thumb|250px|Model budowy PSII, żółte kulki to atomy manganu mały|Struktura krystaliczna centrum manganowego
Kompleks rozkładający wodę (kompleks wydzielający tlen, OEC, z ang. oxygen evolving complex) – kompleks enzymatyczny przeprowadzający rozszczepienie cząsteczki wody podczas zachodzenia fazy jasnej fotosyntezy. Kluczową rolę odgrywają w nim cztery jony manganu oraz jon wapnia, tworzące centrum manganowe.
Działanie kompleksu opisuje teoria (1918–1979) z 1970 r. Zaobserwował on, że podczas oświetlania błon fotosyntetycznych impulsami światła o czasie trwania poniżej 5 μs wydzielenie cząsteczki tlenu zachodzi dopiero po trzecim błysku, a następnie powtarza się co czwarty błysk. Cykliczność wydzielania O2 związana jest ze zmianami stopnia utleniania jonów manganu obecnych w kompleksie. Reakcja fotochemiczna zachodząca w manganowym centrum reakcji fotoukładu II (PSII) powoduje wybicie elektronu. W celu uzupełnienia elektronu wybitego z centrum reakcji pobierany jest on z kompleksu OEC przy udziale rodnika tyrozyny (w pozycji 161 białka D1 PSII). Pobieranie kolejnych elektronów z kompleksu powoduje stopniowe przejście tego kompleksu od stanu S0 do S4. Powrót do stanu S0 następuje po oderwaniu czterech elektronów z cząsteczki wody i wydzieleniu cząsteczki O2. Przy dłuższym okresie bez światła kompleks OEC ulega dezaktywacji do stanu S1, co tłumaczy uwolnienie pierwszej cząsteczki O2 po trzecim błysku.
W trakcie jednego cyklu jony manganu w centrum manganowym przyjmują różne stopnie utlenienia, a oddanie każdego elektronu powiązane jest z absorpcją kwantu światła (liczby przy symbolach S0–S4 oznaczają liczbę oddanych elektronów): S0: ↓−e−, − S1: ↓−e− S2: ↓−e− S3: ↓−e− S4: ↓− S4': ↓+, −, − powrót do S0
Reakcja sumaryczna:
Przypisy
Kategoria:Fotosynteza