Uszkor, uszkornik, gwizdkor (Otomys) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 93–217 mm, długość ogona 40–127 mm, długość ucha 14–33 mm, długość tylnej stopy 19–41 mm; masa ciała 45–264 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1824 roku francuski zoolog i paleontolog Frédéric Cuvier w publikacji swojego autorstwa o tytule Uzębienie ssaków. W oryginalnym opisie Cuvier nie wymienił żadnego gatunku; gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) uszkor bagienny (O. irroratus).
Etymologia Otomys (Otomis): ous, ωτος ōtos ‘ucho’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Euryotis: gr. ευρυς eurus ‘szeroki’; -ωτις ōtis ‘-uchy’, od ους ous, ωτος ōtos „ucho”. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Euryotis irrorata . Oreomys: gr. ορος oros, ορεος oreos ‘góra’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Oreomys typus . Oreinomys: ορεινος oreinos ‘górski, żyjący w górach’, od ορος oros, ορεος oreos ‘góra’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Parotomys: para ‘blisko, obok’; rodzaj Otomys (uszkor). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Euryotis brantsii Liotomys: gr. λειος leios ‘gładki’; rodzaj Otomys (uszkor). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Paratomys (Liotomys) littledalei . Euryotis brantsii Anchotomys: gr. αγχι ankhi ‘blisko’; rodzaj Otomys (uszkor). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Euryotis anchietae . Lamotomys (oryginalne oznaczenie): gr. λαμος lamos ‘paszcza, żarłoczność’; rodzaj Otomys (uszkor). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Otomys laminatus . Myotomys: gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’; rodzaj Otomys (uszkor). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Otomys unisulcatus . Metotomys: gr. μετα meta ‘obok, tuż przy’; rodzaj Otomys (uszkor). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Otomys turneri (= Otomys sloggetti ). Palaeotomys: gr. παλαιος palaios ‘stary, antyczny’; rodzaj Otomys (uszkor). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Palaeotomys gracilis . Prototomys: gr. πρωτος prōtos ‘pierwszy, przed’; rodzaj Otomys (uszkor). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Otomys campbelli .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxOtomys brantsii(A. Smith, 1834)gwizdkor hotentockigatunek monotypowypołudniowa i południowo-wschodnia Namibia, skrajnie południowo-zachodnia Botswana oraz zachodnia Południowa Afryka (Prowincja Przylądkowa Północna i Zachodnia); zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.DC: 14,1–15,8 cmDO: 9,3–11,5 cmMC: 75–111 gOtomys littledalei(O. Thomas, 1918)gwizdkor zaroślowygatunek monotypowyzachodnia Namibia wzdłuż wąskiego pasa wybrzeża na południe do najsuchszych obszarów północno-zachodniej Południowej Afryki; zakres wysokości: 0–1500 m n.p.m.DC: 12,4–17 cmDO: 8,2–11,2 cmMC: 97–110 gOtomys sloggettiO. Thomas, 1902uszkornik skalnygatunek monotypowyzachodnia Namibia wzdłuż wąskiego pasa wybrzeża na południe do najsuchszych obszarów północno-zachodniej Południowej Afryki; zakres wysokości: do 1500 m n.p.m.DC: 12,4–17 cmDO: 8,2–11,2 cmMC: 97–110 gOtomys willani P.J. Taylor, T. Kearney, D.L. Dalton, Chakona, C.M.R. Kelly & Barker, 2019gatunek monotypowyendemit Południowej Afryki: południowa Wielka Krawędź, od Parku Narodowego Karoo (Prowincja Przylądkowa Zachodnia) na wschód do Giant’s Castle (KwaZulu-Natal)DC: 11,1–12,4 cmDO: 5,9–7,4 cmMC: 75–83 gOtomys karoensisA. Roberts, 1931uszkor przylądkowygatunek monotypowyendemit Południowej Afryki: Prowincja Przylądkowa Zachodnia (Góry Przylądkowe), na południe do Wolnego Państwa i Prowincji Przylądkowej Wschodniej, na północ do 33° szerokości geograficznej południowejDC: 11–15,4 cmDO: 5,6–11,1 cmMC: 78–139 gOtomys laminatusO. Thomas & Schwann, 1905uszkor południowoafrykańskigatunek monotypowyendemit Południowej Afryki: rozdzielnie w Prowincji Przylądkowej Zachodniej (dolina Paarl, Półwysep Przylądkowy) oraz Mpumalanga i KwaZulu-Natal (wschodnie zbocza Gór Smoczych); zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m.DC: 15,8–21 cmDO: 9,7–11,5 cmMC: 140–264 gcentruj|150pxOtomys unisulcatusF. Cuvier, 1829uszkornik zaroślowygatunek monotypowypółsuche ekoregiony Succulent Karoo i Nama Karoo w Namibii i Południowej Afryce (Prowincja Przylądkowa Północna, Zachodnia i Wschodnia)DC: 11–20 cmDO: 6,3–10,6 cmMC: 61–156 gOtomys barbouriB. Lawrence & Loveridge, 1953uszkor wrzoścowygatunek monotypowygóra Algon (Uganda i Kenia); zakres wysokości: powyżej 3000 m n.p.m.DC: 12,5–21 cmDO: 5,7–9,6 cmMC: 78–161 gOtomys denti O. Thomas, 1906uszkor górskigatunek monotypowyod góry Ruwenzori (Uganda i Demokratyczna Republika Konga) na południe do gór Wielkiego Rowu Zachodniego (Rwanda, Burundi i Demokratyczna Republika Konga); zakres wysokości: 1950–3000 m n.p.m.DC:13,9 16,5– cmDO: 7,8–10,2 cmMC: 67–106 gOtomys lacustrisG.M. Allen & Loveridge, 1933uszkor tanzańskigatunek monotypowywyżyny Wielkich Rowów Afrykańskich w południowej Tanzanii oraz sąsiedniej Zambii i Malawi; zakres wysokości: 1400–2300 m n.p.m.DC: 15,5–18,5 cmDO: 9,3–10,8 cmMC: brak danychOtomys anchietae(du Bocage, 1882)uszkor angolskigatunek monotypowyendemit Angoli: dorzecze rzek Kongo i Okawango, zapisy od źródła rzeki Cuito; zakres wysokości: poniżej 2000 m n.p.m.DC: 19,7–22 cmDO: 8,7–12,7 cmMC: brak danychOtomys auratusWroughton, 1906gatunek monotypowyśrodkowe wyżyny i Góry Smocze (Południowa Afryka, Eswatini i Lesotho), izolowane populacje w Soutpansberg (północna Południowa Afryka) i Eastern Highlands (Zimbabwe i Mozambik)DC: 13,3–20 cmDO: 5,8–12 cmMC: 63–211 gcentruj|150pxOtomys irroratus(Brants, 1827)uszkor bagiennygatunek monotypowyendemit Południowej Afryki: Prowincja Przylądkowa Zachodnia i Wschodnia; zakres wysokości: powyżej 900 m n.p.m.DC: 13–19 cmDO: 8,5–11,4 cmMC: 80–201 gOtomys cuanzensisJ. Eric Hill & T.D. Carter, 1937uszkor murawowygatunek monotypowyendemit Angoli: dorzecze rzeki Kuanza i inne rzeki wpływające do Oceanu Atlantyckiego; zakres wysokości: 1000–2500 m n.p.m.DC: 13–19 cmDO: 8,5–11,4 cmMC: 80–201 gOtomys angoniensisWroughton, 1906uszkor sawannowygatunek monotypowywschodnia Demokratyczna Republika Konga, południowo-zachodnia Kenia, Malawi, Tanzania, południowa Uganda i Zambia; zakres wysokości: 1766–2685 m n.p.m.DC: 12,4–19,2 cmDO: 4–10 cmMC: 60–182 gOtomys rowleyiO. Thomas, 1918gatunek monotypowyAngola, Botswana, Eswatini, Lesoto, Malawi, Mozambik, Namibia, północno-wschodnia Południowa Afryka, Zambia i Zimbabwe; zakres wysokości: 1076–2084 m n.p.m.DC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychOtomys fortiorO. Thomas, 1906uszkor silnygatunek monotypowyendemit Etiopii: znany z kilku miejsc w południowo-zachodniej części (lasy Beletta, Sheko i Charada)DC: 14,5–18,2 cmDO: 8,5–9,8 cmMC: brak danychOtomys helleriC. Frick, 1914uszkor skrytygatunek monotypowyendemit Etiopii: góry Bale i Wyżyna Arussi (wschodnie Wielkie Rowy Afrykańskie); być może na południe do Malka Chireti (Somali)DC: 12,3–18,5 cmDO: 6,8–9,5 cmMC: brak danychOtomys typus(von Heuglin, 1877)uszkor właściwygatunek monotypowyendemit Etiopii: szeroko rozpowszechniony na zachodnich wyżynach, z co najmniej 1 miejscem (Hirna) na wschód od Wielkich Rowów Afrykańskich; zakres wysokości: 1800–3414 m n.p.m.DC: 15,5–17,8 cmDO: 7,7–9,2 cmMC: brak danychOtomys burtoniO. Thomas, 1918uszkor stokowygatunek monotypowyendemit Kamerunu (góra Kamerun); zakres wysokości: 2000–4000 m n.p.m.DC: 14,5–16,7 cmDO: 7,5–8,4 cmMC: 71–105 gOtomys occidentalis Dieterlen & van der Straeten, 1992uszkor paprociowygatunek monotypowygóry Gotel i góra Oku (Nigeria i Kamerun); zakres wysokości: 1900–3000 m n.p.m.DC: 13,1–16 cmDO: 6,8–8,8 cmMC: 69–88 gOtomys sungaeL. von Bohmann, 1934uszkor sekretnygatunek monotypowyUsumbara i Uluguru w górach Eastern Arc (Tanzania) i wyżyna Nyika (Malawi i Zambia); zakres wysokości: 1500–2100 m n.p.m.DC: 15–18 cmDO: 8–10 cmMC: brak danychcentruj|70pxOtomys jacksoni O. Thomas, 1891uszkor elgońskigatunek monotypowygóra Elgon (wschodnia Uganda i zachodnia Kenia); zakres wysokości: 3300–4200 m n.p.m.DC: 12–17,1 cmDO: 5,7–8,2 cmMC: 70–121 gcentruj|150pxOtomys orestesO. Thomas, 1900uszkor afroalpejskigatunek monotypowyendemit Kenii: góra Kenia i góry Aberdare; zakres wysokości: 2700–4200 m n.p.m.DC: 13,5–17,5 cmDO: 6,1–9,3 cmMC: brak danychOtomys thomasi Osgood, 1910uszkor krzepkigatunek monotypowyendemit Kenii: skarpa Mau i wyżyna Uasin Gishu (zachodni brzeg Wielkich Rowów Afrykańskich); zakres wysokości: 2450–2700 m n.p.m.DC: 16,2–18,2 cmDO: 8,4–9,3 cmMC: brak danychOtomys uzungwensisB. Lawrence & Loveridge, 1953uszkor mokradłowygatunek monotypowygóry Udzungwa i Poroto (południowa Tanzania) i wyżyna Nyika (Malawi i Zambia); zakres wysokości: 1800–2750 m n.p.m.DC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychOtomys tropicalis O. Thomas, 1902uszkor tropikalnygatunek monotypowyWielki Rów Zachodni (Demokratyczna Republika Konga, Uganda, Rwanda i Burundi), góry Imatong (Sudan Południowy) góra Elgon i kenijskie Wielkie Rowy Afrykańskie (Uganda i Kenia); być może północno-wschodnia Tanzania; zakres wysokości: 840–2250 m n.p.m.DC: 12,5–20 cmDO: 5,2–10,2 cmMC: 81–133 gOtomys dollmaniE. Heller, 1912uszkor młakowygatunek monotypowyendemit Kenii: góra Gargues (pasmo górskie Matthews)DC: 13,8–15 cmDO: 8,5–10,5 cmMC: brak danychOtomys dartmouthiO. Thomas, 1906uszkor łąkowygatunek monotypowygóry Rwenzori (południowo-zachodnia Uganda i sąsiadująca Demokratyczna Republika Konga); zakres wysokości: 3300–4400 m n.p.m.DC: około 15 cmDO: około 9,3 cmMC: brak danychOtomys zinkiL. Bohmann, 1943uszkor krępygatunek monotypowyendemit Tanzanii: góra Kilimandżaro; zakres wysokości: 2350–4000 m n.p.m.DC: 13,5–18,6 cmDO: 6–10,8 cmMC: brak danychOtomys simiensisP.J. Taylor, Lavrenchenko, Carleton, E. Verheyen, N.C. Bennett, Oosthuizen & Maree, 2011uszkor simeńskigatunek monotypowyendemit Etiopii: góry SimienDC: 13,5–17,2 cmDO: 7,7–8,8 cmMC: brak danychOtomys cheesmaniP.J. Taylor, Lavrenchenko, Carleton, E. Verheyen, N.C. Bennett, Oosthuizen & Maree, 2011uszkor ryftowygatunek monotypowyendemit Etiopii: znany z 2 miejsc na południe od jeziora Tana; zakres wysokości: 2100–2500 m n.p.m.DC: 16,5–21 cmDO: 7,7–10,6 cmMC: brak danychOtomys yaldeniP.J. Taylor, Lavrenchenko, Carleton, E. Verheyen, N.C. Bennett, Oosthuizen & Maree, 2011uszkor etiopskigatunek monotypowyendemit Etiopii: góry Bale; zakres wysokości: 2650–3800 m n.p.m.DC: 12,5–15,5 cmDO: 7–7,3 cmMC: brak danych Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe: Otomys campbelli (Południowa Afryka) Otomys gracilis (Południowa Afryka; plejstocen) Otomys petteri (Tanzania; plejstocen)
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Myszy