Roy Chapman Andrews (ur. 26 stycznia 1884 w Beloit, zm. 11 marca 1960 w Carmel-by-the-Sea) – amerykański odkrywca, przyrodnik i paleontolog. Dyrektor Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej, a także przywódca wypraw badawczych na pustynię Gobi w Mongolii Zewnętrznej w latach 20. XX wieku, które doprowadziły do odkrycia m.in. pierwszych znanych nauce jaj dinozaurów.
Życiorys Urodził się w Beloit (Wisconsin), jako syn Charlesa Ezry Andrewsa, hurtowego aptekarza oraz Cory May Chapman. Jako młody chłopiec Andrews postanowił „być odkrywcą, pracować w muzeum historii naturalnej i żyć na dworze” (Under a Lucky Star, 1943). Jego hobby obejmowały polowanie i łowienie ryb, a sam nauczył się taksydermii.
W młodości Andrews pogłębiał wiedzę przyrodniczą oraz rozwijał umiejętności strzeleckie podczas wypraw do lasów, pól i łąk w okolicach Beloit. Pieniędzmi zarobionymi na sprzedaży wypchanych zwierząt opłacał swoją naukę w Beloit College, gdzie studiował fizjologię i anatomię oraz pracował jako taksydermista pod kierunkiem dr George'a Collie, kuratora Logan Museum of Anthropology. Po uzyskaniu tytułu naukowego w 1906 rozpoczął pracę w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej (AMNH) w Nowym Jorku. Początkowo zajmował się myciem podłóg i asystowaniem przy wypychaniu zwierząt. Pod wrażeniem jego wytrwałości dyrektor AMNH Hermon C. Bumpus zatrudnił go do pomocy Jamesowi L. Clarkowi w przygotowaniu modeli w Departamencie Taksydermii.
W 1908 roku wziął udział w ekspedycji na Alaskę, gdzie badał walenie i inne morskie ssaki. Dzięki jego staraniom kolekcja waleni w AMNH stała się jedną z największych na świecie. W latach 1909–1910 był przyrodnikiem na statku USS „Albatross” podczas jego wyprawy do Holenderskich Indii Wschodnich, od 1911 do 1912 badał Koreę Północną, a w 1913 wziął udział w kolejnej ekspedycji na Alaskę.
W latach 1922–1930 przewodził serii ekspedycji paleontologicznych do Mongolii z ramienia Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej. Odkryto wówczas pierwsze znane jaja dinozaurów – zidentyfikowano je jako jaja protoceratopsa, jednak późniejsze badania wykazały, że w rzeczywistości należały do owiraptora. Odnaleziono także szczątki Paraceratherium (wówczas „Baluchiterium”) – największego lądowego ssaka oraz wielu gatunków dinozaurów oraz kości welociraptora. W 1930 był zmuszony opuścić placówki badawcze w Azji z powodu politycznej niestabilności w regionie, a także kłopotów finansowych wywołanych wielkim kryzysem. Uważa się, że to Andrews posłużył jako inspiracja dla postaci Indiany Jonesa. W 1934 roku został dyrektorem AMNH. Funkcję tę pełnił do 1941, kiedy przeszedł na emeryturę, by poświęcić się pracy pisarskiej.
Roy Chapman Andrews zmarł 11 marca 1960 roku w Carmel-by-the-Sea w Kalifornii. Zgodnie z jego wolą jego ciało skremowano i pochowano w posiadłości Chapmanów w jego rodzinnej miejscowości.
Publikacje Publikacje książkowe Andrewsa wymienione w katalogu Worldcat (chronologicznie): Monographs of the Pacific Cetacea (1914–1916) Whale Hunting With Gun and Camera (1916) Camps and Trails in China (1918) Across Mongolian Plains (1921) On The Trail of Ancient Man (1926) Ends of the Earth (1929) The New Conquest of Central Asia (1932) This Business of Exploring (1935) Exploring with Andrews (1938) This Amazing Planet (1939) Under a Lucky Star (1943) Meet your Ancestors, A Biography of Primitive Man (1945) An Explorer Comes Home (1947) My Favorite Stories of the Great Outdoors Editor (1950) Quest in the Desert (1950) Heart of Asia: True Tales of the Far East (1951) Nature's Way: How Nature Takes Care of Her Own (1951) All About Dinosaurs (1953) All About Whales (1954) Beyond Adventure: The Lives of Three Explorers (1954) Quest of the Snow Leopard (1955) All About Strange Beasts of the Past (1956) In the Days of the Dinosaurs (1959)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Amerykańscy paleontolodzy Kategoria:Amerykańscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli w 1960