Uście Zielone (hist. Uscie, ukr. Устя-Зелене, Ustia-Zełene) – wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie czortkowskim, nad Dniestrem.
Historia mały|lewo|Uście Zielone (Uscie) na mapie1722 W okresie I Rzeczypospolitej wieś leżała w prowincji małopolskiej, w województwie ruskim, w ziemi halickiej, w powiecie halickim.
W 1438 właścicielem wsi Jan Koła z Dalejowa, w 1461 Michał i Jan z Buczacza i Jazłowca, w 1464 Stanisław z Chodcza, w 1467 Michał i Jan z Jazłowca. lewo|mały|mapa XVIII lewo|mały|Kościół Świętej Trójcy1914 lewo|mały|cmentarz żydowski2009 lewo|mały|Uście Zielone w powiecie buczackim 1938 lewo|mały|Cerkiew Najświętszej Bogurodzicy2023 Uście było prywatnym miastem szlacheckim pod nazwą Uście Rożane (Horożane).
Dzięki staraniom wojewody podolskiego Jana Mieleckiego w 1548 król Zygmunt August nadał prawa miejskie na prawie magdeburskimZenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku. w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 172. ustanawiając cotygodniowe targi i doroczny jarmark znany z handlu końmi.
Pierwsze informacje o obecności Żydów w Uściu Zielonym pochodzą z 1552. W XVII wieku w mieście istniała zorganizowana gmina żydowska, której jurysdykcja obejmowała również okoliczne wsie zamieszkane przez 187 Żydów, którzy utrzymywali się z prowadzenia karczm, drobnego handlu oraz rzemiosła.
W 1579 powstała tu parafia rzymskokatolicka z fundacji hetmana wielkiego koronnego Mikołaja Mieleckiego, właściciela Uścia.
W 1616 właścicielem Uścia z zamkiem stał się Samuel książę Korecki.
Treść mapy z 1722 oraz późniejszy opis miasteczka leżącego w obwodzie stanisławowskim Królestwa Galicji i Lodomerii z 1869 świadczy o istnieniu zamku obronnego. lewo|mały|kapliczna na cmentarzu2023 W okresie II Rzeczypospolitej Uście posiadało status miasteczka i było siedzibą gminy wiejskiej Uście Zielone w powiecie buczackim województwa tarnopolskiego.
W 1921 w miasteczku mieszkało 2255 osób (wyznania rzymskokatolickiego 302, grekokatolickiego 1403 i judaistycznego 550).
Do publicznej szkoły powszechnej z 5 izbami lekcyjnymi w 1925 uczęszczało 197 dzieci.
W radzie miejskiej Uścia Zielonego w 1927 zasiadało 12 Żydów obok 13 Ukraińców i 6 Polaków.
W 1931 mniejszość żydowska liczyła 573 osoby.
W ramach reformy na podstawie ustawy scaleniowej z 1934 roku z dotychczasowych gmin wiejskich: Baranów, Bobrowniki, Jarhorów, Krasiejów, Lackie, Łazarówka, Łuka, Międzygórze, Niskołyzy, Trościaniec, Uście Zielone i Zadarów utworzono gminę Uście Zielone.
Podczas II wojny światowej, w 1942 władze niemieckie nakazały Żydom przeniesienie się do Buczacza, gdzie stali się oni ofiarami dwóch akcji (17 października i 17 listopada 1942 roku). Żydzi z Uścia Zielonego, którzy przetrwali te dwie akcje, podzielili los swoich współwyznawców z Buczacza, osadzonych w getcie pod koniec 1942 roku.
2 lutego 1945 roku oddział Ukraińskiej Armii Powstańczej zabił w Uściu Zielonym 133 osoby, głównie Polaków (zobacz: zbrodnie w Uściu Zielonym).
Po II wojnie światowej obszar gminy został odłączony od Polski i włączony do Ukraińskiej SRR.
Urodzeniu w Uściu Zielonym
Rafał Strzetelski (1800-1882), proboszcz parafii rzymskokatolickiej w latach 1860-1870, Iza Kozłowska-Berson (1884-1962), aktorka teatralna, Piotr Kaczała (1891–1947), oficer Wojska Polskiego i kawaler Orderu Virtuti Militari, Zbigniew Władyka (1935-2002), rzeźbiarz i scenograf
Zabytki zamek, wybudowany w XVII w.Przeszłość i zabytki województwa tarnopolskiego, 1926. kościół rzymskokatolicki pw. Trójcy Przenajświętszej – wmurowanie kamienia węgielnego w 1718 r., konsekracja przez krakowskiego biskupa sufragana Michała Kunickiego w 1735 r., dobudowanie wolnostojącej wieży-dzwonnicy w 1741 r. Kościół zrujnowany w okresie Ukraińskiej SRR, wyremontowany po upadku ZSRR z inicjatywy działacza kresowego ks. Ludwika Rutyny, obsługiwany przez księży z parafii w Buczaczu.
Przypisy
Bibliografia Andrzej Betlej: Kościół parafialny pw. Św. Trójcy w Uściu Zielonym. W: Materiały. Cz. I: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego. T. 18. Kraków: Antykwa, drukarnia Skleniarz 2010, 368 s., 508 il. .
Linki zewnętrzne Uście Zielone na stronie Rady Najwyższej Ukrainy
Sprawozdanie Komisyi prawniczej w przedmiocie kreowania nowego sądu powiatowego w Uściu zielonem
Kategoria:Monasterzyska (hromada) Kategoria:Wsie w rejonie czortkowskim Kategoria:Prywatne miasta szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo ruskie)