Szerszeń żółtonogi, szerszeń azjatycki, szerszeń czarny (Vespa velutina) – gatunek błonkówki z rodziny osowatych.
Gatunek inwazyjny. Występuje naturalnie w Chinach, północnych Indiach i Azji Południowo-Wschodniej. Na początku I dekady XXI wieku zawleczono go do Korei Południowej, gdzie szybko zaczął się rozprzestrzeniać. W 2005 podgatunek V. v. nigrithorax po raz pierwszy wykryto we Francji, w departamencie Lot i Garonna. Przypuszcza się, że dotarł do tego kraju przed 2004 rokiem z południowych Chin wraz z transportem ceramiki do portu w Bordeaux. Od tego czasu owad ten rozprzestrzenia się w Europie Zachodniej. W 2010 potwierdzono jego rozmnażanie w Hiszpanii, a w 2011 w Belgii. Z 2011 pochodzą też pierwsze dane z Portugalii. Do 2014 dotarł do Włoch. Z 2016 pochodzą pierwsze dane o jego występowaniu na Wyspach Normandzkich i izolowanych stanowiskach w Wielkiej Brytanii (hrabstwa Gloucestershire i Somerset). W 2012 po raz pierwszy znaleziony został na japońskiej Cuszimie, gdzie również utworzył populację
Wbrew doniesieniom medialnym, dane naukowe z Europy dowodzą, że owad ten nie wykazuje w stosunku do człowieka agresji większej niż szerszeń europejski (obrona gniazda w promieniu około 5 m), a efekty jego użądlenia są identyczne jak w przypadku gatunków rodzimych.
Robotnice osiągają 20 mm, trutnie do 24 mm, królowa dorasta do 30 mm.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy przez Amédée Lepeletiera w 1836 roku. W jego obrębie wyróżnia się 12 form barwnych, które tradycyjnie uznawane są za podgatunki. W 1997 Carpenter i Kojima zsynonimizowali je jednak z formą typową. W 1991 Archer wyniósł V. v. auraria i V. v. pruthi do rang osobnych gatunków, ale taka klasyfikacja została odrzucona po badaniach molekularnych Perrarda i innych z 2012 oraz wykryciu w północnym Wietnamie form przejściowych pomiędzy V. v. auraria i V. v. nigrithorax.
thumb|left|Znany zasięg rodzimy poszczególnych podgatunków thumb|Vespa velutina nigrithorax – Tuluza Do tradycyjnie wyróżnianych podgatunków należą: Vespa velutina ardens Buysson, 1905 Vespa velutina auraria Smith, 1852 Vespa velutina celebensis Perkins, 1910 Vespa velutina divergens Perkins, 1910 Vespa velutina flavitarsus Sonan, 1939 Vespa velutina floresiana Vecht, 1957 Vespa velutina karnyi Vecht, 1957 Vespa velutina mediozonalis Perkins, 1910 Vespa velutina nigrithorax Buysson, 1905 Vespa velutina sumbana Vecht, 1957 Vespa velutina timorensis Vecht, 1957 Vespa velutina variana Vecht, 1957
Przypisy
Kategoria:Vespinae Kategoria:Błonkówki Azji Kategoria:Błonkówki Europy Kategoria:Inwazyjne gatunki owadów Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1836 roku