Rzecznik Praw Dziecka (oficjalny skrót: RPD) – polski jednoosobowy organ państwowy, ustanowiony art. 72 ust. 4 Konstytucji RP z 1997, po raz pierwszy powołany 1 stycznia 2000.
Rzecznik stoi na straży praw dziecka określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Konwencji o prawach dziecka i innych przepisach prawa, z poszanowaniem odpowiedzialności, praw i obowiązków rodziców. Kieruje się dobrem dziecka oraz bierze pod uwagę, że naturalnym środowiskiem jego rozwoju jest rodzina.
Od 2020 Biuro Rzecznika Praw Dziecka znajduje się przy ul. Chocimskiej 6 w Warszawie.
Kompetencje, kadencja i działalność Rzecznika Praw Dziecka Kompetencje i pozycję ustrojową Rzecznika Praw Dziecka reguluje ustawa z dnia 6 stycznia 2000 o Rzeczniku Praw Dziecka, ogłoszona 31 stycznia 2000 i obowiązująca z mocą wsteczną od 1 stycznia 2000.
Obowiązek uchwalenia ustawy powołującej urząd do istnienia przewiduje art. 72 ust. 4 w związku z art. 236 ust. 1 Konstytucji RP.
Rzecznik powoływany jest uchwałą Sejmu, która podlega zatwierdzeniu przez Senat. Kandydata może zgłosić Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, co najmniej 35 posłów lub co najmniej 15 senatorów. Kadencja trwa 5 lat. Rzecznik obejmuje urząd w dniu złożenia ślubowania przed Sejmem, a kadencja wygasa w razie jego śmierci lub odwołania w wypadkach przewidzianych w ustawie. Ta sama osoba nie może być Rzecznikiem dłużej niż przez dwie kolejne kadencje. Z wyjątkiem zrzeczenia się urzędu ustępujący RPD pozostaje na urzędzie do czasu złożenia ślubowania przez nowo powołanego RPD.
Zgodnie z art. 12 ust 1 ustawy Rzecznik przedstawia Sejmowi i Senatowi, corocznie, nie później niż do dnia 31 marca, informację o swojej działalności i uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka. Dostępny w formie druków: sejmowego i senackiego materiał (identyczny dla obu izb) jest podstawowym dokumentem zawierającym informacje o działalności RPD w danym roku kalendarzowym.
Struktura urzędu Statutowymi jednostkami organizacyjnymi Biura Rzecznika Praw Dziecka są: Zespół Badawczy Zespół Dziecięcego Telefonu Zaufania Zespół Edukacji Cyfrowej i Bezpieczeństwa w Sieci Zespół Edukacji i Wychowania Zespół Komunikacji Społecznej Zespół Kontroli Przestrzegania Praw Dzieci Zespół Ochrony Małoletnich Zespół Prasowy Zespół Prawa Karnego Zespół Prawa Rodzinnego Zespół Spraw Międzynarodowych i Konstytucyjnych Zespół Spraw Socjalnych Zespół Zdrowia
Pracą Biura kieruje Dyrektor Biura powoływany i odwoływany przez Rzecznika Praw Dziecka.
Rzecznicy Praw Dziecka Zdjęcie Imię i nazwisko Czas pełnienia funkcji Nominacja Od Do 100px Marek Piechowiak Sprawozdanie stenograficzne z 81. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 30 czerwca 2000 r. Sejm III kadencji 100px Paweł Jaros Sprawozdanie stenograficzne z 101. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lutego 2001 r. 100px Ewa Sowińska Sprawozdanie stenograficzne z 15. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 7 kwietnia 2006 r. Sejm V kadencji 100px Marek Michalak Sprawozdanie stenograficzne z 20. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 25 lipca 2008 r. Sejm VI kadencji Sprawozdanie stenograficzne z 47. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 sierpnia 2013 r. Sejm VII kadencji 100px Mikołaj Pawlak Sejm VIII kadencji 100pxMonika Horna-Cieślak M.P. 2023 poz. 1357M.P. 2023 poz. 1358 nadalSejm X kadencji
Zastępcy Rzecznika Praw Dziecka Jan Gawroński (od 2 stycznia 2024 jako społeczny zastępca)
Finansowanie z budżetu państwa Wydatki i dochody Rzecznika Praw Dziecka są ujmowane w części 14 budżetu państwa − Rzecznik Praw DzieckaObwieszczenie Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów ().
Zobacz też Rzecznik Praw Obywatelskich Rzecznik Praw Pacjenta Rzecznik Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka Odznaka Honorowa za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka Ogólnopolski Dzień Praw Dziecka
Przypisy Art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka
Linki zewnętrzne Strona Rzecznika Praw Dziecka Informacja Rzecznika Praw Dziecka za rok 2019 wraz z uwagami o stanie przestrzegania praw dziecka (druk sejmowy nr 318)
Kategoria:Instytucje państwowe i organy władzy w Polsce Kategoria:Organy ochrony praw człowieka Kategoria:Polskie prawo konstytucyjne Kategoria:Prawa dziecka