Kowari pustynny, kowari (Dasyuroides byrnei) – gatunek ssaka z podrodziny niełazów (Dasyurinae) w obrębie rodziny niełazowatych (Dasyuridae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1896 roku angielsko-australijski biolog i antropolog Walter Baldwin Spencer, nadając mu nazwę Dasyuroides byrnei. Miejsce typowe to Charlotte Waters, Terytorium Północne, Australia. Okaz typowy (lektotyp) to samiec zakonserwowany w spirytusie o sygnaturze NMV C6323 z kolekcji Museum Victoria. Podgatunek pallidior po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1906 roku angielski zoolog Oldfield Thomas, nadając mu nazwę Dasyuroides byrnei pallidior. Miejsce typowe to Killalpanima, na wschód od jeziora Eyre, Australia Południowa, Australia. Okaz typowy to dorosły samiec o sygnaturze BMNH 5.8.9.7 z kolekcji Muzeum Historii Naturalnej w Londynie; odłowiony przez H.J. Hilliera. Jedyny żyjący współcześnie przedstawiciel rodzaju kowari (Dasyuroides).
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunki prawdopodobnie oddzielone rzeką Diamantina.
Nazewnictwo zwyczajowe W polskiej literaturze zoologicznej gatunek Dasyuroides byrnei był oznaczany nazwą „kowari”. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji Polskie nazewnictwo ssaków świata gatunkowi nadano nazwę „kowari pustynny”, rezerwując nazwę „kowari” dla rodzaju tych torbaczy.
Etymologia nazw naukowych Dasyuroides: rodzaj Dasyurus (niełaz); -οιδης -oidēs ‘przypominający’. byrnei: P.M. „Paddy” Byrne (data urodzenia i śmierci nieznane), australijski urzędnik pocztowy, zamieszkujący przygraniczne osady setki kilometrów od najbliższych miejscowości zamieszkanych przez Europejczyków. pallidior: , pallidioris ‘jaśniejszy’, forma wyższa od pallidus ‘jasny’, od pallere ‘być bladym’.
Zasięg występowania Kowari pustynny występuje w Australii, zamieszkując w zależności od podgatunku: D. byrnei byrnei – południowo-wschodnie Terytorium Północne i południowo-zachodni Queensland, na północny zachód od rzeki Diamantina. D. byrnei pallidior – północno-wschodnia Australia Południowa na południe do rzeki Cooper Creek.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) samic 13,5–16 cm, samców 14–18 cm, długość ogona samic i samców 11–16 cm; masa ciała samic 70–140 g, samców 85–175 g. Wierzch ciała jest szarawy do brązowego, spód nieco jaśniejszy. Długi ogon na końcu z gęstą szczotką czarnych włosów. Głowa o dużych uszach i oczach. Tylne łapy mają tylko cztery palce.
Ekologia Tryb życia Kowari są aktywne nocą i unikają dziennego światła, chroniąc się w wykopanych przez siebie norach lub wykorzystując schronienia innych zwierząt, np. wielkoucha króliczego. Przebywa w grupach rodzinnych, które zamieszkują znakowane zapachowo rewiry. Kowari poluje na owady, płazy, małe gady, ptaki i ssaki. Nie gardzi również znalezioną padliną. Zamieszkuje suche obszary ubogie w roślinność.
Rozród Okres godowy i rozrodczy trwa od maja do grudnia. Ciąża u samic trwa 30–35 dni. Po tym okresie na świat przychodzi 6–7 młodych. Jeśli urodzi się więcej niż sześć młodych, nie wszystkie mogą przeżyć, gdyż samica posiada tylko trzy pary sutek. Młode w torbie przez 56 dni są sztywno przytwierdzone do sutek, po 75 dniach otwierają oczy. Zaczynają opuszczać torbę i przyjmować stały pokarm po około 95 dniach. Młode przejawiają wówczas zachowania społeczne. Dojrzałość płciową osiągają w 11 miesiącu życia.
Znaczenie Na kowari polują najprawdopodobniej koty (Felis catus) i lisy (Vulpes vulpes).
Zagrożenie i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii narażony na wyginięcie VU. Intensywny wypas zwierząt gospodarskich spowodował spadek liczebności bezkręgowców i małych kręgowców, na które polowały kowari. Ssaki te giną też na drogach pod kołami samochodów.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Niełazowate Kategoria:Ssaki Australii Kategoria:Fauna endemiczna Australii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1896 roku