Wielgolas – dawna gmina wiejska istniejąca przejściowo w XIX wieku oraz w latach 1923–1954 w woj. warszawskim. Nazwa gminy pochodzi od wsi Wielgolas, lecz siedzibą władz gminy był Latowicz, który równocześnie był siedzibą gminy LatowiczGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
Za Królestwa Polskiego gmina Wielgolas należała do powiatu mińskiego w guberni warszawskiejPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, str. 359).
Gminę zniesiono w połowie 1870 roku a jej obszar włączono do gminy ŁukowiecKrótka statystyka gubernij Królestwa Polskiego obejmująca rozległość i ludność tychże gubernij oraz wykaz miast, osad i gmin (Przedruk uzupełniony ze Skorowidza do Dziennika Praw, wydanego w połowie 1870 r.). Warszawa 1870Skorowidz Królestwa Polskiego czyli Spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków, kolonii i wszystkich nomenklatur w guberniach Królestwa Polskiego, z wykazaniem: gubernii, powiatu, gminy, parafii, sądu pokoju lub gminnego, oraz najbliższej stacyi pocztowej, wraz z oddzielnym spisem gmin podług najświeższej ich liczby i nazwy ułożony, wykazujący: odległość każdej danej gminy od miasta powiatowego i sądu swojego gminnego; czy i jakie znajdują się w gminie zakłady fabryczne lub przemysłowe, szkoły itp. oraz ludność każdej gminy, obejmujący także podział sądownictwa krajowego świeżo urządzonego. T. 2.
Gminę reaktywowano 26 lutego 1923 roku z niektórych miejscowości zniesionej gminy Łukowiec. W okresie międzywojennym gmina Wielgolas należała do powiatu mińskiego w woj. warszawskim. 1 kwietnia 1939 roku do gminy Wielgolas przyłączono część obszaru gminy Cegłów (gromadę Dzielnik).
Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną. Według stanu z 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 13 gromad: Borówek, Budy Wielgoleskie, Budziska, Chyżyny, Dębe Małe, Dzielnik, Gołełąki, Kamionka, Kozłów, Starogród, Starogród Nowy, Transbór i WielgolasWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. Po reaktywowaniu gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku gminy Wielgolas nie przywrócono, a jej dawny obszar wszedł w skład reaktywowanej gminy Latowicz.
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w województwie warszawskim