Piechowice

Piechowice () – miasto w Polsce, na Śląsku, w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim.

W latach 1945–1954 siedziba wiejskiej gminy Piechowice. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

Miejscowość leży nad Kamienną, niewielką rzeką dorzecza Odry, dopływem Bobru oraz uchodzącym doń w Piechowicach dopływem – Małą Kamienną.

Według danych GUS z 1 stycznia 2023 r. miasto miało 5798 mieszkańców (524. miejsce w kraju).

Położenie Do Piechowic należą części miejscowości (niektóre mają status osiedla): Górzyniec, Michałowice, Pakoszów, Piastów. W latach 1976–1997 dzielnicą Piechowic był także Jagniątków, przyłączony 1 stycznia 1998 r. do graniczącej z nim Jeleniej Góry. Miasto położone jest na wysokości 360–480 m n.p.m., a granica administracyjna sięga aż do wysokości 1509 m n.p.m., gdzie znajduje się drugi co do wielkości szczyt polskich Karkonoszy – Wielki Szyszak.

Sąsiednie gminy Gmina graniczy z gminami: Jelenia Góra, Stara Kamienica, Szklarska Poręba oraz z Czechami (przez szczyty Karkonoszy).

Nazwy historyczne Petirsdorf – 1305 rok Petersdorff – 1550 rok Pettersdorff – 1687 rok Pettersdorf – 1727 rok Petersdorf – 1747 rok Pitschdorf, Petersdorf – 1845 rok Piotrowice – 1945 rok Piechowice – 1946 rok

Historia thumb|left|Huta szkła w Piechowicach (prawdopodobnie koniec XIX wieku), pocztówka ze zbiorów Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze Założone na przełomie XIII i XIV wieku, prawa miejskie uzyskało dopiero w 1967 r.(przy czym sąsiednie wsie jako osiedla znalazły się w obrębie nowo powstałego miasta). Geneza miasta wiąże się z Hansem Paterem, który zbudował młyn na terenie dzisiejszych Piechowic na początku XIV w. – stąd też nasiębierne koło młyńskie we współczesnym herbie miasta. Późniejsze wieki przyniosły rozwój tradycji szklarskich (obecną hutę założył Franz Heckert), podobnie jak w sąsiedniej Szklarskiej Porębie. Nowoczesny przemysł pojawił się w Piechowicach w XX w., co wynika z doprowadzenia kolei (w grudniu 1891 r., przedłużona do Szklarskiej Poręby i Kořenova w czerwcu 1902 r.) i budowy zakładów. Z uwagi na brak działań wojennych w czasie II wojny światowej przeniesiono do Piechowic produkcję z niektórych zakładów Berlina. Pozostały z tego okresu instalacje obronne (np. bunkry w Cichej Dolinie – obecnie znane w Polsce siedlisko nietoperzy).

Zabytki thumb|upright|Kościół Marii Matki Kościoła w Piechowicach – Michałowicach, filialny thumb|Kościół Bożego Ciała w Piechowicach – Piastowie, filialny W wojewódzkim rejestrze zabytków na liście zabytków wpisane są obiekty:: Kościół św. Antoniego Padewskiego w Piechowicach, parafialny dom, ul. Boczna 17 (d. 8), szachulcowy, z XVIII/XIX w. pensjonat „Uroczysko”, ul. Wczasowa 6, murowano-drewniany, z 1890 r. kolejowa wodociągowa wieża ciśnień, ul. Kolejowa, z 1909 r.

Pakoszów Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są obiekty: zespół pałacowy, z XVII w., przebudowany w XIX w.: pałac, barokowy, nad Kamienną z 1725 roku. park.

Piastów Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są obiekty: kościół fil. pw. Bożego Ciała, późnogotycki, z drugiej poł. XIV w., przebudowany w XV/XVI w. cmentarz, z drugiej poł. XIX w. ogrodzenie z bramą.

W centrum miejscowości neoromański kościół katolicki św. Antoniego Padewskiego, przy którym znajduje się makieta nieistniejącego kościoła ewangelickiego.

Nazwy ulic Piechowice aż do 2017 roku posiadały ulice, których patronami były osoby związane z ruchem komunistycznym. Dopiero w 2017 roku przemianowano szereg ulic, nadając im nowe nazwy, nawiązujące w znacznej mierze do charakteru i przeszłości miasta: Michała „Roli” Żymierskiego została przemianowana na Kryształową Aleksandra Zawadzkiego (w Górzyńcu) na Izerską 22 lipca na Lipową (przywrócenie nazwy) Mariana Buczka na Papierników Karola Świerczewskiego na Przemysłową Marcelego Nowotki na Robotniczą. mały|Neoromański kościół św. Antoniego

Struktura powierzchni Według danych z 2023 r. Piechowice mają obszar 43,17 km², w tym: użytki rolne: 16% użytki leśne: 71% (w tym teren Karkonoskiego Parku Narodowego).

Miasto stanowi 6,89% powierzchni gminy.

Demografia Dane z 30 czerwca 2017: Opis Ogółem Kobiety MężczyźniJednostka osób % osób % osób %Populacja 6314 100 3289 52,09 3025 47,91Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 146,08 76,09 69,99

Piramida wieku mieszkańców Piechowic w 2014 roku. 690x480px

Wspólnoty wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki: parafia św. Antoniego Padewskiego (Kościół św. Antoniego Padewskiego ul. Kryształowa 40) Świadkowie Jehowy: zbór Szklarska Poręba (Sala Królestwa ul. Piastowska 7)

Komunikacja thumb|Dworzec kolejowy w Piechowicach Piechowice leżą na trasie drogi krajowej nr 5, która przebiega na odcinku Ostróda – Jakuszyce oraz stanowi polską część międzynarodowej trasy E65 z Malmö do Chania. Od drogi krajowej nr 5 odchodzi droga powiatowa (dawna droga wojewódzka nr 366) z Piechowic do Kowar, stanowiąca zarazem główną ulicę miasta (ul. Kryształowa). Miasto jest skomunikowane z Jelenią Górą, Szklarską Porębą i Karpaczem (pociągi lub autobusy).

Funkcjonuje połączenie MZK z Jelenią Górą oraz PKS Tour Jelenia Góra z Jelenią Górą i Karpaczem.

Oświata i sport W mieście działają 2 przedszkola, 2 szkoły podstawowe i zespół szkół ponadgimnazjalnych (zawodówka, technikum i liceum). Po ukończeniu szkoły podstawowej absolwenci wybierają zwykle szkoły w Jeleniej Górze. Klub Sportowy Lechia Piechowice. Klub dzieli się na sekcję rowerową i piłkarską, dysponuje stadionem. Prezesem zarządu jest Jacek Kamiński, a wiceprezesem Daniel Potkański. Do klubu należał Marek Galiński – wielokrotny mistrz Polski w kolarstwie górskim i czterokrotny olimpijczyk (w 2008 r. w polskiej reprezentacji na igrzyskach w Pekinie). Z uwagi na dużą liczbę górskich tras rowerowych Piechowice są obecnie promowane jako „Kraina rowerów”. Uczniowski Klub Sportowy "Krokus" Piechowice. W klubie są dwie sekcje: biathlon i narciarstwo biegowe. Klub wśród swoich wychowanków ma wielu medalistów mistrzostw polski. Do klubu należeli Konrad Badacz – olimpijczyk (2026), wielokrotny mistrz polski w biathlonie, mistrz świata juniorów młodszych w biathlonie z 2021 oraz dwukrotny medalista Zimowego Olimpijskiego Festiwalu Młodzieży Europy 2022, na którym zdobył srebro w biegu indywidualnym oraz brąz w sztafecie mieszanej razem z Barbarą Skrobiszewską – wychowanką UKS Krokus, wielokrotną medalistką mistrzostw polski juniorów w biathlonie.

Kultura Artystyczną wizytówką miasta jest położone w Karkonoszach osiedle Michałowice, w którym funkcjonują: galeria sztuki Pawła Trybalskiego (malarstwo surrealistyczne i metaforyczne) oraz Teatr Nasz i Teatr Cinema. Oba teatry mają charakter niepubliczny, Teatr Nasz specjalizuje się w kabarecie i regularnie wystawia spektakle dla mieszkańców i turystów, a Teatr Cinema interesuje się eksperymentami artystycznymi, uczestnicząc zarazem w krajowych i zagranicznych festiwalach. Funkcje kulturalne pełni również Piechowicki Ośrodek Kultury. Coroczną imprezą kulturalną miasta jest „Kryształowy weekend”, podczas którego prezentują się m.in. wytwórcy kryształów i grawerzy. W Piechowicach funkcjonuje huta szkła Julia, ręcznie produkująca szkło kryształowe wysyłane do Polski i na cały świat.

Turystyka thumb|Śnieżne Kotły Na terenie gminy przebiega wiele szlaków turystycznych PTTK i ścieżek rowerowych. W granicach miasta znajduje się Wodospad Szklarki oraz Śnieżne Kotły. W centralnej części miasta przy ul. Kryształowej rośnie 500-letni cis (dawniej uznawany za 700-letni) o wysokości ponad 10 m i obwodzie 292 cm, od 1994 roku objęty ochroną jako pomnik przyrody. Na pograniczu miasta znajduje się także Rezerwat przyrody Krokusy w Górzyńcu utworzony w 1962 roku w celu zachowania dla potrzeb nauki i dydaktyki, prawdopodobnie naturalnego stanowiska szafrana (Crocus L.) – znanego już w roku 1811. Rezerwat chroni izolowane, jedyne poza Tatrami i ich przedpolem, stanowisko tego gatunku w Polsce. Na terenie miasta zabytki: kościół w Piastowie z XIV w., kościół neoromański z początku XX w., założenie pałacowe w Pakoszowie z XVIII w. oraz ośrodek wypoczynkowy Uroczysko w Michałowicach – dawne sanatorium Luftwaffe. We wrześniu 2013 roku otworzono w centrum „Szklany Park”, w którym znajdują się wykonane w szkle technologią laserową 3D zdjęcia istniejącego niegdyś w tym miejscu cmentarza i kościoła ewangelickiego oraz zdjęcia Huty Szkła Kryształowego Julia. Całość podświetlana jest diodami LED.

Szlaki turystyczne Piechowice – Bobrowe Skały Przełęcz pod Śmielcem – Piechowice – Schronisko PTTK „Kochanówka” – Schronisko PTTK „Pod Łabskim Szczytem” Borowice – Przesieka – Piechowice – Szklarska Poręba

Osoby związane z Piechowicami

Miasta partnerskie Úpice (Czechy) Demitz-Thumitz (Niemcy)

Zobacz też Parafia św. Antoniego Padewskiego w Piechowicach

Przypisy PRL – owskie nazwy znikają z Piechowic.

Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. ().

Bibliografia Słownik geografii turystycznej Sudetów, t. 3 Karkonosze, red. Marek Staffa, Wydawnictwo PTTK „Kraj”, Warszawa – Kraków 1993, . Mapa turystyczna Karkonosze polskie i czeskie 1:25 000, Wydawnictwo „Plan”, Jelenia Góra, .

Linki zewnętrzne Oficjalna strona miasta

Kategoria:Miasta w województwie dolnośląskim Kategoria:Miejscowości w polskich Karkonoszach Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XX wieku