Order Westharda

Order Westharda (łot. Viestura ordenis) — odznaczenie łotewskie ustanowione 12 maja 1938 z okazji dwudziestolecia powstania niepodległego Państwa Łotewskiego. Dewizą orderu jest łacińska sentencja: CONFORTAMINI ET PUGNATE („walcz i umacniaj się”).

Historia orderu Prezydent Łotwy zatwierdził nowy order decyzją z 11 sierpnia 1938. Pierwsze rozdanie Orderu Westharda nastąpiło w dniu 17 listopada 1938Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 26 w przeddzień XX rocznicy odzyskania niepodległości przez Łotwę. Ostatnie rozdanie miało miejsce w dniu 13 czerwca 1940, tuż przed okupacją kraju przez ZSRR, przez który order został zniesiony.

Decyzje dotyczące przyznawania orderu podejmowała Kapituła Orderu Westharda powołana w 1938 przez prezydenta Łotwy Kārlisa Ulmanisa. W krótkim okresie istnienia orderu przed aneksją Łotwy do ZSRR (1938-1940) odznaczenie otrzymali wyłącznie Łotysze: I klasa – 8 osób (6 z mieczami – generałowie łotewscy: Balodis, Berķis, Kurelis, Krustiṇš, Virsaitis i Rozenšteins, 2 osoby bez mieczy), II klasa – 28 osób (w tym 19 z mieczami, 9 bez mieczy), III klasa – 126 osób (w tym 89 z mieczami, 37 bez mieczy), IV klasa – 390 osób (w tym 224 z mieczami, 166 bez mieczy), V klasa – 701 osób (w tym 198 z mieczami, 503 bez mieczy).

Jego restytucja w niepodległej Łotwie nastąpiła dopiero w 2004 (na podstawie Prawa o Odznaczeniach Państwowych z 25 marca 1994).

Order nadawany jest krajowcom w uznaniu zasług w dziedzinie szkolenia, rozwoju i ulepszania łotewskich sił zbrojnych oraz wzmacniania i utrzymywania w gotowości systemu bezpieczeństwa narodowego i ochrony granic państwowych, a także wzbudzania świadomości patriotycznej i przygotowywania obywateli do służby w obronie narodu i ojczyzny. Mogą go także otrzymać, za szczególne zasługi międzynarodowe, przywódcy państw obcych, członkowie delegacji zagranicznych i dyplomaci.

Jest podzielony na pięć klasKristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 29: I klasa – Komandor Krzyża Wielkiego (lielkrusta komandieri), II klasa – Wielki Oficer (lielvirsnieku), III klasa – Komandor (komandieri), IV klasa – Oficer (virsnieku), V klasa – Kawaler (kavalieri), oraz dodatkowo: Odznaka Honorowa Orderu Westharda (Viestura ordeņa goda zīme): Złota (zeltīta), Srebrna (sudraba), Brązowa (bronzas).

Pod odznakę orderu dla wojskowych są podkładane złote miecze, a dla osób cywilnych w ich miejscu znajduje się biały krzyż maltański.

Order Westharta zajmuje drugie miejsce w kolejności starszeństwa łotewskich odznaczeń, po Orderze Trzech Gwiazd, a przed Krzyżem Uznania. Odznaka Honorowa Orderu Westharta znajduje się na piątym miejscu, za Odznaką Honorową Orderu Trzech Gwiazd, a przed Odznaką Honorową Krzyża Uznania.

Wygląd Autorami orderu byli łotewscy artyści Herberts Mangolds (1901-1978) i Gustavs Šķilters (1874-1954)Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 30, a wykonawcami ryscy grawerzy V. Millers i S. Bercs ze srebra próby 875Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 28. Odznaką orderu jest prosty krzyż z białej emalii i ze złotym obrzeżem zakończony potrójnymi kulkami z bordowej emalii, większą i dwoma mniejszymi po obu jej stronach. Pośrodku krzyża znajduje się medalion z białej emalii ze złotym obrzeżem i bordowymi literami pośrodku medalionu: VR (Vesthardus Rex/król Westhard)Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 93. Pomiędzy ramionami krzyża znajduje się krzyż maltański z białej emalii i złotym obrzeżem przekrzywiony w stosunku do krzyża orderu o 45 stopni. W wersji orderu nadawanej w okresie wojny zamiast krzyża maltańskiego występują dwa złote miecze. Na rewersie orderu znajduje się pozłacany medalion z łacińską dewizą orderu wypisaną dookoła medalionu i datą 1219 w jego środku. Data odnosi się do powstania antykrzyżackiego wywołanego przez króla Semigalii Westharda. Nad odznaką orderu znajduje się wielki herb Łotwy w jego kolorach heraldycznych. Szerokość odznaki orderu I klasy wynosi 54 mm, II i III kl. 49 mm, IV i V kl. 40 mm. Odznaczeni orderem I i II klasy otrzymują również promienistą czteroramienną srebrną gwiazdę orderową z wizerunkiem Orderu Westharda w jego naturalnych kolorach. Wielkość gwiazdy I klasy wynosi 44 mm, II klasy – 41 mm. Wstążka orderu, koloru bordowego, ma szerokość 32 mm, a dla klasy I – 110 mm. Odznaki honorowe we wszystkich trzech stopniach (złota, srebrna i brązowa) nadawane są w dwóch wersjach: bez mieczy i z mieczami. Odznaki mają identyczny wygląd – okrągłe medale z wizerunkiem Orderu Westharda (w wersji bez mieczy i z mieczami). Na rewersie znajduje się łacińska dewiza orderu otoczona od dołu wieńcem z liści dębowych. Odznaki honorowe mają bordową trójkątną wstążkę, kształtem przypominającą wzór jaki stosowano przy odznaczeniach austro-węgierskich.

Zamiast pełnych odznak orderowych można używać miniatur w trzech rodzajach, takich samych dla wszystkich klas. Mundurowa baretka odznaczenia jest w kolorze wstęgi, w wymiarach 9 × 32 mm, dla klas cywilnych jest gładka, a dla klas wojskowych ma dodatkowe skrzyżowane miecze o długości 18 mm, a dla odznak honorowych mają dodatkowe, pięcioramienne gwiazdki (złote, srebrne lub brązowe). Miniaturka orderowa ma wstążkę o szerokości 13 mm, na której wieszany jest krzyż orderowy o wymiarach 15 × 15 mm, w przypadku odznak honorowych są to medale o średnicy 12 mm. Samodzielna rozetka, w kolorze wstęgi, ma średnicę 12 mm, z krzyżem orderowym umieszczonym w środku, noszona jest tylko zamiast pierwszych pięciu klas orderu.

Odznaczeni

Przypisy

Bibliografia Kristīne Ducmane: Apbalvojumi Latvijas Republikā 1918-1940 -Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, The State Decorations of Latvia, katalog odznaczeń łotewskich wydany z okazji wystawy w Kopenhadze w 2007 r.

Linki zewnętrzne

Kategoria:Łotewskie odznaczenia

Order Westharda

Czytaj w krótszych częściach

Źródło i licencja