Białorzytka saharyjska (Oenanthe leucopyga) – gatunek małego ptaka z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae). Zamieszkuje kamieniste tereny pustynne od Sahary po Arabię Saudyjską. Incydentalnie zalatuje do EuropyKajzer Z. Obserwacje rzadkich gatunków. „Ptaki Polski”, 3/2015, s. 7., w 2015 r. po raz pierwszy zaobserwowano ją w Polsce.
Systematyka Zwykle wyróżnia się dwa podgatunki Oenanthe leucopyga: Oenanthe leucopyga leucopyga (C.L. Brehm, 1855) – zachodnia i środkowa Sahara na wschód po Egipt, Sudan, Erytreę i Dżibuti. Oenanthe leucopyga ernesti R. Meinertzhagen, 1930 – północno-wschodni Egipt do środkowej Arabii Saudyjskiej i Jemenu. Proponowany podgatunek Oenanthe leucopyga aegra zsynonimizowano z podgatunkiem nominatywnym.
Morfologia mały|lewo|Białorzytka saharyjska zaobserwowana w miejscowości Winduga (woj. kujawsko-pomorskie) w maju 2015. Fot. Artur Górczyński Ptak nieco mniejszy od szpaka, osiąga długość 17–18 cm. Masa ciała 23–39 g. Obie płcie są do siebie podobne. Ubarwienie czarne, na czubku głowy i w tylnej dolnej części ciała biały.
Rozmnażanie thumb|Jaja O. l. leucopyga z kolekcji muzealnej Ze względu na wysokie temperatury podłoża w gorącym klimacie rozmnażanie odbywa się w specjalnie skonstruowanych gniazdach. Białorzytka saharyjska buduje je z kawałków piaskowca, który wyposażony jest w specjalny system chłodzący. Zaczyna budowę w cieniu większego głazu, układając drobne kamyczki w kopczyk. Na jego szczycie we wgłębieniu wije gniazdo z cienkich gałązek. Usypany kopczyk wchłania nocną rosę utworzoną podczas zimnych pustynnych nocy, w dzień rosa ta odparowuje, dając gniazdu chłodniejsze powietrze. W ten sposób kamyki izolują od rozgrzanego podłoża i umożliwiają przepływ powietrza. W gnieździe białorzytka saharyjska składa jaja w ilości 3–5 sztuk.
Dieta Odżywia się głównie owadami.
Status zagrożenia i ochrona IUCN uznaje białorzytkę saharyjską za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji nie została oszacowana, choć gatunek opisywany jest jako zazwyczaj bardzo liczny w dogodnych dla niego siedliskach. Trend liczebności populacji nie został zbadany, prawdopodobnie jest stabilny.
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkowąRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Filatelistyka W Jordanii jego wizerunek ukazał się na znaczku o wartości 120 filsów.
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Muchołówkowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Taksony opisane przez Christiana Ludwiga Brehma Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1855 roku