Francisco Rabal, właśc. Francisco Rabal Valera, znany także jako Paco Rabal (ur. 8 marca 1926 w Águilas, zm. 29 sierpnia 2001 w Bordeaux) – hiszpański aktor, reżyser i scenarzysta. Grał najczęściej ludzi gwałtownych, namiętnych i brutalnych.
Życiorys Wczesne lata Jego ojciec pracował w kopalnictwie, a matka była właścicielką małych olejarni. Wychowywał się z bratem Damiánem i siostrą Dolores. W końcowych latach wojny domowej jego rodzina przeniosła się z małego miasteczka do Madrytu. Wcześnie zaczął zarabiać na życie; pracował w fabryce czekolady, potem jako elektryk, wreszcie zajął się statystowaniem w teatrze i filmie. Po pracy uczył się w wieczorowej szkole prowadzonej przez jezuitów.
Kariera Mając dwadzieścia lat zadebiutował niewielką rolą w dramacie Rozrzutna kobieta (La Pródiga, 1946), ale dopiero udział w ekranizacji powieści Miguela de Cervantesa Don Kichot z Manczy (Don Quijote de la Mancha, 1947) i dramacie Szukaj uczciwości (La honradez de la cerradura, 1950) otworzył mu drogę na ekrany. W melodramacie Sonaty (Sonatas, 1959) wystąpił w roli markiza de Brandomin, awanturnika, uwodziciela i hazardzisty, który angażuje się w walkę po stronie rewolucji w Meksyku; akcja toczy się w 1830.
W dramacie Luisa Buñuela Nazarin (Nazarín, 1959) jako ojciec Nazario, dążący uparcie do świętości, naśladując wędrówkę Chrystusa, ponosi porażkę za porażką i potrafi tylko wzbudzić pożądanie w dwóch ograniczonych kobietach. W dramacie Buñuela Viridiana (1961) zagrał postać brutalnego i pozbawionego złudzeń Jorge, kuzyna tytułowej bohaterki. Pojawia się potem w roli porzuconego kochanka Vittorii (Monica Vitti) w dramacie Zaćmienie (L'eclisse, 1962) u boku Alaina Delona, jako jeden z gości schadzek w dramacie Buñuela Piękność dnia (Belle de jour, 1967) z Catherine Deneuve i Michelem Piccoli, poważny i zamożny Aqustin w adaptacji powieści Benita Péreza-Galdósa Udręka (Tormento, 1974), sierżant Tronk w dramacie wojennym Pustynia Tatarów (Il deserto dei Tartari, 1976) z udziałem Vittoria Gassmana, Philippe’a Noiret, Jeana-Louisa Trintignant i Maxa von Sydow, mafioso Don Giusto Provenzano w thrillerze Corleone (1977) z Claudią Cardinale.
W 1989 był członkiem jury konkursu głównego na 39. MFF w Berlinie. Za kreację Francisca Goi w dramacie biograficznym Carlosa Saury Goya (Goya en Burdeos, 1999) został uhonorowany Nagrodą Goya dla najlepszego aktora. Goyę zagrał wtedy już po raz trzeci – wcześniej wystąpił w tej roli w filmie Goya (Goya, historia de una soledad, 1971) i miniserialu Okropności wojny (Los desastres de la guerra, 1983).
Życie prywatne W 1950 poślubił Asunción Balaguer (1925-2019), z którą miał syna Benito (ur. 1954) i córkę Teresę (ur. 1952 w Barcelonie).
Śmierć
Zmarł w wieku 75 lat w czasie lotu samolotem podczas powrotu z MFF w Montrealu.
Filmografia 1951: Jezebel jako Preston Dillard (głos, hiszpański dubbing) 1951: Rocky Mountain jako kpt. Lafe Barstow (głos, hiszpański dubbing) 1952: Parsifal jako Parsifal (głos) 1957: Wielki błękitny szlak (La Grande strada azzurra) jako Salvatore 1957: Mężczyzna w spodenkach (L'Amore più bello) jako Mario 1957: Kokietka Marisa (Marisa la civetta) jako Antonio 1959: Sonaty (Sonatas) jako markiz de Brandomin 1959: Nazarin (Nazarín) jako ojciec Nazario 1961: Viridiana jako Jorge 1961: Ręka w potrzasku (La Mano en la trampa) jako Cristóbal Achával 1962: Zaćmienie (L'Eclisse) jako Riccardo 1963: Powrót (La Rimpatriata) jako Alberto 1964: Wielki skok (Le Gros coup) jako Michel Arland 1964: Lament dla bandyty (Llanto por un bandido) jako José María 'El Tempranillo' 1965: Marie-Chantal kontra doktor Kha (Marie-Chantal contre docteur Kha) jako Paco Castillo 1966: Testament Inków (Das Vermächtnis des Inka) jako Gambusino 1966: Zakonnica (La Religieuse) jako Dom Morel 1967: Czarownice (Le Streghe) jako mąż Valerii 1967: Piękność dnia (Belle de jour) jako Hyppolite 1967: La mujer de otro jako Andrés (głos) 1968: Che – opowieść o Guevarze (El 'Che' Guevara) jako Che Guevara 1970: Odcięte głowy (Cabezas cortadas) jako Diaz II 1971: Rodzinny gang (La Grande scrofa nera) 1971: Goya (Goya, historia de una soledad) jako Francisco Goya 1972: Pręgierz (La Colonna infame) 1974: Udręka (Tormento) jako Aqustin 1975: Uśmiech kusiciela (Il Sorriso del grande tentatore) jako biskup Marquez 1976: Długie wakacje 1936 roku (Las Largas vacaciones del 36) jako Nauczyciel 1976: Pustynia Tatarów (Il Deserto dei Tartari) jako Tronk 1977: Cena strachu (Sorcerer) jako Nilo 1978: Ja należę do mnie (Io Sono Mia) jako Padre di Orio 1978: Bądź, jaka jesteś (Cosi come sei) jako Lorenzo 1980: Zakładnicy (Fabricantes de pánico) jako William Lombard 1982: Ul (La Colmena) jako Ricardo Sorbedo 1984: Epilog (Epílogo) jako Rocabruno 1984: Niewinni święci (Los Santos inocentes) jako Azarías 1984: Szczudła (Los Zancos) jako Manuel 1985: Ojcze nasz (Padre nuestro) jako Abel 1985: Godzina czarów (La Hora bruja) jako César 1985: Raj utracony (Los Paraísos perdidos) jako starszy polityk 1986: Camorra (Un Complicato intrigo di donne, vicoli e delitti) jako Guaglione 1987: Boskie słowa (Divinas palabras) jako Pedro Gailo 1987: Historia (La Storia) jako Remo 1988: Galijczyk (Gallego) jako Fabián 1988: Czas przeznaczenia (A Time of Destiny) jako Jorge Larraneta 1989: Ciemności kryją ziemię (Torquemada) jako Torquemada 1989: Biała gołębica (La Blanca Paloma) 1989: Barroco 1990: Zwiąż mnie (!Átame!) jako Máximo Espejo 1991: Człowiek, który zgubił swój cień (L’Homme qui a perdu son ombre) jako Antonio 1995: Kulawy gołąb (El Palomo cojo) jako Tío Ricardo 1996: Burmistrz Edyp (Edipo alcalde) jako Terezjasz 1996: Ostatni smok (Dragonheart) jako Draco (głos, hiszpański dubbing) 1997: Poduszka powietrzna (Airbag) jako Villambrosa 1997: Ptaszek (Pajarico) jako El Abuelo 1998: Szepty aniołów (Talk of Angels) jako Don Jorge 1999: Goya (Goya en Burdeos) jako Francisco Goya 2001: Dagon jako Ezequiel
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Hiszpańscy aktorzy filmowi Kategoria:Hiszpańscy aktorzy teatralni Kategoria:Hiszpańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Laureaci Nagrody Goya dla najlepszego aktora Kategoria:Laureaci nagrody za pierwszoplanową rolę męską na Festiwalu Filmowym w Cannes Kategoria:Laureaci Srebrnej Muszli dla najlepszego aktora Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2001