Dubiażyn (ros. Дубяжинская волость, lit. Dubiažyno valsčius) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1861–1934 na Białostocczyźnie. Siedzibą gminy był DubiażynGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
Imperium Rosyjskie Gmina zbiorowa Dubiażyn powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w 1861 roku. Była częścią powiatu bielskiego należącego (od 1843) do guberni grodzieńskiej. W 1890 roku gmina Dubiażyn obejmowała 70 miejscowości i zamieszkiwało ją 6638 osób.
29 kwietnia 1875 prawa miejskie utraciły Boćki, które jako miasteczko podległo administracji gminy Dubiażyn.
11 czerwca 1892 wszedł w życie nowy statut miejski, który ograniczył samorządność miejską, a na mocy którego wiele miast guberni grodzieńskiej zamieniono w miasteczkaDymitrow, M. (2015). Pojęcie miejskości w świetle reformy gminnej w Polsce międzywojennej.. Zdegradowane miasto KleszczeleNajgrakowski, M. (2009). Miasta Polski do początku XXI wieku: podstawowe informacje o datach założenia i likwidacji. Dokumentacja geograficzna. podległo w następstwie statutu z czasem administracji gminy DubiażynКарта волостей Гродненской губернии.
I wojna światowa Podczas I wojny światowej gmina wraz z powiatem bielskim należała do okupowanego przez Niemcy Ober-Ostu (w okręgu Białystok), gdzie znacznie zmieniono granice oraz podział administracyjny powiatu bielskiego. Spośród jego 15 gmin, zachowano 9 i zniesiono 6, ponadto utworzono 10 nowych; zmieniły się też granice gmin:
z południowej części gminy Dubiażyn wydorębniono nową gminę Kleszczele (także z części gminy Orla), wschodnie pasmo gminy Dubiażyn weszło w skład gminy Orla, zachodni fragment gminy Dubiażyn wszedł w skład nowej gminy Łubin, południowy fragment gminy Dubiażyn wszedł w skład nowej gminy Milejczyce.
Podział ten w dużej mierze zachowano, kiedy powiat bielski przeszedł w sierpniu 1919 pod administrację polską.
II Rzeczpospolita W okresie międzywojennym gmina Dubiażyn należała do powiatu bielskiego w nowo utworzonym województwie białostockim.
28 października 1919 z południowo-zachodniej części gminy Dubiażyn wyodrębniono miasteczko Boćki, któremu przywrócono status miasta (to samo zrobiono z Kleszczelami w gminie Kleszczele, które do 1915 znajdowały się w gminie Dubiażyn).
Według Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gmina liczyła 33 miejscowości i 3499 mieszkańców (1804 kobiety i 1695 mężczyzn). Większość mieszkańców gminy w liczbie 1897 osób zadeklarowała narodowość białoruską (54% ogółu mieszkańców gminy). Pozostali podali kolejno narodowość: polską (1569 osób); żydowską (29 osób); rosyjską (3 osoby) oraz rusińską (1 osoba). Pod względem wyznaniowym dominowali prawosławni (3085 osób; 88% wszystkich mieszkańców); pozostali zadeklarowali kolejno wyznanie: rzymskokatolickie (344 osoby); mojżeszowe (53 osoby); adwentystyczne (11 osoba); ewangelickie (2 osoby); a pozostałe 4 osoby określone zostały w spisie jako „sektanci”.
16 października 1933 gminę Dubiażyn podzielono na 19 gromadBiałostocki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 11, poz. 49: Czechy (miejsc. Czechy), Dubiażyn (miejsc. Dubiażyn w., Bosianówka kol., Podbiele maj.), Dubno (miejsc. Dubno), Dydule (miejsc. Dydule, Oleksze), Dziecinne (miejsc. Dziecinne), Hredele (miejsc. Hredele), Gregorowce (miejsc. Gregorowce w., Gregorowce maj., Gregorowce st. kol. ) Koszki (miejsc. Koszki), Kozły (miejsc. Kozły) Krasna Wieś (miejsc. Krasna Wieś, Krasna Wieś kol., Pasieka kol.) Lewki (miejsc. Lewki, Lewki kol., Lewki maj.), Mokre (miejsc. Mokre, Knorydy Podleśne maj., Dobromil maj, Dobromil kol.), Moskiewce (miejsc. Moskiewce, Kruhle), Nurzec (miejsc. Nurzec, Kalejczyce maj.), Pawlinowo (miejsc. Pawlinowo w., Pawlinowo maj.), Rajki (miejsc. Rajki w.), Studziwody (miejsc. Studziwody), Szeszyły (miejsc. Szeszyły), Wólka (miejsc. Wólka w., Wólka kol.).
Gminę Dubiażyn zniesiono z dniem 1 października 1934, a jej obszar wszedł w skład:
nowej gminy Bielsk – gromady Dubiażyn, Kozły, Lewki, Mokre, Rajki i Studziwody, nowej gminy Boćki– gromady Dubno, Dziecinne, Krasna Wieś, Nurzec i Szeszyły, gminy Kleszczele – gromady Czechy, Dydule, Gregorowce, Moskiewce, Pawlinowo i Wólka, gminy Orla – gromady Hredele i Koszki.
Przypisy Befehl- und Verordnungsblatt des Oberbefehlshabers Ost (Dziennik rozkazów i rozporządzeń Głównodowodzącego Wschodu) Nr 1-96 Jemielity W. (2002). Podziały administracyjne powiatów sokólskiego i dąbrowskiego w latach 1919-2000. "Studia Łomżyńskie", 13, 2002, s. 119-146. Deutsche Arbeit in den Verwaltungsgebieten Kurland, Litauen und Bialystok-Grodno. Kowno (Verlag der Presseabteilung Ober Ost) 1917. Rocznik statystyki Rzeczypospolitej Polskiej. R. 1, 1920/21 Volosts and communes of 1890. St. Petersburg: Central Statistical Committee of the Ministry of Internal Affairs, 1892. - (Statistics of the Russian Empire).
Kategoria:Dawne gminy w województwie białostockim Kategoria:Dawne gminy w guberni grodzieńskiej Kategoria:Mniejszość białoruska w II Rzeczypospolitej