Mikołaj Cichowski znany też jako Cichovius, Cichowczyk (ur. 1598, zm. 27 marca 1669 w Krakowie) – jezuita, pisarz i polemista religijny, przeciwnik braci polskich.
Życiorys Urodził się w Wielkopolsce, w rodzinie plebejskiej. Jego pierwotne nazwisko nie jest znane, sam pisał się Cichovius. W 1615 wstąpił do zakonu jezuitów i przez 3 lata pełnił funkcję furtiana. Po studiach wykładał filozofię, teologię i egzegezę w kolegiach jezuickich (m.in. w Poznaniu). Równocześnie był kaznodzieją ludowym i misjonarzem. Autor licznych publikacji poświęconych zwalczaniu arianizmu. Potwierdzał to także w toczonych przez siebie dysputach (m.in. u J. Wielopolskiego w Rożnowie). Był jednym z głównych inspiratorów wygnania braci polskich, a po uchwale sejmowej z 1658 nawoływał do konsekwentnego egzekwowania ustawy. Zajmował się sprawami unii, m.in. dysputując z archimandrytą Innocentym Gizelem. Bronił prawnej egzempcji jezuitów polskich, szczególnie ws. płacenia dziesięcin.
Twórczość Centuria argumentorum pro summa et naturali Christi Domini divinitate... collecta, Kraków 1641, drukarnia F. Cezary, wznow. Kraków 1649 Colloquium Kioviense de processione Spiritus Sancti a Patre et Filio. Inter... Innocentium Gizel... et Nicolaum Cichovium, Kraków 1649, drukarnia S. Bertutowic Credo Arianorum seu Confessionis Socinistarum, Kraków 1649, drukarnia F. Cezary Responsum theologicum ad triplex scriptum... Joannis Markiewicz... contra exemptionem patrum Societatis Jesu a soluendis decimis, Rzym 1650, drukarnia F. Corbelleti, (inne wydanie pt. Responsum pro exemptione, Rzym 1654, Braniewo 1680) Wizerunek nieprawdy ariańskiej, Kraków 1650, drukarnia W. Piątkowski Angelici doctoris S. Thomae Aquinatis de Beatissima Virginis Deiparae immaculata conceptione sententia. E multis eius operibus studiose collecta et edita, Poznań 1651, drukarnia A. Regulus, (wznow.: Wiedeń 1660, Passawa 1720) Trzydzieści przyczyn, dla których każdy zbawienia... szanujący ma się odrażać od zboru tego, który ariańskim zowią; z krótką refutacją Katechizmu rakowskiego napisane, Kraków 1652, drukarnia F. Cezary Nowe zawstydzenie socinistów, Kraków 1653, drukarnia Ł. Kupisz, wznow. Kraków 1654 Wyklęcie ministrów ariańskich, którzy chcąc się wykręcić z tego, co im zadano w Nowym zawstydzeniu, że diabła za Boga prawdziwego mają... zaklęli diabła, którego... Bogiem prawdziwym zowią, Kraków 1654, drukarnia F. Cezary Epistola paraenetica ad... Jonam Schlichtyng de Bukowiec: V. C. eius epistolae apologeticae reddita. Cui addita est Harmonia fidei catholicae, 1655, wznow. 1659(?) Tribunal SS. Patrum orientalium et occidentalium ab Orientibus summe laudatorum, ad quod... controversias expendandas, graeci schismatis propugnatoribus proponit, Kraków 1658, drukarnia F. Cezary, (przekł. polski, skrócony: T. Rutka, pt. Tribunał Świętych Ojców greckich..., Lwów 1692, wznow. Lwów 1698 Manes Schlichtingiani seu Trutina vindiciarum manium, Kraków 1659, drukarnia A. Piotrkowczyk Pogrom diabła ariańskiego abo Odpis na dwie książki, które arianie o diable napisali, Kraków 1659, drukarnia A. Piotrkowczyk Desperata causa Arianorum seu Prodromus, Kraków 1660, drukarnia F. Cezary Obrona zacnych i pobożnych ludzi... przeciwko paskwilowi od jakiegoś ministra ariańskiego przeciw nim napisanemu; z namową do Stanów Koronnych wniesioną, aby przy konstytucjach przeciw arianom... stali, Kraków 1661, drukarnia F. Cezary Namowa do ich mościów koronnych, aby przy konstytucji przeciw arianom statecznie stali i do exekucji przystępowali, (bez osobnego tytułu stanowi cz. 2 dziełka pt. Obrona zacnych i pobożnych ludzi...) Speculum samosathenistarum vel socianistarum, Kraków 1662, drukarnia F. Cezary Triumphus Sanctissimae et aeternum adorandae Trinitatis... a patribus Societatis Jesu... instructus, Kraków 1662, drukarnia F. Cezary
Opracowania nt. Cichowskiego źródło: A. Brückner: Spuścizna rękopiśmienna po Wacławie Potockim. cz. I. Rozprawy AU Wydziału Filologicznego t. 27 (1898), s. 346-347 i odb. T. Grabowski: Literatura ariańska w Polsce. 1560-1660 Kraków 1908 M. Pęckowski: Ks. M. Cichowiusza T. J. Wizerunek nieprawdy ariańskiej. Miesięcznik Kościelny 1910 t. 2, s. 277 L. Chmaj: Andrzej Wiszowaty. Reformacja w Polsce 1921 s. 199 S. Kot: Ideologia polityczna i społeczna braci polskich zwanych arianami Warszawa 1932
Zobacz też
Przypisy
Bibliografia 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XVII wieku, Państwowe Wydawnictwa Naukowe, Warszawa 1979 Bibliografia Literatury Polskiej - Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 91-93
Linki zewnętrzne Dzieła Mikołaja Cichowskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Duchowni katoliccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy pisarze nowołacińscy XVII wieku Kategoria:Polscy pisarze religijni XVII wieku Kategoria:Polscy polemiści katoliccy Kategoria:Urodzeni w 1598 Kategoria:Nauczyciele akademiccy kolegium jezuitów w Poznaniu Kategoria:Zmarli w 1669 Kategoria:Polscy działacze kontrreformacji Kategoria:Teolodzy katoliccy I Rzeczypospolitej