Szczuroskoczek (Dipodomys) – rodzaj ssaków z podrodziny szczuroskoczków (Dipodomyinae) w obrębie rodziny karłomyszowatych (Heteromyidae).
Zasięg występowania Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 74–155 mm, długość ogona 104–208 mm, długość ucha 11–19 mm, długość tylnej stopy 36–58 mm; masa ciała 32–195 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1841 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule poświęconym nowemu rodzajowi meksykańskich gryzoni, opublikowanym w czasopiśmie The Annals and Magazine of Natural History. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) szczuroskoczek kaktusowy (D. phillipsii).
Etymologia Dipodomys: dipodos ‘dwunożny’, od δι- di- ‘podwójnie’, od δις dis ‘dwa razy’, od δυο duo ‘dwa’; πους pous, ποδος podos ‘stopa’; μυς mus, μυός muos ‘mysz’. Macrocolus: gr. μακρος makros ‘długi’; κωλον kōlon ‘kończyna’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Macrocolus halticus J.A. Wagner, 1846 (= Dipodomys phillipsii J.E. Gray, 1841). Perodipus: gr. πηρα pēra ‘kieszeń, torba’; rodzaj Dipus Zimmermann, 1780. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Dipodomys agilis Gambel, 1848. Dipodops: rodzaj Dipodomys J.E. Gray, 1841; ωψ ōps, ωπος ōpos ‘wygląd’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Dipodops longipesPodgatunek D. ordii. Merriam, 1890 Mamdipodomysus: modyfikacja zaproponowana przez meksykańskiego przyrodnika Alfonso Luisa Herrerę w 1899 roku polegająca na dodaniu do nazwy rodzaju przedrostka Mam (od Mammalia).
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxDipodomys desertiStephens, 1887szczuroskoczek pustynny4 podgatunkipołudniowo-zachodnie Stany Zjednoczone (od wschodniej Kalifornii i zachodniej Nevady) na południe do północno-zachodniego Meksyku (północno-wschodnia Kalifornia Dolna i zachodnia Sonora)DC: 13,4–15,5 cmDO: 19,5–20,1 cmMC: 83–148 gcentruj|150pxDipodomys spectabilisMerriam, 1890szczuroskoczek flagoogonowy6 podgatunkówpołudniowo-zachodnie Stany Zjednoczone (Arizona na wschód do Teksasu) i Meksyk (północna Sonora i Chihuahua; rozłączna populacja na Wyżynie Meksykańskiej)DC: 13–14,1 cmDO: 18–21 cmMC: 98–132 gcentruj|150pxDipodomys nelsoniMerriam, 1907szczuroskoczek kopcowygatunek monotypowyMeksyk (południowo-wschodnia Chihuahua i zachodnia Coahuila do północnego San Luis Potosí i południowego Nuevo León)DC: 12,6–13,4 cmDO: 12,2–19,9 cmMC: 73–102 gDipodomys elatorMerriam, 1894szczuroskoczek teksaskigatunek monotypowyStany Zjednoczone (obszary występowania drzew Prosopis glandulosa (północno-centralny Teksas i sąsiadująca południowo-centralna Oklahoma))DC: 9,9–14 cmDO: 16,1–20 cmMC: 65–90 gDipodomys ornatusMerriam, 1894gatunek monotypowyMeksyk (pustynia Chihuahua na Wyżynie Meksykańskiej (południowo-wschodni Durango na południe do Querétaro))DC: 10,1–11 cmDO: 15,1–19,2 cmMC: około 53 gcentruj|150pxDipodomys phillipsiiJ.E. Gray, 1841szczuroskoczek kaktusowy3 podgatunkiMeksyk (Dolina Meksyku w dystrykcie federalnym Meksyk i Hidalgo, na południe do północnej Oaxacy)DC: 8,1–11,4 cmDO: 14,9–19 cmMC: około 53 gcentruj|150pxDipodomys gravipesHuey, 1925szczuroskoczek zaginionygatunek monotypowyMeksyk (przybrzeżne równiny zaroślowe w północno-zachodniej Kalifornii Dolnej)DC: 12,6–13,2 cmDO: 16,8–18 cmMC: 79–91 gcentruj|150pxDipodomys merriamiMearns, 1890szczuroskoczek zmienny19 podgatunkówpołudniowo-zachodnie Stany Zjednoczone (Nevada i Kalifornia na wschód do Teksasu) i północny Meksyk (na południe do San Luis Potosí)DC: 7,5–10 cmDO: 12–18,2 cmMC: 32–53 gcentruj|150pxDipodomys ordiiWoodhouse, 1853szczuroskoczek białostopy32 podgatunkipołudniowa Kanada (Alberta i Saskatchewan), zachodnie i południowe Stany Zjednoczone (od wschodu do środkowego Kansas), od południa do północnego Meksyku (Hidalgo)DC: 7,5–15,2 cmDO: około 12,8 cmMC: około 52 gcentruj|150pxDipodomys compactusF.W. True, 1889szczuroskoczek przybrzeżny[2 podgatunkipołudniowe Stany Zjednoczone (południowo-wschodni Teksas oraz wyspy Mustang i Padre) i północno-wschodni Meksyk (bariera leży w północnym Tamaulipas)DC: 9,9–12 cmDO: 10,4–13,5 cmMC: 44–60 gcentruj|100pxDipodomys californicusMerriam, 1890szczuroskoczek kalifornijski3 podgatunkiStany Zjednoczone (otwarte obszary w południowym Oregonie i północnej Kalifornii)DC: 10,8–12,3 cmDO: 15,2–22 cmMC: 57–85 gcentruj|150pxDipodomys venustus(Merriam, 1904)szczuroskoczek wąskolicy3 podgatunkiStany Zjednoczone (odrębne populacje w zachodnio-środkowej Kalifornii)DC: 11,5–13 cmDO: 17,5–20 cmMC: 68–97 gcentruj|150pxDipodomys agilisGambel, 1848szczuroskoczek zwinny2 podgatunkiStany Zjednoczone (południowo-zachodnia Kalifornia (Los Angeles Basin, Tehachapi oraz południowe góry Sierra Nevada, San Gabriel i San Bernardino))DC: 10,7–12,5cmDO: 17–19,5 cmMC: 63–79 gcentruj|150pxDipodomys simulans(Merriam, 1904)szczuroskoczek pływający2 podgatunkipołudniowo-zachodnie Stany Zjednoczone (przybrzeżne baseny południowo-zachodniej Kalifornii) i północno-zachodni Meksyk (Półwysep Kalifornijski)DC: 11,1–12,1 cmDO: 16–18,1 cmMC: 55–70 gcentruj|150pxDipodomys ingens(Merriam, 1904)szczuroskoczek olbrzymigatunek monotypowyStany Zjednoczone (południowo-środkowa Kalifornia (wzdłuż południowo-zachodniego skraju San Joaquin Valley))DC: 13,7–14,9 cmDO: 17,4–19,8 cmMC: 93–195 gcentruj|150pxDipodomys microps(Merriam, 1904)szczuroskoczek dłutozębny13 podgatunkówStany Zjednoczone (Wielka Kotlina od południowo-wschodniego Oregonu i południowo-zachodniego Idaho do południowej Kalifornii i północnej Arizony)DC: 11–12 cmDO: 13,5–17,5 cmMC: 40–70 gcentruj|150pxDipodomys nitratoidesMerriam, 1894szczuroskoczek pędzloogonowy3 podgatunkiStany Zjednoczone (południowo-środkowa Kalifornia (San Joaquin Valley, Panoche Valley i Cuyama Valley oraz Carrizo Plain))DC: 7,4–11,2 cmDO: 13,7–14,1 cmMC: 10–53 gcentruj|150pxDipodomys stephensi(Merriam, 1907)szczuroskoczek odosobnionygatunek monotypowyStany Zjednoczone (południowo-zachodnia Kalifornia (San Jacinto Valley i pobliskie niziny, w pobliżu Warner Springs))DC: 11,5–12 cmDO: 16,4–18 cmMC: 45–73 gcentruj|150pxDipodomys heermanniLe Conte, 1853szczuroskoczek płowy9 podgatunkówStany Zjednoczone (zachodnio-środkowa Kalifornia (San Joaquin Valley i Zatoka San Francisco na południe do Morro Bay))DC: 9–11,3 cmDO: 16–20 cmMC: 70–80 gcentruj|150pxDipodomys panamintinus(Merriam, 1894)szczuroskoczek jałowcowy[5 podgatunkówStany Zjednoczone (na południe wzdłuż wschodniego wybrzeża Sierra Nevada do pustyni Mojave (wschodnio-centralna i południowa Kalifornia oraz zachodnio-centralna Nevada))DC: około 11,9 cmDO: około 17 cmMC: około 72 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony.
Opisano również gatunki wymarłe: Dipodomys gidleyi (Stany Zjednoczone; plejstocen) Dipodomys hibbardi (Stany Zjednoczone; pliocen) Dipodomys pattersoni (Stany Zjednoczone; plejstocen)
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Karłomyszowate Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya