Karłomysz, szczuroskok (Heteromys) – rodzaj ssaków z podrodziny karłomyszy (Heteromyinae) w obrębie rodziny karłomyszowatych (Heteromyidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 102–162 mm, długość ogona 81–197 mm, długość ucha 12–22 mm, długość tylnej stopy 22–43 mm; masa ciała 30–110 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1817 roku francuski zoolog Anselme Gaëtan Desmarest w rozdziale poświęconym chomikowi, opublikowanym w 14 tomie nowego wydania słownika historii naturalnej. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) karłomysz leśna (H. anomalus).
Etymologia Heteromys: heteros ‘inny”’, różny; μυς mus, μυoς muos ‘mysz’. Saccomys (Sacomys): gr. σακκος sakkos ‘worek, torba’; μυς mus, μυoς muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Saccomys anthophilus (nomen dubium). Dasynotus: gr. δασυς dasus ‘włochaty, kosmaty, kudłaty’; -νωτος -nōtos ‘-tyły, -grzbiety’, od νωτον nōton ‘tył, grzbiet’. Liomys: gr. λειος leios ‘gładki, zwykły’; μυς mus, μυoς muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Heteromys alleni Coues, 1881. Xylomys: gr. ξυλον xulon ‘las’; μυς mus, μυoς muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Heteromys (Xylomys) nelsoni Merriam, 1902. Schaeferia: prof. dr. Hans-Eckart Schaefer (ur. 1936), niemiecki patolog. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Heteromys salvini O. Thomas, 1893.
Podział systematyczny Do rodzaju Heteromys włączono na podstawie badań molekularnych rodzaj Liomys; w takim ujęciu do rodzaju należą następujące gatunki: Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNSchaeferiacentruj|150pxHeteromys salviniO. Thomas, 1893szczuroskok skalny3 podgatunkiod południowego Meksyku (południowo-wschodnia Oaxaca i południowy Chiapas) na południe do środkowej KostarykiDC: 10,8–11,4 cmDO: 8,1–15,5 cmMC: około 45 gSchaeferiaHeteromys adspersusW.C.H. Peters, 1874szczuroskok panamskigatunek monotypowyPanama (półsuche sawanny, głównie po stronie Oceanu Spokojnego)DC: 12,3–12,7 cmDO: 10,7–14,8 cmMC: brak danychLiomyscentruj|150pxHeteromys irroratusJ.E. Gray, 1868szczuroskok meksykański6 podgatunkówpołudniowe Stany Zjednoczone (południowy Teksas) i Meksyk (od południowego Chihuahua i środkowego Nuevo León na południe do Oaxaca)DC: 11,9–12,5 cmDO: 9,6–16,9 cmMC: 34–50 gLiomysHeteromys bulleriO. Thomas, 1893gatunek monotypowyendemit Meksyku: zachodnio-środkowe JaliscoDC: 23–25 cmDO: 11,3–12,8 cmMC: brak danychLiomysHeteromys spectabilis(Genoways, 1971)szczuroskok górskigatunek monotypowyendemit Meksyku: południowo-wschodnie JaliscoDC: 10,2–10,9 cmDO: 12,3–14,3 cmMC: około 65 gLiomyscentruj|150pxHeteromys pictusO. Thomas, 1893szczuroskok barwny4 podgatunkiMeksyk (wybrzeże północnej Sonory do Chiapas i południowe Veracruz) oraz zachodnia GwatemalaDC: około 11 cmDO: 9,1–16,8 cmMC: 30–80 gXylomyscentruj|150pxHeteromys nelsoniC.H. Merriam, 1902karłomysz stokowagatunek monotypowypołudniowy Meksyk (południowe Chiapas) i sąsiadująca zachodnia GwatemalaDC: 15,1–16,2 cmDO: 18,6–19,7 cmMC: 60–110 gHeteromyscentruj|150pxHeteromys anomalus(J.V. Thompson, 1815)karłomysz leśna4 podgatunkiśrodkowa i północna Kolumbia (wraz doliną rzeki Magdalena), północna Wenezuela (kontynent i wyspa Margarita) oraz Trynidad i Tobago (Trynidad)DC: 12,9–13,4 cmDO: 15–15,6 cmMC: brak danychHeteromysHeteromys catopteriusR.P. Anderson & Gutiérrez, 2009karłomysz wenezuelska2 podgatunkiendemit Wenezueli: lasy w Kordylierze NadbrzeżnejDC: około 13,2 cmDO: około 16,6 cmMC: brak danychHeteromysHeteromys oasicusR.P. Anderson, 2003karłomysz półwyspowagatunek monotypowyendemit Wenezueli: Cerro Santa Ana i Fila de Monte Cano na półwyspie Paraguaná (Falcón)DC: około 11,8 cmDO: około 11,9 cmMC: około 44 gHeteromysHeteromys australisO. Thomas, 1901karłomysz południowa[3 podgatunkiwschodnia Panama, zachodnia Kolumbia (włącznie z Andami), północno-zachodni Ekwador i zachodnia Wenezuela (Cordillera de Mérida, Falcón)DC: 12–12,8 cmDO: 13,6–14 cmMC: brak danychHeteromysHeteromys teleusR.P. Anderson & Jarrín-Valladeres, 2002karłomysz ekwadorskagatunek monotypowyendemit Ekwadoru: zachodnie zbocza Andów (rzeki Esmeraldas i Guayllabamba na południe do Cerros de Colonche)DC: około 13,5 cmDO: około 14,6 cmMC: brak danychHeteromyscentruj|80pxHeteromys gaumeriJ.A. Allen & F.M. Chapman, 1897karłomysz jukatańskagatunek monotypowylasy półwyspu Jukatan (południowo-wschodni Maksyk, północne Belize i północna Gwatemala)DC: 12,3–12,5 cmDO: 14,6–15,1 cmMC: 43–70 gHeteromyscentruj|150pxHeteromys desmarestianusJ.E. Gray, 1868karłomysz kolczasta11 podgatunkówwilgotne lasy w południowym Meksyku (na południe od Veracruz i Tabasco) do północno-zachodniej KolumbiiDC: 13–13,3 cmDO: 14,2–14,8 cmMC: 61–83 gHeteromysHeteromys goldmaniC.H. Merriam, 1902karłomysz dżunglowagatunek monotypowysilnie zalesione zbocze od strony Oceanu Spokojnego w Sierra Madre w południowym Meksyku i południowo-zachodniej GwatemaliDC: około 14,7 cmDO: około 19 cmMC: brak danychHeteromyscentruj|130pxHeteromys nubicolensR.P. Anderson & Timm, 2006karłomysz kostarykańskagatunek monotypowyendemit Kostaryki: Cordillera de Tilarán i Cordillera de GuanacasteDC: około 14,6 cmDO: około 17,5 cmMC: brak danychHeteromysHeteromys oresterusW.P. Harris, 1932karłomysz górskagatunek monotypowyendemit Kostaryki: północny kraniec Cordillera de Talamanca (prowincje Cartago i San José)DC: 14,1–15,9 cmDO: 16,9–17,5 cmMC: brak danych Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, ; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Karłomyszowate