thumb|Curtiss-Wright X-19 na płycie lotniska Curtiss-Wright X-19 – eksperymentalny samolot typu VTOL firmy Curtiss-Wright. Górnopłat z dwiema parami skrzydeł. Na każde skrzydło montowane było 4 metrowe śmigło w układzie tiltrotor, które mogło zostać obrócone o 90°, pozwalając startować i lądować jak śmigłowiec. Każda para śmigieł była napędzana silnikiem turbowałowym Avco Lycoming T55-L-5.
Projekt i rozwój W marcu 1960 roku firma Curtiss-Wright Corporation opracowała model X-100 – prototyp nowego transportowego statku powietrznego zdolnego do pionowego startu. X-100 wyposażony był w pojedynczy silnik turbowałowy napędzający dwa uchylne śmigła, natomiast w części ogonowej zastosowano dysze kierunkowe wykorzystujące gazy wylotowe silnika do zapewnienia dodatkowej sterowności podczas zawisu lub lotu z małą prędkością. Na bazie modelu X-100 firma Curtiss-Wright opracowała większy model X-200. Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych zamówiły dwa prototypy tej maszyny, oznaczone jako X-19A, licząc na to, że projekt ten ewoluuje w szybki samolot transportowy VTOL, zdolny do przewozu kilku członków załogi i czterech pasażerów. W modelu X-19 do pionowego startu oraz wspomagania siły nośnej wytwarzanej przez skrzydła wykorzystano specjalnie zaprojektowane śmigła nośne, a nie wirniki przypominające te stosowane w śmigłowcach.
X-19 posiadał dwa skrzydła w układzie tandemowym (jedno z przodu, drugie z tyłu), zamontowane w górnej części kadłuba. Na każdym skrzydle zamontowano dwa śmigła o średnicy 4,0 m, które można było obracać o 90 stopni. Skierowane w górę, umożliwiały pionowy start i zawis; po przestawieniu do przodu zapewniały ciąg niezbędny do lotu poziomego. Śmigła napędzane były przez dwa silniki turbowałowe Avco Lycoming T55-L-5, umieszczone w kadłubie i połączone ze śmigłami za pośrednictwem skomplikowanej sieci wałów oraz przekładni.
Pierwszy lot maszyny X-19 odbył się w listopadzie 1963 roku (choć inne źródła podają datę 26 czerwca 1964 roku). Samolot ten miał docelowo stać się transportową maszyną pionowego startu i lądowania (VTOL). Jednak pierwszy egzemplarz X-19 uległ zniszczeniu w katastrofie 25 sierpnia 1965 roku (nikt nie zginął), w wyniku czego program anulowano, a budowy drugiego prototypu nigdy nie ukończono. Drugi prototyp X-19 znajduje się od 2007 roku w Narodowego Muzeum Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych w Dayton w stanie Ohio (obecnie w magazynie - 2026-08-24).
Podobne konstrukcje V-22 Osprey Bell XV-15 Bell XV-3 AgustaWestland AW609
Przypisy
Kategoria:X-plane Kategoria:Amerykańskie samoloty doświadczalne X-19 Kategoria:Zmiennowirnikowce