Chondromalacja (dosłownie: rozmiękanie chrząstki) – choroba prowadząca do destrukcji tkanki chrzęstnej. Występuje najczęściej w obrębie stawu kolanowego. Zmiany dotykające chrząstki rzepki i przeciwległych kłykci uda charakteryzują się rozwłóknieniem, powstaniem szczelin i erozją, doprowadzającą w konsekwencji do zmian zwyrodnieniowych stawu rzepkowo–udowego.
Objawy Chondromalacja może przebiegać bezobjawowo. W badaniach metodą rezonansu magnetycznego stawów kolanowych u osób poniżej 40. roku życia, bez urazu w wywiadzie, cechy chondromalacji stwierdzano u około 17% badanych. Pełnościenne ubytki chrząstki występowały u 36% ludzi uprawiających sport wyczynowy.
W przypadku choroby objawowej najczęściej występuje ból w okolicy stawu. W rozpoznaniu chondromalacji rzepki mogą pojawić się również bardziej specyficzne objawy, takie jak obecność wysięku w stawie, zanik mięśnia czworogłowego uda oraz trzeszczenia w obrębie rzepki.
Przyczyny Choroba jest częstsza u ludzi młodych. Czynnikami predysponującymi do choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego są m.in.: urazy, zaburzenia osi kończyny, a w przypadku stawu kolanowego ponadto niestabilność stawu i nieprawidłowa mechanika ruchów rzepki (stan po dyslokacji lub podwichnięciu). Podejrzewane jest tło genetyczne.
Diagnostyka Diagnoza jest stawiana najczęściej po obrazowaniu metodą rezonansu magnetycznego.
Leczenie Leczenie zachowawcze chondromalacji opiera się przede wszystkim na ćwiczeniach wzmacniających sąsiednie mięśnie, np. półprzysiady i inne ćwiczenia wzmacniające mięsień czworogłowy uda. W leczeniu chondromalacji rzepki stosuje się również różne metody zabiegowe ukierunkowane na chrząstkę, jednak żadna z nich nie została uznana za jednoznaczny standard ani w łagodzeniu objawów, ani w zapobieganiu progresji zmian zwyrodnieniowych. Obiecującym kierunkiem są terapie biologiczne, w tym dostawowe iniekcje mezenchymalnych komórek macierzystych, które wykazują potencjał w redukcji bólu i stanu zapalnego oraz poprawie funkcji stawu, choć mechanizmy ich działania nadal wymagają dalszego potwierdzenia klinicznego. Metody chirurgiczne są stosowane rzadko, tylko jeżeli zawiodą wcześniejsze linie terapii.
Klasyfikacja Klasyfikacja poziomu rozwoju choroby zależna jest od źródła naukowego.
Spotyka się 4-stopniową skalę chondromalacji według Outerbridge’a: 0 – chrząstka prawidłowa I stopień – zmiękczenie i obrzęk, II stopień – pęknięcia i fragmentacja niepełnej grubości (szczeliny <1,25 mm), III stopień – pęknięcia pełnej grubości (szczeliny >1,25 mm) sięgające do kości podchrzęstnej bez odsłonięcia kości, IV stopień – ubytki odsłaniające kość podchrzęstną.
Głębokie uszkodzenia (III i IV stopnia) nie mają zdolności do wygojenia i muszą przejść w zmiany chroniczne, prowadzące do postępującej degradacji stawuUszkodzenia chrząstki kolana pod red. Andrzeja Góreckiego, Wojciecha M. Kusia, OPW „Adam”, Warszawa, 2010..
Wyróżnia się dwa zasadnicze typy zmian zwyrodnieniowych tkanki chrzęstnej stawu kolanowego: pierwotny – rozwijający się samoistnie, mogący być konsekwencją niewielkich urazów i przeciążeń, wtórny – o jasno określonej przyczynie np. pourazowy lub na podłożu określonej jednostki chorobowej – np. jałowa martwica kości, w trakcie terapii sterydowej itp.
Według prof. Wojciecha Marii Kusia rozróżniamy dwa procesy rozmiękania rzepki: powierzchowny i głębokiWojciech Maria Kuś, Urazowe uszkodzenia kolana, PZWL, Wyd. I, Warszawa 1984.. Dla procesu powierzchownego charakterystyczne jest łuszczenie się chrząstki, następnie powstają szczeliny pomiędzy włókienkami, chrząstka traci gładkość oraz połysk. Proces głęboki dotyczy włókien głębokich. Wyróżnia się w nim trzy stopnie chondromalacji: I stopień – proces zwany fascykulacją – jest to grupowanie się włókien w pęczki z nieprzerwaną powierzchnią stawową. Chrząstka stawowa jest tutaj lekko wypukła, o nieco innej niż zwykle konsystencji. Spluszowacenie i zmiękczenie. II stopień – tak zwany pęcherzyk stanowiący formę przejściową do III stopnia. III stopień – fascykulacja z przerwaniem powierzchni stawowej.
Przypisy
Kategoria:Osteopatologia