1975

Wydarzenia w Polsce

1 stycznia – wszedł w życie nowy kodeks pracy. 3 stycznia – premiera 1. odcinka serialu Droga. 9 stycznia – Biuro Polityczne PZPR, po trzech latach wstrzymywania decyzji, zaakceptowało propozycję rządu w sprawie podjęcia eksploatacji złóż węgla kamiennego na Lubelszczyźnie. 12 stycznia – zainaugurował działalność Teatr Płocki. 17 stycznia – utworzone zostały przedsiębiorstwa Elektrownia Bełchatów i Kopalnia Węgla Brunatnego „Bełchatów”. 21 stycznia: w Warszawie przekazano do użytku milionowe mieszkanie spółdzielcze. odbyła się premiera filmu Bilans kwartalny. 23 stycznia – zainaugurował działalność Teatr Dramatyczny im. Jana Kochanowskiego w Opolu. 25 stycznia – w Warszawie otwarto po przebudowie Teatr Powszechny pod dyrekcją Zygmunta Hübnera. 31 stycznia – początek wizyty kanclerza Austrii Brunona Kreiskiego. 1 lutego – pierwszy raz po wojnie na scenie sztuka Adolfa Nowaczyńskiego („Cyganeria Warszawska” w Teatrze Wybrzeże, reż. Stanisław Hebanowski). 2 lutego – kanclerz Austrii Bruno Kreisky opuścił Polskę. W komentarzach podkreślano zbieżność poglądów w najważniejszych kwestiach politycznych, szczególnie dotyczących Europy Środkowej. 6 lutego – premiera 1. odcinka serialu Karino. 20–23 lutego – XIX Zjazd ZLP obradował w Poznaniu. Jarosław Iwaszkiewicz został ponownie prezesem. 21 lutego – premiera filmu Ziemia obiecana w reżyserii Andrzeja Wajdy. 27 lutego – premiera 1. odcinka serialu S.O.S. 8 marca: w Katowicach rozpoczęły się VI Halowe Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce. w Polsce powstaje pierwsza pizzeria. 10–13 marca – z wizytą przebywał na zaproszenie Edwarda Gierka, prezydent Jugosławii Josip Broz-Tito. 30 marca – premiera komedii filmowej Awans w reżyserii Janusza Zaorskiego. 2 kwietnia – Biuro Polityczne PZPR rozpatrzyło założenia programu ochrony środowiska naturalnego do 1990 roku. 7–10 kwietnia – z oficjalną wizytą przebywał premier Belgii Leo Tindemans. 13 kwietnia – prapremiera „Operetki” Witolda Gombrowicza w Teatrze Nowym w Łodzi w reżyserii Kazimierza Dejmka. 15 kwietnia – memoriał Episkopatu Polski do rządu PRL. 17 kwietnia – Dni Kultury Radzieckiej. Występy MChAT. 20–27 kwietnia – I Tydzień Kultury Chrześcijańskiej. 6 maja – Biuro Polityczne PZPR rozpatrzyło „Perspektywiczny program rozwoju kultury”. 9 maja: data emisyjna banknotu polskiego o nominale 50 złotych z Karolem Świerczewskim z serii: Wielcy Polacy. Serie banknotu: A – Z; AA – AZ; BA – BU. odsłonięcie Pomnika Powstańców Śląskich w Wodzisławiu Ślaskim. 12 maja – podpisano wieloletnią umowę kredytową między polskim Bankiem Handlowym a konsorcjum banków zachodnich. 16 maja – premiera 1. odcinka serialu telewizyjnego Czterdziestolatek w reżyserii Jerzego Gruzy. 25 maja – w Warszawie zakończył się 27. Wyścig Pokoju, zwyciężył po raz czwarty i ostatni Ryszard Szurkowski. 28 maja: Sejm PRL uchwalił ustawę o dwustopniowym podziale administracyjnym. Zlikwidowano powiaty i utworzono 49 województw. rozpoczął działalność Teatr Dramatyczny w Elblągu. w Polsce zagościł Artur Rubinstein. 1 czerwca – wprowadzono nowy podział administracyjny kraju, powstało 49 województw. 5 czerwca – założono Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów. 8–28 czerwca – inauguracja Teatru Narodów w Pałacu na Wodzie w Łazienkach. 11 czerwca – w Katowicach Wojewódzka Rada Narodowa pożegnała byłego wojewodę, sędziwego Jerzego Ziętka – legendę Śląska. 12 czerwca – spotkanie Edwarda Gierka z prezydium Zarządu Głównego ZLP. 16 czerwca – przekazano do eksploatacji przędzalnię „Przyjaźń” w Zawierciu. Została ona wybudowana wspólnie przez Polskę i NRD i stanowiła też wspólną własność obu krajów. 17 czerwca – 40-lecie pracy dyrektorskiej w Muzeum Narodowym prof. Stanisława Lorentza. 17–20 czerwca – oficjalna wizyta prezydenta Francji Valéry’ego Giscarda d’Estainga. 24 czerwca – premiera filmu kryminalnego Strach w reżyserii Antoniego Krauzego. 16 lipca – z lotniska w Gawłówku samolotem An-2, z zamiarem ucieczki do Austrii wystartował Dionizy Bielański, którego kilka godzin później, 8 km od austriackiej granicy zestrzelił czechosłowacki samolot wojskowy. 18 lipca – Prezydium Rządu postanowiło wydać 25 mld zł z budżetu państwa na budowę fabryki papieru w Kwidzynie. 23 lipca – Gdańsk: w Porcie Północnym powstał Naftoport. 28 lipca – Zdzisław Marchwicki, znany jako „wampir z Zagłębia”, został skazany po pokazowym procesie w Katowicach na karę śmierci. 28–29 lipca – oficjalna wizyta w Polsce Geralda Forda udającego się na obrady KBWE w Helsinkach. 29 lipca – Gerald Ford, jako pierwszy prezydent USA, odwiedził były obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau. 30 lipca – w Stoczni Gdańskiej 33 spawaczy przerwało pracę z powodu zaniżonych zarobków. 1 sierpnia – katastrofa promu na Motławie, w której zginęło 18 osób. 3 sierpnia – posiedzenie Biura Politycznego; sprawozdanie Edwarda Gierka z konferencji w Helsinkach i z rozmów z Geraldem Fordem. 14 sierpnia – Festiwal Chopinowski w Dusznikach-Zdroju. Wśród wykonawców m.in. G. Ohlsson z USA, laureat I nagrody VIII Konkursu Pianistycznego im. F. Chopina. 15 sierpnia – premiera filmu Znikąd donikąd. 16 sierpnia – podwyżka cen detalicznych papierosów. 29 sierpnia – Prezydium Rządu debatowało na temat polskiego rolnictwa. 1 września – w katastrofie kolejowej pod Chorzewem koło Pajęczna zginęło 6 osób, 19 zostało rannych. 4 września – XVIII Plenum KC PZPR; dyskusja wokół „Wytycznych na Zjazd”. 5 września – wydano Kodeks ucznia. 8-9 września – I sesja Polsko-Amerykańskiej Gospodarczej. 10 września – na Stadionie Śląskim w Chorzowie Polska pokonała Holandię 4:1, w meczu eliminacyjnym do mistrzostw Europy. 16 września – dokonano oblotu samolotu PZL M-20 Mewa. 18 września: uruchomiono produkcję Fiata 126p w Zakładzie nr 2 w Tychach. w Pile odnotowano wrześniowy rekord temperatury (+34,7 °C). 19 września – biskup siedlecki zgodził się na przekazanie obrazu el Greca „Święty Franciszek” w zamian za budowę kościoła. 21 września – wielki pożar zniszczył Centralny Dom Dziecka w Warszawie. 22 września – odbyła się premiera filmu Noce i dnie w reżyserii Jerzego Antczaka. 23 września – pożar na Trasie Łazienkowskiej. 26 września – podpisano traktat gospodarczy między ZSRR a PRL. 1 października – zakończył swoją wizytę prezydent Portugalii Francisco da Costa Gomes. 7–28 października – IX Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. 9 października – w Warszawie podpisano układ PRL-RFN zezwalający mniejszości niemieckiej na emigrację w zamian za zapewnienie przez Bonn świadczeń emerytalnych polskim przymusowym robotnikom w III Rzeszy. 15 października – nastąpiło połączenie miast: Koźla, Kędzierzyna, Kłodnicy i Sławięcic oraz 3 wsi (Lenartowic, Miejsca Kłodnickiego i Cisowej) – początek miasta Kędzierzyn-Koźle. 16 października – występ piosenkarza francuskiego Sachy Distela w Sali Kongresowej. 20 października – premiera filmu Doktor Judym. 23 października – na posiedzeniu sejmu PRL Piotr Jaroszewicz złożył relację z obrad helsińskich zakończonych podpisaniem Aktu Końcowego KBWE. 25 października – program pierwszy polskiego radia nadał tysięczny odcinek popularnej powieści „Matysiakowie”. 26 października – na Stadionie Dziesięciolecia Polska zremisowała bezbramkowo z Włochami w meczu eliminacyjnym do mistrzostw Europy. 28 października – Krystian Zimerman został zwycięzcą IX konkursu chopinowskiego. 4 listopada: spotkanie Edwarda Gierka i Piotra Jaroszewicza z filmowcami. Przyznano odznaczenia Jerzemu Kawalerowiczowi, Ludwikowi Perskiemu i Andrzejowi Wajdzie. posiedzenie Biura Politycznego na temat Huty Katowice (po zakończeniu budowy miała produkować rocznie 10 mln ton stali). 8 listopada – 5 górników zginęło wskutek tąpnięcia w KWK Mysłowice. 13 listopada – utworzono Morską Jednostkę Działań Specjalnych „Formoza”. 24 listopada – jazda próbna pierwszej polskiej lokomotywy spalinowej serii SP47 z przekładnią elektryczną, wyposażoną w trójfazową synchroniczną prądnicę główną prądu przemiennego. 27 listopada – premiera filmu Zaklęte rewiry. 29 listopada – Gdańsk: uruchomiono Rafinerię Gdańską. 5 grudnia: 59 intelektualistów wysłało list do władz przeciwko zmianom w konstytucji PRL. oddano do użytku Dworzec Centralny w Warszawie. zakończono budowę Wisłostrady w Warszawie. 7 grudnia – powitanie na Dworcu Centralnym Leonida Breżniewa. Biuro Polityczne stawiło się w komplecie. 8–12 grudnia – obradował VII Zjazd PZPR. 16 grudnia – premiera pierwszego odcinka serialu Dyrektorzy w reżyserii Zbigniewa Chmielewskiego. 17 grudnia – prapremiera „Emigrantów” Sławomira Mrożka w reżyserii Jerzego Kreczmara. 24 grudnia – premiera filmu telewizyjnego Niespotykanie spokojny człowiek. 29 grudnia – Sejm PRL powołał komisję nadzwyczajną dla przygotowania projektu ustawy o zmianie Konstytucji PRL. Polki i Polacy zawarli 330,8 tys. małżeństw (najwięcej od zakończenia II wojny światowej). W Krakowie został założony Klub Twórców i Działaczy Kultury „Kuźnica”.

Wydarzenia na świecie

1 stycznia – Irlandia objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. 2 stycznia – Elisabeth Domitien została premierem Republiki Środkowoafrykańskiej i pierwszą kobietą-premierem w Afryce. 5 stycznia – 12 osób zginęło w wyniku uderzenia dowodzonego przez polskiego kapitana statku MV „Lake Illawarra” w Most Tasmana w Hobart na Tasmanii, co doprowadziło do jego częściowego zawalenia. 6 stycznia: Chiny i Botswana nawiązały stosunki dyplomatyczne. wojna wietnamska: decydujące zwycięstwo wojsk Wietnamu Północnego w bitwie o Phước Bình (12 grudnia-6 stycznia). na antenie amerykańskiej stacji NBC zostało wyemitowane premierowe wydanie teleturnieju Koło Fortuny. 7 stycznia – OPEC podniosło o 10% cenę surowej ropy naftowej. 9 stycznia: 14 osób zginęło w katastrofie samolotu DHC-6 Twin Otter w Whittier w Kalifornii. w Hartford w stanie Connecticut otwarto kompleks sportowo-rozrywkowy XL Center. 10 stycznia – w duńskim porcie Hanstholm zatonął polski trawler ST „Brda”; zginęło 11 członków załogi. 11 stycznia – rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 17. 17 stycznia – Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych na pierwszej od 9 lat sesji przyjęło nową konstytucję, sankcjonującą zdobycze rewolucji kulturalnej. 19 stycznia – palestyńscy terroryści ostrzelali na paryskim lotnisku Orly izraelski samolot pasażerski; rannych zostało 20 osób. 24 stycznia – radziecka stacja orbitalna Salut 3 spłonęła nad Pacyfikiem. 25 stycznia – Mujibur Rahman został po raz drugi prezydentem Bangladeszu. 30 stycznia – 42 osoby zginęły w katastrofie tureckiego samolotu Fokker F28 w Stambule. 4 lutego – trzęsienie ziemi (pierwsze skutecznie przewidziane) w Haicheng (Liaoning, Chiny) – według władz chińskich zginęło 2041 osób, a 27 538 odniosło rany. 5 lutego – Richard Ratsimandrava objął urząd prezydenta Madagaskaru. Został zamordowany 6 dni później. 9 lutego – w katastrofie zachodnioniemieckiego samolotu wojskowego Transall C-160D na greckiej Krecie zginęło 37 żołnierzy Bundeswehry, mających objąć służbę w bazie NATO na terenie wyspy oraz 5 członków załogi. 11 lutego – Margaret Thatcher została wybrana jako pierwsza kobieta na przewodniczącą Partii Konserwatywnej. 13 lutego: Anker Jørgensen został po raz drugi premierem Danii. proklamowano powstanie autonomicznego Tureckiego Federalnego Państwa Cypru. na 11. piętrze północnej wieży World Trade Center w Nowym Jorku wybuchł groźny pożar, który objął piętra od 9. do 14. 14 lutego – ustanowiono najwyższe odznaczenie australijskie Order Australii. 22 lutego: 27 osób zginęło, a 25 zostało rannych w zderzeniu pociągów w południowej Norwegii. dokonano oblotu radzieckiego samolotu szturmowego Su-25. 24 lutego – ukazał się album Physical Graffiti grupy Led Zeppelin. 28 lutego – 43 osoby zginęły w katastrofie na stacji Moorgate w londyńskim metrze. 1 marca – w Australii rozpoczęto nadawanie sygnału kolorowej telewizji.