thumb|240px|Grób prof. Zbigniewa Żebrowskiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Zbigniew Żebrowski (ur. 13 lutego 1919 w Nowym Łączynie koło Przasnysza, zm. 26 kwietnia 2012Nekrolog w Gazecie Wyborczej) – polski zootechnik, specjalista hodowli trzody chlewnej, profesor w Instytucie Genetyki i Hodowli Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Jastrzębcu.
Życiorys Urodził się w rodzinie ziemiańskiej, jako syn Wincentego (ur. 5 kwietnia 1888, zm. 23 września 1956) i Zofii z Kakowskich (ur. 10 marca 1894, zm. 6 czerwca 1959). Ojciec zdobył średnie wykształcenie rolnicze i był właścicielem 74-hektarowego gospodarstwa rolnego w Łączynie Nowym; gospodarstwo to, wyróżniające się nowoczesnością i wydajnością (m.in. stosowano na szeroką skalę nawozy sztuczne, uprawiano rzadki w okolicy rzepak, a w produkcji uzyskiwano średnio ponad 4000 litrów mleka o zawartości przekraczającej 4% tłuszczu od krowy rocznie), było przykładowym zakładem Warszawskiej Izby Rolniczej. Wincenty Żebrowski był aktywnym działaczem społecznym, w Brzozowie Nowym zainicjował działalność Kółka Rolniczego i Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej, w obu tych instytucjach pełnił funkcję prezesa; odznaczony został Złotym Krzyżem Zasługi. Gospodarstwo utracił najpierw na rzecz Niemców, a po II wojnie światowej na rzecz skarbu państwa.
Zbigniew Żebrowski ukończył w 1936 Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Sokołowie Podlaskim. Dalszą naukę podjął w Państwowej Wyższej Szkole Gospodarstwa Wiejskiego w Cieszynie. W 1945, po czteromiesięcznym okresie pracy urzędniczej w powiatowym urzędzie ziemskim, wznowił studia przerwane wybuchem II wojny światowej. Został studentem specjalności żywienie i hodowla zwierząt na Wydziale Rolniczym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Studia łączył z praktyką – w latach 1946–1948 dzierżawił 40-hektarowe gospodarstwo w Kisinach koło Działdowa. Dobre wyniki produkcyjne gospodarstwa pozwalały mu nie tylko na utrzymanie się na studiach, ale i na pomoc materialną dla rodziny: pozbawionego własnego gospodarstwa ojca oraz uczącej się siostry. W 1950 Żebrowski uzyskał dyplom magistra po obronie pracy Porównawcze badania nad zastępowaniem jęczmienia drożdżami pastewnymi albo mączką rybną w mięsnym tuczu świń, przygotowanej pod kierunkiem prof. Jana Rostafińskiego.
Po studiach podjął pracę zawodową na ukończonej uczelni. Został asystentem w Zakładzie Szczegółowej Hodowli i Żywienia Zwierząt, wkrótce przemianowanym na Katedrę (po podziale jednostki na Katedrę Szczegółowej Hodowli Zwierząt i Katedrę Żywienia Zwierząt pozostał w tej pierwszej). Prowadził m.in. prace hodowlane w zakładach doświadczalnych w Sinołęce i Brwinowie. Zajmował kolejno stanowiska starszego asystenta, adiunkta, a od 1967 docenta. W 1960 na Wydziale Zootechnicznym SGGW obronił rozprawę Zmiany składu tuszy w zależności od wieku u świń puławskich, wielkich białych i ich mieszańców i otrzymał doktorat nauk rolno-leśnych. Na tym samym wydziale w 1966 Żebrowski przedstawił rozprawę habilitacyjną Korelacje między cechami użytkowymi tusz wieprzowych. W latach 1959–1981 należał do PZPR.
W 1968 przeszedł do Instytutu Genetyki i Hodowli Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Jastrzębcu, gdzie objął kierownictwo Pracowni (potem Zakładu) Podstaw Hodowli Świń. W latach 1975–1981 był zastępcą dyrektora Instytutu. W 1976 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk rolniczych, w 1989 – profesora zwyczajnego. W latach 1982–1989 na drugim etacie zatrudniony był w Wyższej Szkole Rolniczo-Pedagogicznej w Siedlcach, gdzie położył liczne zasługi nie tylko w pracy badawczej i dydaktycznej, ale i organizacyjnej; zainicjował szerokie kontakty biblioteki uczelni siedleckiej z innymi ośrodkami, doprowadzając do poszerzenia zbiorów o setki pozycji z zakresu zootechniki, od rozpraw doktorskich i habilitacyjnych, przez fachowe pozycje książkowe, po czasopisma i zeszyty naukowe innych szkół wyższych i instytutów badawczych. W 1989, w roku otrzymania tytułu profesora zwyczajnego, Żebrowski przeszedł na emeryturę.
Zainteresowania i prace badawcze Zbigniewa Żebrowskiego dotyczyły m.in. krzyżowania uszlachetniającego i towarowego świń, zmian składu ciała pod wpływem wieku, doskonalenia pogłowia masowego z wykorzystaniem tzw. oceny stacyjnej rozpłodników, wczesnego odsadzania prosiąt od matek i zastosowania bakterii w wychowie, zależności przyrostu tuczników i składu ich tusz od poziomu żywienia. W zakładach doświadczalnych w Sinołęce i Brwinowie pracował nad doskonaleniem świń rasy puławskiej i w drodze uszlachetniającego krzyżowania, głównie z rasą wielką białą polską (i z niewielkim udziałem rasy berkshire), wytworzył nowe linie i rodziny, charakteryzujące się opóźnionym dojrzewaniem oraz większą wyrostowością, mięsnością i płodnością; w efekcie zanikająca w tym czasie populacja świń rasy puławskiej odzyskała znaczenie hodowlane i konsumpcyjne. Żebrowski wykazał większą użyteczność loch mieszańców do produkcji prosiąt, co wykorzystano w programie krzyżowania świń opracowanym w resorcie rolnictwa. Z kolei wyniki badań nad poziomem żywienia i doborem pasz wykazały ich związki z efektami końcowymi tuczu i doprowadziły do naniesienia korekt w normach żywienia tuczników mięsnych. Z osiągnięć hodowlanych Żebrowskiego wymienić należy wytworzenie krajowej świni miniaturowej na bazie ras wielkiej białej polskiej i polskiej białej zwisłouchej oraz ras wietnamskich.
Żebrowski jest autorem lub współautorem ponad 360 publikacji, w tym ponad 80 monografii i rozpraw, 9 podręczników i skryptów, przeszło 150 artykułów i doniesień naukowych. Redagował m.in. międzynarodowy podręcznik Użytkowanie trzody chlewnej (1978), którego współautorami byli zootechnicy niemiecki Schwark i rosyjski Owsiannikow. Znaną publikacją Żebrowskiego jest rozdział Hodowla trzody chlewnej w wielokrotnie wznawianej, trzytomowej pracy zbiorowej Zootechnika. Ponadto opublikował m.in. skrypt Zasady chowu trzody chlewnej (1958), Zmiany składu tuszy w zależności od wieku u świń puławskich wielkich białych i ich mieszańców (1962), Investigation on weaning piglets at the age of 35 days and their rearing to 3 months ("Prace i Materiały Zootechniczne", 1977, współautor J. Ryszkowski), Wykorzystanie wyników stacyjnej oceny knurów wbz, pbz i złotnickiej białej w województwie poznańskim w latach 1970-1974 ("Prace i Materiały Zootechniczne", 1980, współautor Krystian Dziadek), Badania nad tuczem i oceną tusz knurków („Roczniki Nauk Zootechnicznych. Monografie i Rozprawy”, 1986, współautor J. Ryszkowski), Użytkowość rozpłodowa loch rasy pbz-23 pokrytych knurami rasy duroc i wielkiej białej polskiej i wartość tuczna ich potomstwa („Roczniki Nauk Rolniczych”, seria B, 1990, współautorzy T. Blicharski i A. Ostrowski), Porównanie wartości tucznej i oceny tusz mieszańców trzyrasowych pochodzących z kojarzenia loch dwurasowych pbz x wpb z knurami ras niemieckiej landrace i duroc („Prace i Materiały Zootechniczne”, 1990, współautorzy T. Blicharski, L. Houska, J. Pulkrabek), Rozmieszczenie tłuszczu w półtuszach świń w zależności od rasy i masy ciała („Roczniki Nauk Zootechnicznych. Monografie i Rozprawy”, 1991, współautor Stanisław Kondracki). Żebrowski opracował 23 wnioski o nadanie tytułu profesora, recenzował 12 prac habilitacyjnych oraz 21 prac doktorskich. Pod jego kierunkiem powstało 30 prac magisterskich (kilka z nich, napisanych w Siedlcach, otrzymało nagrody i wyróżnienia w konkursach pisma „Przegląd Hodowlany” i Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego) oraz dwie rozprawy doktorskie: Stanisław Kondracki pisał o jakości tusz świń puławskich i polskich białych zwisłouchych z chowu masowego w województwie siedleckim, natomiast Tadeusz Blicharski o wpływie krzyżowania 3-rasowego rotacyjnego na użytkowość rozpłodową, tuczną i rzeźną.
Zasiadał w Radach Naukowych trzech polskich instytutów zootechnicznych – Instytutu Genetyki i Hodowli Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Jastrzębcu (1969–1989), Instytutu Fizjologii i Żywienia Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Jabłonnie (1969–1989), Instytutu Zootechniki w Krakowie (1971–1992). W latach 1969–1971 był zastępcą sekretarza Wydziału Nauk Rolniczych i Leśnych PAN, w latach 1972–1989 był członkiem Komitetu Nauk Zootechnicznych PAN. Od 1951 jest członkiem Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, w 1973 został wybrany do zarządu głównego, a w latach 1974–1980 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa; w 1980 znalazł się w składzie Sądu Koleżeńskiego, a w 1986 został wyróżniony tytułem członka honorowego. Jako prezes Towarzystwa organizował w Warszawie zjazd Europejskiej Federacji Zootechnicznej. Działa także w Stowarzyszeniu Naukowo-Technicznym Inżynierów i Techników Rolnictwa, gdzie m.in. przewodniczył zarządowi wojewódzkiemu sekcji zootechnicznej w Warszawie oraz zasiadał w prezydium warszawskiego zarządu wojewódzkiego. W latach 1963–1975 pełnił funkcję wiceprezesa zarządu wojewódzkiego Związku Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej w Warszawie. Brał udział w pracach Rady Naukowo-Technicznej i Ekonomicznej przy Przewodniczącym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie (1964–1975) oraz Komisji ds. Hodowli Trzody Chlewnej Rady Naukowo-Technicznej przy Ministrze Rolnictwa (1970–1992, przewodniczący komisji). Był także członkiem redakcji i rad programowych kilku periodyków naukowych, m.in. „Przeglądu Hodowlanego”.
W uznaniu osiągnięć naukowych otrzymał szereg nagród i wyróżnień, m.in. nagrodę Sekretarza Naukowego Polskiej Akademii Nauk (1971), nagrodę Wydziału Nauk Rolniczych i Leśnych Polskiej Akademii Nauk (1978), nagrody Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego (1964) oraz Ministra Rolnictwa (1979). Odznaczony został m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1964), Krzyżem Kawalerskim (1971) i Oficerskim (1979) Orderu Odrodzenia Polski, odznaką „Zasłużony Pracownik Rolnictwa”, odznaką „Za zasługi dla województwa warszawskiego”, Medalem im. Stanisława Staszica, Medalem Polskiej Akademii Nauk im. Michała Oczapowskiego (2002), Medalem XXV-lecia Polskiej Akademii Nauk, odznaką "Zasłużony dla Instytutu Zootechniki w Krakowie" oraz Medalem Srebrnym 50-lecia Instytutu Zootechniki (2000), Medalem Pamiątkowym Akademii Rolniczej w Lublinie (1993), Medalem Pamiątkowym 30-lecia Wyższej Szkoły Rolniczo-Pedagogicznej w Siedlcach (1999), Medalem 50-lecia Wydziału Zootechnicznego Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (2002).