Tapas – w sanskrycie dosłownie „żar”.
w religii wedyjskiej typ bardzo archaicznej praktyki ascetycznej polegającej na wznieceniu „wewnętrznego ognia”. Tapas pojmowano trojako, jako posty, kontrolę oddychania i recytację wedyjskich hymnówAscetyczny żar (tapas) w najstarszych tekstach indyjskich Joanna Jurewicz „Przegląd Orientalistyczny” 3-4 2002 s. 172. w mitologii indyjskiej żar kosmiczny, praelement, źródło prawdy i prawa, oceanu i nocy.
Etymologia Sam termin pochodzi od rdzenia tap-, etymologicznie tożsamego chociażby z polskim pierwiastkiem „ciep-” w słowie „ciepły”. Jako czasownik √tap posiada znaczenia „dawać ciepło, grzać, palić się, żarzyć się”.
Charakterystyka Wewnętrzny żar dawał moce magiczne (siddhi), był również mocą stwórczą. Nawet bogowie uzyskali nieśmiertelność dzięki tapasowiMircea Eliade: Historia wierzeń religijnych, Tom I, str 164-166. Początkowo idea „gorąca”, „rozgrzewania” rozumiana była bardzo dosłownie, jednym z rodzajów ćwiczeń był tzw. pańća-tapas (pięcio-tapas), praktyka polegająca na siedzeniu pod palącym słońcem pomiędzy czterema wielkimi ogniskamiBenjamin Walker: „Hindu World”, lecz w okresie Upaniszad termin ten staje się coraz bardziej rozmyty, oznacza już ogólnie wszelkie praktyki ascetyczne, stąd wszystkich ascetów zaczęto nazywać tapaswinami. Już w Upaniszadach widać powolne zastąpienie tej praktyki przez coraz bardziej popularną jogę.
Zobacz też tummo
Przypisy
Kategoria:Praktyki religijne w hinduizmie