Bolesław Ocias (ur. 30 maja 1929 w Częstochowie, zm. 16 czerwca 2019 tamże) – polski dyrygent, kompozytor i pedagog.
Życie i działalność Bolesław Ocias urodził się w Częstochowie, w niezamożnej, wielodzietnej rodzinie. Przebieg jego zawodowej kariery rozwijał się w nietypowy sposób. W 1945 roku wstąpił do nowicjatu zgromadzenia Ojców Salezjanów w Krakowie, gdzie – jako student seminarium duchownego – odbywał przez dwa lata studia filozoficzne. W 1948 roku podjął pracę pedagogiczną w Szkole Organistowskiej Towarzystwa Salezjańskiego w Przemyślu, której następnie został uczniem. Kształcił się w zakresie gry na fisharmonii, trąbce i wiolonczeli, a także w zakresie przedmiotów teoretycznych. Jego nauczycielami byli w tym czasie m.in. Feliks Rączkowski, Władysław Oćwieja oraz rodzony brat prymasa Augusta Hlonda - ks. Antoni Hlond.
W latach 1952–1956 studiował w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej (obecnie Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina) w Warszawie, dyrygenturę u Tadeusza Wilczaka i Stanisława Nawrota oraz kompozycję u Tadeusza Szeligowskiego. Dodatkowo doskonalił się w zakresie gry na organach w klasie Feliksa Rączkowskiego.
W okresie studiów pracował przez dwa lata w Państwowym Zespole Pieśni i Tańca „Mazowsze”, w charakterze nauczyciela solfeżu i emisji głosu. Po ukończeniu studiów pełnił przez trzy miesiące funkcję kierownika muzycznego w Polskim Radio. Następnie podjął pracę jako dyrygent w operetkach i teatrach muzycznych. Początkowo pracował w Operetce Lubelskiej, później w Teatrze Muzycznym w Warszawie, a następnie przez 18 lat w Państwowej Operetce Śląskiej w Gliwicach, jako dyrygent i kierownik muzyczny. Współpracował również z teatrami dramatycznymi jako kierownik muzyczny oraz jako autor muzyki lub opracowania strony muzycznej dramatów, komedii i wodewilów.
Od 1977 roku związany był zawodowo z Częstochową. Podjął pracę pedagogiczną w Zespole Szkół Muzycznych im. M. J. Żebrowskiego, gdzie prowadził szkolną orkiestrę oraz propedeutykę improwizacji fortepianowej i kompozycji. Równocześnie wykładał w Instytucie Muzyki Wyższej Szkoły Pedagogicznej (obecnie Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza), gdzie w latach 1991–1994 pełnił funkcję kierownika Zakładu Dyrygowania. Z jego inicjatywy powołano cykl koncertów pedagogów Instytutu Muzyki WSP w Filharmonii Częstochowskiej z towarzyszeniem orkiestry Filharmoników Częstochowskich (od 1989 roku). Podczas tych koncertów wielokrotnie dyrygował sam B. Ocias.
W Częstochowie Bolesław Ocias prowadził także działalność dyrygencką. W latach 1970–1982 był dyrygentem Chóru Męskiego Pochodnia w Częstochowie. Był także kierownikiem muzycznym zespołów folklorystycznych: Zespołu Pieśni i Tańca Częstochowa oraz Zespołu Folklorystycznego Polanie przy WSP i Politechnice Częstochowskiej, którego był współzałożycielem. Na potrzeby tych zespołów skomponował lub opracował szereg utworów. Przez trzy lata był także kierownikiem muzycznym Teatru Dramatycznego im. A. Mickiewicza w Częstochowie. Jako dyrygent współpracował również gościnnie z Filharmonią Częstochowską.
Ponadto, wielokrotnie zasiadał w jury konkursów i festiwali, m.in. Festiwalu Muzyki Chóralnej w Częstochowie (2004).
Jest laureatem Nagrody Prezydenta Miasta Częstochowy w dziedzinie muzyki i baletu (1999).
Twórczość kompozytorska Bolesława Ociasa jest zróżnicowana pod względem stylistycznym oraz w zakresie wykorzystywanych gatunków i form. Obejmuje ona utwory instrumentalne (w tym na orkiestrę, na różne zespoły kameralne oraz kompozycje na instrument solo), wokalne (na różne rodzaje chórów a cappella) i wokalno-instrumentalne. Dominującym obszarem zainteresowań twórczych Ociasa jest muzyka baletowa oraz muzyka do spektakli teatralnych. Na osobnym biegunie sytuują się opracowania i transkrypcje utworów innych kompozytorów oraz stylizacje pieśni ludowych. Do jego najważniejszych dzieł należą m.in.: Concertino na fortepian i orkiestrę oraz Missa solemnis na chór i orkiestrę.
Ważniejsze kompozycje Instrumentalne Orkiestrowe Ballada morska na orkiestrę – muzyka baletowa do operetki Panna Wodna Jerzego Lawiny-Świętochowskiego Concertino na fortepian i orkiestrę Maski – suita baletowa na orkiestrę Muzyka baletowa do musicalu Szalona dziewczyna George’a Gershwina na orkiestrę (temat G. Gershwina) Oberek na orkiestrę Trzy balety na orkiestrę do sztuki Żółta szlafmyca Witolda Rudzińskiego (temat W. Rudzińskiego) Oberek-kujawiak Mazur Krakowiak Uwertura do komedii muzycznej Kochajcie nas dziewczęta na orkiestrę Uwertura do musicalu Zawisza Czarny na orkiestrę
Kameralne I Kwartet na instrumenty dęte drewniane II Kwartet na instrumenty dęte drewniane Kwartet na flet i 3 klarnety
Solowe Preludium na fortepian Sonatina na fortepian Toccata na fortepian Wariacje na temat Mozarta na fortepian
Wokalne na chór mieszany a cappella Bo przecież Polska na chór mieszany Kołysanka 1981 na chór mieszany Spodobała mi się baba na chór mieszany Wieczór na chór mieszany Słopiewnie na głos solo i chór mieszany
na chór żeński lub męski a cappella A czego rżysz – dumka na chór żeński Maryśka na chór męski Na czarne dzisiaj moda na kwartet męski
Wokalno-instrumentalne na głosy, chór i orkiestrę Bolero na sopran i orkiestrę Cztery piosenki dla dzieci na jednogłosowy chór dziecięcy i orkiestrę, sł. B. Ocias: Zagadka Mój tata gra na trąbie Kocham Cię Mamo Abecadło z pieca spadło Espagnola na głos ad libitum i orkiestrę Kochajcie nas dziewczęta – musical na głosy solowe, chór i orkiestrę, libretto Albin Siekierski (nieukończony) Missa solemnis na chóry i orkiestrę Suita Łowicka na chór i orkiestrę kameralną Zawisza Czarny – musical na głosy solowe, chór i orkiestrę, premiera 1977, Operetka Lubelska
na głosy, chór i fortepian lub organy Piękne goździki na chór mieszany i fortepian (opracowanie) W polu lipeńka na chór mieszany i fortepian (opracowanie) Polonez na chór mieszany i fortepian Ave Maria na chór mieszany lub męski a cappella lub z fortepianem (organami) Raz tak babie zbrzydło życie na głos solo, chór mieszany i fortepian Zaloty na głos solo, chór mieszany i fortepian Tu es Petrus na chór męski i organy lub fortepian Twoje oczy na kwartet męski i fortepian Polonez powitalny na chór unisono i fortepian
na głos i fortepian Kołysanka na sopran i fortepian Pieśń zbójów na głos i fortepianu
Aranżacje, instrumentacje, transkrypcje, parafrazy Transkrypcje i prafrazy Gioacchino Rossini – Tarantella na marimbę i orkiestrę Nikołaj Rimski-Korsakow – Lot trzmiela na marimbę i orkiestrę Ferenc Liszt – II Rapsodia węgierska na marimbę i orkiestrę Fryderyk Chopin – Etiuda E-dur na orkiestrę Johann Sebastian Bach – Preludium C-dur na orkiestrę Karol Szymanowski / Paweł Kochański – Taniec z Harnasiów na skrzypce solo i orkiestrę Fritz Kreisler – Radość miłości, walc na sopran koloraturowy, chór mieszany i orkiestrę
Aranżacje Aranżacja musicalu My Fair Lady Aranżacja operetki Panna Wodna J. Lawiny-Świętochowskiego Aranżacje kilkunastu kolęd dla Filharmonii Częstochowskiej i Ośrodka Promocji Kultury Gaude Mater w Częstochowie na głosy solowe, chóry i orkiestrę (kolędy polskie i innych narodów) Aranżacje kilkunastu utworów muzyki religijnej dla Filharmonii Częstochowskiej z okazji pobytu Papieża Jana Pawła II w Częstochowie
Muzyka teatralna Opracowania i ilustracje muzyczne do sztuk dla Teatru im. A. Mickiewicza w Częstochowie Wędrowni komedianci – bajka muzyczna Taka noc nie powtórzy się więcej – aranżacje piosenek lat międzywojennych na głos i orkiestrę Czas na kabaret J. Pietrzaka - aranżacje piosenek na głos i orkiestrę kameralna Zielony Gil – muzyka do sztuki Tirso di Molina (współautorstwo) Muzyka ilustracyjna do kilku sztuk dramatycznych
Przypisy
Bibliografia Leon Tadeusz Błaszczyk, Dyrygenci polscy i obcy w Polsce działający w XIX i XX wieku, PWM, Kraków 1964, s. 212 Marzena Koper, 50 lat działalności artystycznej Bolesława Ociasa (z uwzględnieniem dorobku kompozytorskiego), praca magisterska, Akademia Muzyczna im. K. Szymanowskiego, Katowice 1997 Marcin Łukaszewski, Ocias Bolesław (hasło), w: Kompozytorzy polscy 1918-2000, red. M. Podhajski Gdańska-Warszawa 2005 Wanda Malko, 100 lat szkolnictwa muzycznego w Częstochowie 1904-2004, Częstochowa 2004 Beata Młynarczyk, Bolesław Ocias – 50 lat z muzyką, „Aleje 3”. Częstochowski Dwumiesięcznik Kulturalny, nr 16, lipiec / sierpień 1998, s. 14 Stanisław Podobiński, Bolesław Ocias. Na Jubileusz erudycyjnego pedagoga i kompozytora, w: Księga Jubileuszowa dedykowana Bolesławowi Ociasowi, Prace Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej – Pedagogika XI, red. Stanisław Podobiński, Józef Żuraw, Wydawnictwo WSP, Częstochowa 2002, s. 5-9
Kategoria:Muzycy związani z Częstochową Kategoria:Polscy dyrygenci Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki poważnej Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2019 Kategoria:Ludzie urodzeni w Częstochowie