Michał Zbaraski Wiśniowiecki herbu własnego (zm. w 1517/1518) – kniaź, protoplasta rodu Wiśniowieckich. Był najstarszym synem kniazia Wasyla Zbaraskiego. Nazwisko przyjął od odziedziczonej miejscowości Wiśniowiec.
Życiorys W 1475 r. udało mu się na mocy wyroku królewskiego (występował w imieniu swoim i innych spadkobierców ojca) odzyskać od stryja Semena Zbaraskiego połowę włości po stryju Sołtanie Zbaraskim, którą wspólnie zarządzali po śmierci Sołtana (1472) Semen i ojciec Michała Wasyl, a po śmierci Wasyla przejął ją w całości Semen. W dzielnicy tej znajdował się Wiśniowiec. W 1478 r. dział ten został potwierdzony przez wszystkich zainteresowanych: z jednej strony Semena Zbaraskiego, a z drugiej wdowę po Wasylu Zbaraskim, nieznaną z imienia kniahinię Wasilewę wraz z synami Michałem, trzema Semenami i Fedorem. Do podziału całej ojcowizny, łącznie z częścią odzyskaną od stryja, doszło w 1482 r. Michał wspólnie z jednym z Semenów otrzymali uzyskaną od stryja część, którą podzielili tak, że Wiśniowiec przypadł Michałowi.
W 1490 r. Michał Zbaraski pojawia się po raz pierwszy w dokumentach jako kniaź Michajło Wisznowiecki (świadek w procesie w Krzemieńcu). Od tej pory występuje w dokumentach, w których podaje swoje nazwisko jako Wiśniowiecki (Wisznowiecki, Wisznewecki, Wiszniewiecki) (1511, 1512), a w ostatnim ze znanych jako kniaź Michał Wasilewicz Wisznewecki i Zbarażski (1517). Kancelaria królewska nazywa go jednak ciągle w dokumentach (nadaniach wsi i pismach urzędowych) Zbaraski (Zbarażski) (1491, 1504, 1507, 1509, 1514).
W czasie pobytu w niewoli moskiewskiej hetmana Konstantego Ostrogskiego Wiśniowiecki sprawował za niego w latach (1504–1507) urząd namiestnika bracławskiego (wcześniej Ostrogskiego zastępował kniaź Andrzej Sanguszko), zdając go po powrocie hetmana. Brał aktywny udział w życiu publicznym, m.in. razem z innymi kniaziami i panami, sądził sprawy ziemian wołyńskich. Tereny jego włości znajdowały się na szlaku najazdów tatarskich. W 1512 r. koło Wiśniowca polskie wojska pod dowództwem obu hetmanów wielkich, koronnego Mikołaja Kamienieckiego i litewskiego Konstantego Ostrogskiego, rozbiły Tatarów. W bitwie brał udział Wiśniowiecki z synami Iwanem i Aleksandrem.
Michał Wiśniowiecki był również uczestnikiem typowych szlacheckich sporów. W 1511 r. został oskarżony przez szlachcica Dawidowskiego o zbrojny najazd dóbr, a w 1512 r. wraz z synami i hetmanem Ostrogskim zgłosił pretensje do spadku po szlachcicu Kuczuku.
Powiększał swoje posiadłości, otrzymując od króla w dożywocie kilka nadań, a w 1514 r. otrzymał na wieczność Brahiń, w którym prawie 100 lat później pojawił się na dworze Wiśniowieckich Dymitr Samozwaniec.
Ostatni raz Michał Zbaraski Wiśniowiecki pojawia się w dokumencie w 1517 r., biorąc udział w sądach.
Miał prawdopodobnie dwie żony, Tatianę z Połubińskich, córkę Jana wojewody nowogródzkiego, drugą nieznaną z imienia i pochodzeniaDruga była prawdopodobnie siostrą Anny, podskarbiny Iwanowej Stretowiczowej i kniahini Andrzejowej Prichabskiej oraz siostrzenicą Teodory z Rohatyńskich 1 voto kniahini Kobryńskiej, 2 voto Pacowej, 3 voto Radziwiłłowej. Z pierwszą miał syna Aleksandra (protoplastę starszej, tzw. królewskiej linii Wiśniowieckich), Jana dworzanina i Teodora, z drugą trzech synów, kniaziów Iwana (protoplastę młodszej linii Wiśniowieckich), Fedka oraz Fedora.
Wszyscy synowie Michała konsekwentnie używali już nazwiska Wiśniowiecki, tak też nazywani byli w dokumentach urzędowych. Według popisu z 1528 r. bracia Wiśniowieccy mieli obowiązek wystawić łącznie 46 konnych rycerzy, co świadczy, że ich fortuna nie mogła być jeszcze uznana za magnackąNajwięksi właściciele ziemscy mieli obowiązek wystawić ponad 700 koni – Kieżgajłowie, Radziwiłłowie, a krewny kniaziów hetman Konstanty Ostrogski sam był zobowiązany do wystawienia 426 koni (Popis wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1528 r., Mińsk 2003)..
Przypisy
Bibliografia Józef Wolff, Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku, Warszawa 1895. Zbigniew Anusik, O książętach Wiśniowieckich i czasach, w których żyli. Suplement do monografii rodu. Ilona Czamańska, "Wiśniowieccy. Monografia rodu", Poznań 2007.
Kategoria:Namiestnicy bracławscy Kategoria:Szlachta Wielkiego Księstwa Litewskiego Michał Zbaraski Wiśniowiecki Michał Zbaraski Wiśniowiecki Kategoria:Uczestnicy walk z najazdami tatarskimi na I Rzeczpospolitą Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w XVI wieku