 7 Brygadę WSW Armii.
Rozformowana w lipcu 1989. Na jej bazie powstał Sudecki batalion WOP.
Zarządzeniem nr 012 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 7 maja 1991 w sprawie rozwiązania jednostek WOP oraz utworzenia jednostek organizacyjnych Straży Granicznej Minister Spraw Wewnętrznych polecił z dniem 16 maja 1991 rozwiązać Sudecką Brygadę WOP w Kłodzku istniejącą według etatu nr 44/094 o stanie osobowym na okres „W” 1438 żołnierzy i 53 pracowników cywilnych oraz na okres „P” 1026 żołnierzy i 54 pracowników cywilnych. Na jej bazie powstał oddział Straży Granicznej: Sudecki Oddział Straży Granicznej w Kłodzku. Oddziałowi została przydzielona nazwa związana z regionem, w którym działałASG, sygn. 445/7 s. 43–48..
Zarządzeniem nr 012 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 7 maja 1991 w sprawie rozwiązania jednostek WOP oraz utworzenia jednostek organizacyjnych Straży Granicznej Minister Spraw Wewnętrznych polecił z dniem 16 maja 1991 rozwiązać Ośrodek Wczasów WOP w Dusznikach Zdroju istniejący według etatu nr 44/018 o stanie osobowym na okres „P” 1 żołnierz.
Skład organizacyjny Dowództwo, sztab i pododdziały dowodzeniaStrukturę organizacyjną brygady podano za: 52 batalion WOP 53 batalion WOP 54 batalion WOP Graniczne placówki kontrolne (GPK): Międzylesie Kudowa-Słone.
Wydarzenia 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), cały wysiłek służb przede wszystkim strażnic i GPK, skierowano na ochronę granicy oraz utrzymanie porządku i bezpieczeństwa w strefie nadgranicznej, współpracując ściśle z organami milicji i Służby Bezpieczeństwa. W strażnicach normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Po wprowadzeniu ograniczeń w ruchu granicznym część niewykorzystanej kadry GPK przerzucono do strażnic w celu wspomożenia bezpośredniej ochrony granicy. Patrole wysyłane w teren zostały wzmocnione. Wyeliminowano służby składające się z jednego żołnierza. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną, sięgając niekiedy głębiej. Niektóre szlaki turystyczne zostały zamknięte, a ruch w strefie nadgranicznej został znacznie ograniczony. W stan gotowości były postawione wszystkie pododdziały odwodowe. Dla umocnienia bezpieczeństwa w strefie nadgranicznej organizowano stałe akcje penetracyjne terenu przez wszystkie służby, zwłaszcza lotne patrole na motocyklach lub samochodach osobowo-terenowych. Mimo utrudnionych warunków nie zaprzestano współpracy z ludnością pogranicza.
Sąsiednie brygady Górnośląska Brygada WOP ⇔ Łużycka Brygada WOP – 1.01.1958–07.1989
Oficerowie brygady Dowódcy brygady ppłk Bronisław Wąsowski płk Edward Suchy płk Franciszek Wojciechowski gen. bryg. Józef Rudawski (1979–1987).
Kierownicy sekcji KRG ppłk Paweł Gawdun ppłk Stanisław Kopczyk ppłk Hołda ppłk Ryszard Machowski kpt. Andrzej Machlowski.
Przekształcenia 11 Oddział Ochrony Pogranicza → 11 Wrocławski Oddział WOP → 23 Brygada Ochrony Pogranicza → 5 Brygada WOP → 5 Sudecka Brygada WOP → Sudecka Brygada WOP → Sudecki Batalion WOP
Upamiętnienie Z okazji osiemdziesiątej rocznicy powołania Wojsk Ochrony Pogranicza (10 czerwca 1945), 17 czerwca 2025 przed bramą byłych koszar WOP w Kłodzku uroczyście odsłonięto pamiątkową tablicę. Uczyniono to w obecności m.in. przedstawicieli lokalnych władz samorządowych, formacji mundurowych, byłych żołnierzy i pracowników tej brygady. Przemówienie okolicznościowe, traktujące o losach brygady, wygłosił przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Budowy Tablicy 80-lecia ppłk Zbigniew Hnatiuk, samego zaś odsłonięcia wspomnianej tablicy dokonali starostka kłodzka Małgorzata Jędrzejewska-Skrzypczyk, wójt gminy Kłodzko Zbigniew Tur oraz burmistrz miasta Kłodzka Michał Piszko. Podczas wydarzenia, w uznaniu zasług poniesionych na rzecz rozwoju funkcjonowania Związku Żołnierzy Wojska Polskiego przyznano odznaczenia. Krzyż Komandorski ZŻWP otrzymali ppłk Zbigniew Hnatiuk i st. chor. Lech Molęda. Złoty Krzyż z Gwiazdą – ppłk Wojciech Łyszkiewicz, mjr Eugeniusz Panasewicz oraz por. Adam Łącki. Srebrny Krzyż otrzymał chor. Jerzy Zaykowski, Złoty Krzyż 45-lecia – płk Kazimierz Korecki i płk Andrzej Machlowski. Medale 45-lecia – mjr Janusz Gałan oraz kpr. Tomasz Karolczak. Cała uroczystość objęta została patronatem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Wojsko w Kłodzku Kategoria:Brygady WOP Kategoria:Brygady WOP rozmieszczone na granicy polsko-czechosłowackiej Kategoria:Jednostki Wojska Polskiego o nazwie wyróżniającej Sudecka Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1958 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1989