Maiestas Carolina, Codex Carolinus - pierwszy projekt kodyfikacji czeskiego prawa ziemskiego przygotowany w latach 1349-1353 z inicjatywy Karola IV Luksemburskiego.
Pierwsze próby kodyfikacji prawa w Czechach podjął Wacław II, na początku XIV w. Jego zamiarem było uporządkowanie prawa zwyczajowego i połączenie go z prawem rzymskim. Wobec oporu szlachty, próby te nie odniosły one większych sukcesów. Dopiero czterdzieści lat później, Karol Luksemburski powołał (za zgodą baronów) komisję dredakcyjną, która zakończyła prace w 1353. Projekt nosił tytuł Codex Carolinus. Nazwa Maiestas Carolina, pod którą jest powszechnie znany obecnie została mu nadana w 1617, kiedy to kodeks został ponownie odkryty i opublikowany.
Prawo to pozostawało pod wpływem sycylijskiej Liber Augustalis (1231) Fryderyka II. Było zebraniem i uporządkowaniem obowiązującego prawa i zwyczajów, lecz także zawierało regulacje pochodzące z prawa rzymskiego i kanonicznego. Językiem kodeksu była łacina, w którą starano się wpasować czeskie instytucje prawa zwyczajowego.
Maiestas Carolina złożona była z 127 rozdziałów. Obejmowałą całośc prawa ziemskiego politycznego (prawo państwowe i administracyjne) oraz sądowego (prawo prywatne, karne, procesowe. Regulowała sytuację prawną monarchy, organizację administracyjną państwa, częściowo kwestie religijne (np. procesy o herezję), rejestry ziemskie, prawo rodzinne, formy własności, prawo karne.
Kodeks wprowadzał zasadę, wedle której sądy stosowałyby jedynie prawo zawarte w tym zbiorze. Sędziowie mieli być od jej wprowadzenia związani wyłącznie prawem spisanym, i to zawartym w Carolinie. Na jej podstawie odpowiedzialność mogli ponosić wyłącznie urzędnicy, a nie sam monarcha. Znosiła dziedziczność urzędów. W prawie karnym, Carolina przedkładała kary pieniężne nad karami cielesnymi. Ograniczała też jurysdykcję szlachty nad jej poddanymi
Prawo wzmacniało władzę króla i spotkało się z oporem szlachty i z tego powodu, nie stało się formalnie aktem obowiązującym. Karol IV musiał przysiąść, że projekt prawa został spalony. Pochodzące z XV w. kopie i przekłady na język czeski pokazują jednak, że Carolna pozostawała w obiegu i była używana w praktyce prawnej
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Prawo w średniowieczu Kategoria:Prawo w Czechach