Jan Marceli Gutkowski OP (ur. 27 maja 1776 w Witkowie, zm. 3 października 1863 we Lwowie) – polski duchowny rzymskokatolicki, dominikanin, scholastyk kapituły katedralnej płockiej, kapelan wojsk napoleońskich i kapelan starszy Wojska Polskiego Królestwa Kongresowego sprzeciwiający się wybuchowi powstania listopadowegoMarek Budziarek, Historyczny raptularz. Szkice z dziejów Kościoła i nie tylko, Wrocław 1991, s. 130..
Życiorys Pierwsze nauki pobierał w szkołach w Płocku, tamże wstąpił do klasztoru dominikanów i złożył profesję zakonną. Studia filozoficzno-teologiczne odbył w Warszawie, gdzie w 1799 roku przyjął święcenia prezbiteratu. Niedługo potem został przeorem klasztoru dominikanów we Wrocławiu, gdzie pełnił również funkcję kaznodziei i profesora teologii. W 1807 roku został kapelanem armii Księstwa Warszawskiego, a w latach 1812–1815 przebywał w niewoli rosyjskiej.
W roku szkolnym 1819/1820 był profesorem religii i moralności w Szkole Wojskowej Aplikacyjnej w Warszawie, a następnie kapelanem Pułku Strzelców Konnych Gwardii. Od 1827 roku senator Królestwa PolskiegoIreneusz Ihnatowicz, Andrzej Biernat, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 478., skreślony z listy senatorów przez sejm powstania listopadowego 20 lipca 1831 rokuSebastian Ziółek, Sejm Królestwa Polskiego w okresie powstania listopadowego 1830-1831, Warszawa 2007, s. 332..
W 1826 roku mianowany biskupem janowskim. Konsekrowany 1 października tego roku. W 1828 roku był członkiem Sądu Sejmowego, mającego osądzić osoby oskarżone o zdradę stanuTadeusz Bieczyński, Sąd sejmowy 1827-1829 na przestępców stanu. Urzędowe akta, Poznań 1873, s. IX, 50.. Potępiał powstanie listopadowe, z własnej inicjatywy wydał 27 listopada 1832 r. list pasterski do wiernych, w którym powstańców nazywał bezbożnikami. Jak pisze Mieczysław Żywczyński: Po zakończeniu wojny polsko-rosyjskiej w r. 1831 Gutkowski stracił do reszty sympatię społeczeństwa polskiego, odzyskał za to i ogromnie powiększył zaufanie do siebie rządu Paskiewicza. Okazał się najlojalniejszym z biskupów, Mikołajowi I najwierniejszym. Liczył, że przychylność władz rosyjskich zapewni mu nominację na biskupstwo warszawskie. Gdy zawiódł się w swoich oczekiwaniach wystąpił przeciwko władzom rosyjskim i wówczas dał się poznać jako obrońca praw Kościoła – sprzeciwiał się konfiskacie majątków kościelnych, chociaż wcześniej sam, przy biernej postawie administracji państwowej, przejął majątek bartolomitów w Węgrowie i zlikwidował ich tamtejsza prepozyturę. Aresztowany w kwietniu 1840 roku, zrzekł się biskupstwa w 1842 roku za radą papieża Grzegorza XVI i od 1843 roku zamieszkał we Lwowie. W 1856 roku mianowany tytularnym arcybiskupem marcjanopolitańskim. Doktor honoris causa teologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
mały|Nagrobek Jana M. Gutkowskiego Odznaczony Orderem Świętego Stanisława I klasy w 1829.
Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie (pomnik nagrobny wykonał Paweł Eutele).
Przypisy
Bibliografia Michał Sokołowski, Arcybiskup Jan Marceli Gutkowski: wybitna postać z mojego rodu, „Nasze Korzenie”, 5, 2013, s. 35–37. Mieczysław Żywczyński, Sprawa Gutkowskiego, „Rocznik Lubelski”, 1, 1958, s. 129–146. Nota biograficzna Jana Marcelego Gutkowskiego na stronie diecezji siedleckiej Doktorzy honoris causa UJ
Linki zewnętrzne Jan Marceli Gutkowski – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Biskupi janowscy Kategoria:Biskupi katoliccy Królestwa Kongresowego Kategoria:Członkowie Sądu Sejmowego Królestwa Kongresowego (1827–1829) Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Kapelani Wojska Polskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława I klasy (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie Kategoria:Polscy dominikanie Kategoria:Prałaci płockiej kapituły katedralnej Kategoria:Senatorowie duchowni Królestwa Kongresowego Kategoria:Urodzeni w 1776 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Szkoły Wojskowej Aplikacyjnej Kategoria:Zmarli w 1863