Antoni Józef Mars herbu Noga (ur. 3 grudnia 1819 w Strzyżowicach, zm. 3 grudnia 1905) – administrator majątków ziemskich, właściciel Starej Wsi (pow. limanowski), działacz gospodarczy, społecznik.
thumb|250px|Dwór Marsów w Limanowej Jako członek rodziny Marsów miał ogromny wpływ na rozwój społeczno-kulturalny i gospodarczy nie tylko Limanowej, Starej Wsi ale przede wszystkim powiatu limanowskiego. Według Jacentego Musiała, dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w Starej Wsi Antoni Mars i jego rodzina poprzez czynne zaangażowanie w ruchy patriotyczno-wolnościowe w XIX i XX wieku, pozostawiła po sobie ogromną spuściznę, historię i dziedzictwo będąc prekursorami rozwiązań samorządowych, gospodarczych i finansowych ówczesnej LimanowszczyznyHistoria starowiejskiego dworu Marsów – obecnego dworu Marsów w Limanowej.
Życiorys Urodził się w Strzyżowicach, w rodzinnym majątku Marsów znajdującym się w ich posiadaniu od XVII wieku (pierwsze wzmianki w źródłach pochodzą z 1626 roku i wymieniają Jana i Piotra jako dziedziców wsi Strzyżowice w parafii Siemonia (księstwo siewierskie)). Był synem Kaspra Marsa (ur. 8 stycznia 1783, zm.1865), właściciela majątku Strzyżowice i Elżbiety Chodakowskiej herbu Dołęga (ur. 1797 - zm.przed 1832). Marsowie należeli do szlachty siewierskiej. Po sekularyzacji Księstwa Siewierskiego otrzymali polski indygenat. Jego bratem był Leopold MarsLeopold Mars, wydawca:Ludwig Stasiak, Pamiętniki Leopolda Marsa, żołnierza i wygnańca 1848-1853, Gebethner i Spółka, Kraków, 1908.
W 1832 roku, po śmierci matki, został wysłany do pensjonatu u państwa Lazarów, który mieści się w sąsiedniej wsi"Najważniejsze historyczne postacie związane z miastem Limanowa", Stanisław Ociepka. Od 1834 roku uczęszczał do Gimnazjum św. Anny w Krakowie. Po ukończeniu kursu pedagogicznego rozpoczął pracę nauczyciela w prywatnych pensjonatach. Podejmował studia na trzech kierunkach na Uniwersytecie Jagiellońskim: filozofii, medycyny i fizyki; żadnego z nich nie ukończył i powrócił do rodzinnych Strzyżowic. Początkowo zatrudnia się u stryja Antoniego Marsa do majątku w Malinowicach, gdzie zostaje pomocnikiem w sprawach gospodarskich"Najważniejsze historyczne postacie związane z miastem Limanowa", Stanisław Ociepka.
8 lipca 1845 roku poślubił Franciszkę Żelechowską herbu Ciołek (ur. 14 grudnia 1821 Rzeszotary) z podkrakowskich Dębnik, córkę Pawła właściciela Łętowni pod Przemyślem"Najważniejsze historyczne postacie związane z miastem Limanowa", Stanisław Ociepka. Po krótkim pobycie w Dębnikach pod Krakowem u Żelechowskich, znalazł zatrudnienie w dobrach Henryka Potockiego w Chrząstowie. Przez sześć lat pracował jako administrator dóbr ziemskich i reorganizator fabryk, szczególnie cukrowniAntoni Józef Mars - człowiek, który zmienił oblicze Ziemi Limanowskiej.
Dwór w Starej Wsi Matka Franciszki, Antonina z Jezierskich Żelechowska, żona Konstantego Stobnickiego, w 1855 roku przejęła Limanową oraz Starą Wieś od krewnej Dunikowskiej z Jezierskich. Po śmierci Antoniny majątek został podzielony pomiędzy spadkobierców. W zamian za rentę już w 1953 roku Antoni Józef Mars przejmuje część majątku a po 10 latach spłaca wszystkich spadkobierców i zostaje właścicielem majątku w Limanowie, dworku w Starej Wsi oraz Sowlin z CzachurszczyznąZ kart historii starowiejskiego dworu i limanowskiego ogrodu. Okres przedwojenny - dzieje rodziny MarsÛw cz. I. Limanowa została w rękach Marsów do reformy rolnej w 1945. Zmarł w 1905 roku w Limanowej; spoczywa w kaplicy grobowej rodziny Marsów na limanowskim cmentarzu parafialnymZarys genealogii rodziny Mars herbu Noga.
W dworze, w Starej Wsi, który niegdyś był ich własnością, dziś mieści się Muzeum Regionalne Ziemi Limanowskiej. Do kompleksu dworskiego należały dawniej m.in. browar (obecnie budynek starostwa powiatowego), park dworski (jego pozostałości stanowią obecnie Park Miejski), neogotycka kaplica świętego Walentego oraz gospodarstwo hodowlane. Na polach i lasach należących do Marsów wybudowane zostały os. Zygmunta Augusta i os. Marsów. W dwudziestoleciu międzywojennym dwór był ośrodkiem życia publicznego i politycznego; gościł m.in. prezydenta Ignacego Mościckiego oraz ministra spraw zagranicznych Józefa Becka. Po II Wojnie światowej władze komunistyczne odebrały majątek rodzinie Marsów. W latach 1946–1951 w budynku mieściło się Gimnazjum Leśne, a później Państwowy Ośrodek Maszynowy i Powiatowy Sztab Wojskowy. Od 1970 r. w budynku mieściło się Muzeum Ziemi Limanowskiej i biura PTTK. Od 1987 r. budynek jest wyłączną siedzibą Muzeum Regionalnego Ziemi Limanowskiej.
Praca zawodowa i społeczna Antoni Mars swoje zainteresowania kierował głównie na sprawy społeczne. Związał się z powstającą w Galicji organizacji pokojowej w Nowym Sączu, która działała pod hasłem „oświata, moralność, wolność, narodowość” i miała działać na rzecz rozwoju galicyjskiej gospodarki; Antoni Mars był przewodniczącym kółka w powiecie limanowskim"Warto zobaczyć, warto odwiedzić, warto poznać" – Zabytki i atrakcje turystyczno-krajoznawcze Limanowej. W 1863 roku przedstawiciele władz powstańczych namawiali ziemian do włączenia się w walkę powstańczą a organizacje przemianować na związek rewolucyjny. Antoni Mars był przeciwny tym zmianomZa czasów Antoniego Józefa Marsa Limanowa zyskała nowe oblicze. W swoim pamiętniku pisał:
Pomimo sprzeciwu organizacja włączyła się w walki niepodległościowe za co władze zdelegalizowali organizacjeZa czasów Antoniego Józefa Marsa Limanowa zyskała nowe oblicze. thumb|right|250px|Zdjęcie rodzinne z okazji jubileuszu 50. zaślubin Antoniego Marsa i Franciszki Żelechowskiej. Jubilaci siedzą na ławce pośrodku
Zainicjował (przedkładając dokładny projekt) powstanie „Sądów Polubownych”, które miały m.in. zastąpić kosztowne i długotrwałe sądy państwowe. Sądy Polubowne zajmowały się sporami w gronie ziemian, ale i nieporozumieniami z włościanami, mieszczanami czy Żydami.
Z ziemianami: Marcelim Żukiem-Skarszewskim i Maksymilianem Marszałkowiczem założył w Nowym Sączu "Dom Rolniczo-Komisowy Józef Mars i Spółka", który ówczesne władze nakazały po krótkiej działalności zamknąć. W jego miejsce założono "Dom Zleceń". W listopadzie 1862 roku powstała Ława Obwodowa Sądecka, w której zasiadał również Antoni Mars. Pod szyldem niesienia pomocy ekonomicznej rolników, "Dom Zleceń" podczas powstania styczniowego pomagał powstańcom przewożąc dla nich broń z Węgier w zamian za wyroby ze skór i ubrania. Za tę działalność Antoni Mars był aresztowany. Po powstaniu musiał spłacić zaciągniętą pożyczkę w kwocie 20 tysięcy złotych reńskich przez "Dom Zleceń" na rzecz pomocy dla powstańców.
Towarzystwo Zaliczkowe i Towarzystwo Ochrony Własności Ziemskiej W 1877 roku Antoni Mars założył Towarzystwo Zaliczkowe, czyli instytucję pożyczkową mające na celu stymulowanie miejscowych do zaciągania kredytów na rozwój własnych gospodarstw, a także ochronę przed lichwąZa czasów Antoniego Józefa Marsa Limanowa zyskała nowe oblicze. W pracy Stefani Bojarskiej z 1917 roku, autorka podaje datę 1896 jako stworzenie Towarzystwa Zaliczkowego a następnie prawdopodobnie myli stowarzyszenie z Towarzystwem Ochrony Własności Ziemskiej. Pierwszych trzydziestu członków utworzyło fundusz zakładowy w wysokości 200 złotych a sam założyciel dołożył kolejne 1000 złotych. Pod koniec 1877 roku Towarzystwo Zaliczkowe rozpoczęło prace organizacyjne, na początku 1878 roku zostało zarejestrowane w sądzie a 15 kwietnia 1878 roku odbyło się pierwsze posiedzenie członków założycieli. Antoni Mars kierował Towarzystwem przez wiele lat nie pobierając wynagrodzenia, a na siedzibę przeznaczył własny lokal.
W szczytowym okresie Towarzystwo Zaliczkowe dysponowało aktywami w wysokości 379 tys. 346 zł. „Towarzystwo Zaliczkowe” miało na celu stymulowanie miejscowych do zaciągania kredytów na rozwój własnych gospodarstw, a także ochronę przed lichwąZa czasów Antoniego Józefa Marsa Limanowa zyskała nowe oblicze.
W 1881 roku Antoni Mars powołał Towarzystwo Ochrony Własności Ziemskiej, którego celem było ratowanie zadłużonych gospodarstw przed nieuczciwymi wierzycielami. Towarzystwo to w ciągu dwunastu lat uregulowało interesy 19 majątków ziemskich i 441 gospodarstw chłopskich. Część limanowskiego majątku Mars dzierżawił mieszczanom, zaś browar Żydom. Od 1865 roku gospodarstwem zajął się sam, wynajmując do pracy włościan, którzy w ten sposób mieli zapewnioną stałą pracę. Przy Towarzystwie Ochrony Własności Ziemskiej w Limanowej od roku 1883 istniał fundusz zapomogi dla gospodarstw chłopskich dotkniętych klęską pożaru, których nie stać było na płacenie wysokich składek ubezpieczeniowych w państwowych towarzystwach asekuracyjnych.
Towarzystwo Zaliczkowe pod nazwą Towarzystwo Zaliczkowe i Ochrony Własności Ziemskiej, działało do końca listopada 1941 roku. W 1942 roku, jako spółdzielnia przejmująca, połączyła się z Kasą Stefczyka w wyniku czego 10 czerwca 1942 roku nastąpiła sądowa rejestracja połączonych instytucji kredytowych, które utworzyły Bank Spółdzielczy. Zrzeszał on 1552 członków, a suma wkładów wynosiła 86 120 złotych.
Działalność gospodarcza W 1865 roku Antoni Mars przejął od żydowskiego dzierżawcy browar, który wzmiankowany był już w XVII wieku. W latach 1890–1900 Mars rozbudował i wyposażył browar w nowe urządzenia. Doprowadził wodociąg, zbudował tzw. maszynownię z wysokim kominem wyposażoną w maszynę parową napędzającą generator wytwarzający prąd elektryczny, służący zarówno browarowi, dworowi, kościołowi, jak i oświetleniu części rynku oraz po przeciwnej stronie budynek mieszczący produkcję oraz pomieszczenia administracyjne i techniczne. Do produkcji wykorzystywano materiały z różnych stron cesarstwa austro-węgierskiego: jęczmień z Węgier, słód ze Śląska Cieszyńskiego, węgiel z Górnego Śląska, natomiast butelki z Moraw. Browar należał do najlepszych i najnowocześniejszych zakładów tego typu. W browarze warzono takie gatunki jak koźlak i marcoweKrótka historia dworu Marsów … Muzeum Regionalne Ziemie Limanowskiej; to ostatnie znane jako "piwo marsowe" sprzedawano na terenie powiatów: nowosądeckiego, limanowskiego i myślenickiego, a także eksportowano na Węgry. W browarze warzono takie gatunki jak koźlak i marcowe. Zygmunt Mars przekazał zarząd nad browarem swojemu bratankowi Grzegorzowi, który doprowadził w 1934 r. do upadłości firmy. W latach 30. XX wieku zaprzestano produkcji piwa w browarze. Według innych źródeł, w 1934 roku rodzina Marsów sprzedała browar na rzecz Arcyksiążęcego Browaru w ŻywcuKrótka historia dworu Marsów … Muzeum Regionalne Ziemie Limanowskiej.
Działalność kulturalna W 1869 Antoni Mars był założycielem pierwszego limanowskiego teatru (1869), na pietrze budynku dawnej gorzelni, tam gdzie później mieściło się Towarzystwo Zaliczkowe i Towarzystwo Sokołów (Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”). Sala teatralna pomieścić mogła ponad 200 osób a całą przebudowę lokalów przeprowadził własnym kosztem, a urządzenia zakupione zostały ze składek ofiarodawców. Na premierę pierwszej sztuki przybyło wielu gości m.in. z Nowego Sącza, Bochni, a gościem honorowym był dyrektor teatru krakowskiego.
Inna działalność społeczna Antoni Mars był kolatorem limanowskiego kościoła. W 1891 r. wszedł jako wiceprzewodniczący do Komitetu Budowy Kościoła w Limanowej. W 1896 roku został drugim prezesem limanowskiego gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, któremu zapewnił początkowo lokale we własnych budynkach"Najważniejsze historyczne postacie związane z miastem Limanowa", Stanisław Ociepka.
Rodzina thumb|200px|Nagrobek rodzinny Marsów Antoni Józef Mars z małżeństwa z Franciszką z Żelechowskich miał dziewięcioro potomkówZarys genealogii rodziny Mars herbu Noga: Augustyna Anna Mars (1.10.1846–7.02.1927), za dr Kazimierzem Żelechowskim (1839–1893), bratem matki, prawnikiem. Mieszkali w majątku Dębniki pod Krakowem, a następnie w majątku Kanina. Ich dzieci: