Pieniaki (ukr. Пеняки) – wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie złoczowskim; w hromadzie Podkamień, do 1945Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (). w Polsce, w województwie tarnopolskim, w powiecie brodzkim, siedziba gminy Pieniaki.
Pieniaki leżą nad Seretem, 22 km na południe od Brodów
Historia W 1866 w Pieniakach przebywał polski malarz Artur Grottger, 24 lipca wykonał rysunek przedstawiający trzech Sybiraków pracujących nad wyciosaniem krzyża„Grottger. Wystawa w 150. rocznicę urodzin i 120. rocznicę śmierci artysty”, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 1988, s. 16..
We wsi swoją siedzibę miały parafie greckokatolicka i rzymskokatolicka. Kościół pw. Alfonsa Rodrigueza, ufundowany w XIX w. przez Anielę z Bielskich Miączyńską, został całkowicie zniszczony w czasie I wojny światowej. Od tej pory nabożeństwa odbywały się w kaplicy dworskiej.
W skład sołectwa Pieniaki wchodziły kolonia Hucisko Pieniackie, zamieszkałe wyłącznie przez Polaków, oraz leśniczówka Rąbana. W latach 1943–1944 nacjonaliści ukraińscy z OUN – UPA oraz dywizji SS Galizien zamordowali na terenie sołectwa 159 Polaków, w tym ks. Józefa Pikotę i leśniczego Grzegorza Jerzego Żelaznego.
Do 2020 w rejonie brodzkim.
Zabytki zamek w Pieniakach, wybudowany w XVII w.Przeszłość i zabytki województwa tarnopolskiego, 1926., pałac przebudowany z zamku – własność Miączyńskich, m.in. Ignacego, i Cieńskich (1776), a pod koniec XIX w. Włodzimierza hr. Dzieduszyckiego. Przebudowany według projektu m.in. Merliniego i Fontany. W pałacu znajdowały się ścienne malowidła al fresco, urozmaicone sztukateriami i mozaiką, galeria obrazów zebrana przez Ignacego Miączyńskiego, ryciny i litografie, mapy geograficzne. W cieplarni znajdowały się rzadkie okazy storczyków i palm. Ostatnim właścicielem był Stanisław Cieński, syn polityka Tadeusza Cieńskiego. Obecnie ruiny.
Urodzeni Jan Cieński (1905–1992) – polski ksiądz rzymskokatolicki, biskup. Adam Lewak (1891–1962) – polski historyk, bibliotekarz. Alfonsyna Miączyńska (1836Jerzy hr. Dunin-Borkowski: Almanach błękitny: genealogia żyjących rodów polskich. Lwów, Warszawa, 1908, s. 613.–1919) – żona Wł. Dzieduszyckiego, założyciela Muzeum im. Dzieduszyckich we LwowieAlfonsyna Alfonzyna hr. Miączyńska z Miączyna h. Suchekomnaty (ID: 5.396.313).
Zmarli Antoni Bielski (zm. 28 lutego 1789) – polski szlachcic, łowczy nadworny koronny, starosta czerwonogródzki, starosta rabsztyński, 19 listopada 1778 otrzymał tytuł hrabiowski austriacki od cesarzowej Marii TeresyJerzy Hr. Dunin-Borkowski: Almanach błękitny: genealogia żyjących rodów polskich. Lwów, Warszawa, 1908, s. 208–209.. ks. Józef Wieczorek – proboszcz rzymskokatolickiej parafii w Pieniakach, zastrzelony 26 czerwca 1941 r. przez żołnierzy sowieckich.
Przypisy
Bibliografia Wioletta Brzezińska-Marjanowska. Klasycystyczna architektura pałacowa na Wołyniu ok. 1780-1831 r. Pieniaki na str. Bondi. Beata Szykulska.
Linki zewnętrzne
Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona
Kategoria:Rejon brodzki Kategoria:Wsie w obwodzie lwowskim Kategoria:Rejon złoczowski Kategoria:Podkamień (hromada)