thumb|Grób Józefa Wiłkomirskiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Józef Wiłkomirski (ur. 15 maja 1926 w Kaliszu, zm. 1 sierpnia 2020) – polski dyrygent, wiolonczelista i kompozytor, powstaniec warszawski.

Życiorys Syn Alfreda Wiłkomirskiego, brat Wandy oraz przyrodni brat Marii, Kazimierza i Michała. On oraz Wanda byli dziećmi Alfreda Wiłkomirskiego i jego drugiej żony Doroty (urodzonej w rodzinie żydowskiej jako Dwojra Temkin), którą przyszły mąż uczył wcześniej w miejscowej Szkole Muzycznej.

W latach 1936–1939 uczęszczał do Konserwatorium Muzycznego Heleny Kijeńskiej-Dobkiewiczowej w Łodzi. W czasie wojny 1943–1944 uczył się gry na wiolonczeli u swojego brata Kazimierza oraz pod kierunkiem Dezyderiusza Danczowskiego w Staatliche Musikschule w Warszawie, której wicedyrektorem był Kazimierz Sikorski. Równocześnie grał w orkiestrze teatru dramatycznego na ul. Kredytowej. Brał udział w powstaniu warszawskim (kapral, ps. „Szłom”, „8073”). Walczył w Śródmieściu Północnym jako żołnierz 2. kompanii „Genowefa” Zgrupowania NOW-AK „Harnaś”. Po zakończeniu powstania był więźniem stalagu w Sandbostel (nr jeniecki 223119). W III Rzeczypospolitej awansowany kolejno do stopnia podporucznika i porucznika Wojska Polskiego w stanie spoczynku.

W 1946 rozpoczął studia na Uniwersytecie Łódzkim (historia, archeologia), równocześnie w latach 1946–1949 studiował dyrygenturę w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi u swojego brata Kazimierza Wiłkomirskiego, Zdzisława Górzyńskiego i Włodzimierza Ormickiego oraz w latach 1949–1950 u Faustyna Kulczyckiego w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie. Tam też w latach 1954–1956 odbył aspiranturę pod kierunkiem Waleriana Bierdiajewa.

Był wiolonczelistą w orkiestrze Filharmonii Łódzkiej (1946–1949) i w orkiestrze Opery Warszawskiej (1949–1950). Następnie pełnił funkcję dyrygenta Państwowej Filharmonii w Krakowie (1950–1951), dyrygenta Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Mazowsze” (1951–1952), kierownika muzycznym Zespołu Pieśni i Tańca „Skolimów” (1952–1954), drugiego dyrygenta Państwowej Filharmonii w Poznaniu (1954–1957), dyrektora i kierownika artystycznego Filharmonii w Szczecinie (1957–1971). W 1978 utworzył Filharmonię w Wałbrzychu. Był jej dyrektorem naczelnym i artystycznym do 2005, gdy przeszedł na emeryturę. Dodatkowo w latach 1978–1991 kierował Zespołem Szkół Muzycznych w Wałbrzychu.

W czasie swojej 55-letniej kariery dyrygenckiej występował we wszystkich filharmoniach krajowych, a także w 22 krajach Europy, Ameryki i Azji, dając ponad 1600 koncertów. Dokonał wielu prawykonań polskich kompozytorów, m.in. Wojciecha Kilara, Bolesława Woytowicza, Romualda Twardowskiego, Benedykta Konowalskiego. Od 1967 rozwijał działalność kompozytorską. Jego utwory były wykonywane w 14 krajach Europy, Azji i Ameryki.

Działał także jako publicysta (300 artykułów) i prelegent (ponad 200 wystąpień). Współpracował z Telewizją Polską i rozgłośniami regionalnymi Polskiego Radia w Szczecinie, Wałbrzychu i Wrocławiu. Pełnił ponadto różne funkcje społeczne, m.in. przewodniczącego stowarzyszeń kulturalnych w Wałbrzychu. Był także przez szereg kadencji radnym miejskim Wałbrzycha i województwa wałbrzyskiego. W 2015 odebrał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Kalisza.

Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 223-1-16).

Wybrane kompozycje (na podstawie materiałów źródłowych)

Sonata na wiolonczelę solo (1968) Koncert na harfę i orkiestrę kameralną (1969) Sinfonietta nr 1 na orkiestrę (1969) Przygoda Kacperka, baśń symfoniczna na głos recytujący i orkiestrę symfoniczną (1969) Toccata na 2 fortepiany (1969) Mała suita na wiolonczelę solo (1970) Sinfonietta nr 2 na orkiestrę (1970) Stela 70 na orkiestrę symfoniczną (1970) Sonata na skrzypce i fortepian (1971) 'Sonata na wiolonczelę i fortepian (1971) Trio fortepianowe (1971) Zamek Królewski w Warszawie, suita na orkiestrę symfoniczną (1971) Sonata na kontrabas i fortepian (1972) Baśń o królewiczu Jasnym, balet-pantomima (1972) Suita taneczna na kwartet perkusyjny (1972) Koncert na 4 harfy (1972) Poemat żałobny na orkiestrę symfoniczną (1973) Koncert na orkiestrę (1973) Concertino na wiolonczelę i orkiestrę (1974) Sonata na altówkę i fortepian (1975) Sonata na skrzypce solo (1975) Kwartet smyczkowy (1975) Pieśni miłosne (wersja I) na sopran i fortepian (1975) Wrześniowy alarm na sopran, baryton, recytatora, chór i orkiestrę (1976) Pieśni miłosne (wersja II) na sopran i orkiestrę (1976) Elementy na orkiestrę (1977) Isia i kosmoskrzaty, baśń symfoniczna na głos recytujący i orkiestrę symfoniczną (1993) Obsesja na orkiestrę symfoniczną (1997) Oberek na orkiestrę symfoniczną (2001) Cenotaf na orkiestrę (2002) Suita koncertowa na marimbę i orkiestrę kameralną (2005)

Odznaczenia i nagrody Złota Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego (1960) Nagroda Muzyczna Szczecina (1961) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1963) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1967) Nagroda za upowszechnianie Kultury (1970) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1979) Nagroda Miasta Wałbrzycha (1979, 1999) Nagroda Prasy Dolnośląskiej (1982) Nagroda Województwa Wałbrzyskiego (1983) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1984) Warszawski Krzyż Powstańczy (1985) Order Sztandaru Pracy I klasy (1986) Odznaka „Przyjaciel dziecka” (1993) Krzyż Armii Krajowej (1995) Odznaka „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” (1995) Złota Odznaka Zasłużonego Działacza Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (1998) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1998) Tytuł „Zasłużony dla Powiatu Wałbrzyskiego” (2005) Tytuł „Zasłużony dla Miasta Wałbrzycha” (2006) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2008) Odznaka Honorowa ZAiKS-u (2009)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Józef Wiłkomirski na zdjęciach w bibliotece Polona Józef Wiłkomirski na stronie Archiwum Państwowego w Kaliszu

Kategoria:Honorowi obywatele Kalisza Kategoria:Jeńcy Stalagu X B Sandbostel Kategoria:Kombatanci mianowani oficerami III Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Kaliszu Kategoria:Ludzie związani z Wałbrzychem Kategoria:Muzycy związani z Kaliszem Kategoria:Muzycy związani z Łodzią Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Polscy dyrygenci Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki poważnej Kategoria:Porucznicy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Radni Wałbrzycha Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2020 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady