mały|Grób Walerii Marrené na cmentarzu Powązkowskim Waleria Marrené Morzkowska primo voto Morzkowska, de domo Mallet de Grandville-Malletski (ur. 1832 we wsi Zbożenna, zm. 10 października 1903 w Warszawie) – polska pisarka, publicystka, krytyczka literacka i feministka okresu pozytywizmu.
Życiorys Ojcem Walerii był napoleoński generał Jean-Baptiste Mallet de Granville (1777–1846), który osiedliwszy się na ziemiach polskich przyjął do nazwiska człon Malletski, matką Adela Krasińska (córka Chryzantego, legionisty, bratanica gen. Izydora Krasińskiego). Przyszła pisarka wykształcenie zdobywała w domu, uzupełniając je w Puławach oraz w Krakowie. W młodości poznała Michała Morzkowskiego, jednego z przedstawicieli Cyganerii Warszawskiej, za którego wyszła za mąż. Mieli dwie córki: Antoninę i Irenę. Marrené wystąpiła o rozwód, jednak bezskutecznie. Kres małżeństwu położyła śmierć męża.
Odbywała liczne podróże, zaprzyjaźniła się także z Elizą Orzeszkową. W 1877 roku przeprowadziła się z majątku w Zbożennie do Warszawy, gdzie osiadła na stałe. Zajęła się tam pisarstwem, publicystyką, filantropią. Prowadziła w swoim domu salon literacki. Jej drugim mężem był administrator Zbożennej, uczestnik powstania styczniowego i sybirak, Władysław Marrené, którego poślubiła w 1869 roku w domu Orzeszkowej. Razem mieli córkę Kamilę, rozstali się w 1889 roku. W latach 1886–1887 przejęła po Marii Konopnickiej czasopismo „Świt”. Zmarła w Warszawie 10 października 1903 roku.
Pierwszą powieść pt. Nowy gladiator opublikowała w 1857 roku. W sumie była autorką ponad dwudziestu dzieł prozatorskich, w większości będących egzaltowanymi romansami przedstawiającymi miłosne cierpienia bohaterek, wzmacnianymi przez nietypową scenerię wydarzeń. Część z jej utworów sytuuje się w obrębie nurtu powieści tendencyjnej, poruszających problematykę emancypacji kobiet.
Od 4 lipca do 26 grudnia 1890, w numerach to numery 27-52 „Biesiady Literackiej” publikowała w częściach utwór Wśród kąkolu. Jest to pierwsza znana powieść poświęcona Łodzi. Przeszła właściwie bez echa i nigdy nie doczekała się recenzji, ponieważ nigdy też za życia autorki nie ukazał się w całości drukiem.
Publikowała – głównie na łamach „Przeglądu Tygodniowego” – artykuły krytyczne, szkice literackie, recenzje i sprawozdania. W 1880 roku przełożyła Kobietę trzydziestoletnią Balzaka. Jest także tłumaczką dramatów Henryka Ibsena.
Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 10-2-23).
Wybrane dzieła thumb|200px|Waleria Marrené (Morzkowska), drzeworyt Józefa Holewińskiego z 1885 roku. 1857 – Nowy gladiator 1864 – Jerzy 1866 – Augusta 1867 – Życie za życie 1868 – Między Scyllą a Charybdą 1870 – Mąż Leonory, O proszonym chlebie 1871 – Postąpiłam prawnie, Bożek Milion 1872 – Róża 1873 – Nemezys, Walka 1874 – Historyja dwóch serc 1875 – Cel życia, Mężowie i żony, Zasady i czyny, Błękitna książeczka 1876 – Przeciw wodzie, Smutna swadźba 1879 – Świat rzeźbiarz 1880 – Wśród kąkolu 1881 – Dziki Tomko, January 1882 – Zaklęte siły, Panna Felicya 1885 – Ostatnia fala 1889 – Emancypowana 1893 – Historia zwyczajnego człowieka, Symfonia światła
Wybrane teksty publicystyczne 1881 – Przesądy w wychowaniu: studium pedagogiczne (Wilno) 1903 – Kobieta czasów obecnych (Warszawa)
Studia literackie Kazimierz Brodziński, "Muzeum", Kraków, 1861 Zrozpaczeni w literaturze, "Tygodnik Ilustrowany", 1878 Nieboska Komedya, "Kłosy", 1885 Kilka słów o działalności literackiej Kraszewskiego, "Tygodnik Ilustrowany", 1874 Juljian Ursyn Niemcewicz, "Przegląd Tygodniowy" (Dodatek), 1880 Eliza Orzeszkowa, "Przewodnik Naukowy i Literacki", 1892
Przypisy
Bibliografia Dostęp w Internecie
Jan Piotr Dekowski, Wybitni opocznianie, "Ziemia. Ilustrowany Miesięcznik Krajoznawczy" 1938, R. 2, nr 1–2, s. 12–13.
Linki zewnętrzne Waleria Marrené-Morzkowska – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Pisarze związani z Puławami Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Polscy pisarze pozytywizmu Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Polskie feministki i feminiści Kategoria:Urodzeni w 1832 Kategoria:Zmarli w 1903 Kategoria:Polscy tłumacze literatury norweskiej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie