thumb|Wieża radaru meteorologicznego Ramża k. Katowic (wysokość ok. 35 m) POLRAD – polska sieć radarów meteorologicznych, naziemnych urządzeń teledetekcyjnych dokonujących monitoringu struktury oraz przemieszczania się obiektów meteorologicznych w troposferze w zasięgu kilkuset kilometrów (w tym opadu na powierzchnię ziemi). Pomiary te stanowią ważne źródło danych wejściowych do numerycznych modeli meteorologicznych i hydrologicznych.
Wyposażenie i parametry techniczne Sieć POLRAD składa się z ośmiu radarów produkcji Gematronik (Niemcy). Są to radary dopplerowskie, pracujące w zakresie C (ok. 5,5 GHz), typów Meteor 360AC, 500C i 1500C. W 2009 roku rozpoczęto stopniową wymianę radarów na radary podwójnie spolaryzowane (dual polarization) Meteor 1600C – nową generację radarów meteorologicznych, o znacznie zwiększonych możliwościach pomiarowych, także w zakresie ich jakości.
Podstawowe parametry radarów typu Meteor (producent: Selex SI Gematronik):
TypMeteor 360ACMeteor 500CMeteor 1500CMeteor 1600CDPMeteor 735CDP10średnica anteny (m)4,24,24,24,24,1dokładność pozycji anteny (°)0,10,10,10,10,05nadajnikmagnetronmagnetronklistronklistronmagnetron z półprzewodnikowym przełączaniem IGBTpoziom szumów (dB)42232zakres dynamiki (dB)859595105118typ procesora sygnału radarowegoRVP6Aspen DRXAspen DRXAspen GDRXGDRX® 5szerokość wiązki (°)11111polaryzacjaliniowa poz.liniowa poz.liniowa poz.podwójna (poz./pion.)podwójna (poz./pion.)moc wysyłanego impulsu (kW)250250250250400szerokość impulsu (długi/krótki) (μs)0,85 / 2,00,83 / 2,00,85 / 2,00,67 / 0,83 / 1,67 / 3,30,33 –3,3pasmo częstotliwości (GHz)5,45 – 5,8255,42 – 5,825,60 – 5,655,60 – 5,655,635 – 5,65częstotliwość powtarzania impulsów PRF (Hz)250 / 1200250 / 1200250 / 1200250 / 1300250 – 2400rozdzielczość danych (bity)488.Maksymalna prędkość dopplera (m/s)47,847,847,8128Zasięg skanowania klasyczny/doppler (km)250 / 125250 / 125250 / 125250 / 125250 / 125Skan atmosfery klasyczny/doppler (min)10 / 1010 / 1010 / 1010 / 105 / 5Rozdzielczość danych klasyczny/doppler (km/px)1 / 0,51 / 0,51 / 0,51 / 0,50,5 / 0,5Zysk kierunkowy (dB)45
Organizacja systemu Radary zakupiono z kredytu Banku Światowego dla Polski90 lat Państwowej Służby Hydrologiczno-Meteorologicznej w Polsce. Strona IMGW (dostęp 28.07.2011). Swym zasięgiem obejmują cały kraj. Operatorem radarów jest Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, w ramach którego działa Ośrodek Teledetekcji Naziemnej, nadzorujący pracę operacyjną radarów meteorologicznych i innych systemów teledetekcyjnych, oraz prowadzący prace o charakterze badawczym. Według procedury standardowej, określonej w rozporządzeniu ministra środowiska, obowiązkiem IMGW jest wykonywanie zdjęcia co godzinęRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie standardowych procedur zbierania i przetwarzania informacji przez państwową służbę hydrologiczno-meteorologiczną oraz państwową służbę hydrogeologiczną () (uznane za uchylone)..
Udostępniane dane publiczne Dane z sieci POLRAD, obrazowane w postaci map pola opadu (produkt radarowy CMAX), są dostępne w rozdzielczości czasowej co 5 minut na stronie: meteo.imgw.pl oraz na stronie awiacja.imgw.pl przeznaczonej dla awiacji razem z rozmieszczeniem radarów i animacją ostatnich 5 godzin zachmurzenia i opadów.
Na stronie meteo.imgw.pl dane są prezentowane na podkładach mapowych OSM oraz na stronie: radar-opadow.pl od lipca 2017 r. są dostępne następujące produkty radarowe: CMAX – odbiciowość maksymalna, CAPPI – odbiciowość na wysokości 1 km n.p.m., SRI – natężenie opadu, EHT – wysokość wierzchołków echa radarowego, PAC – suma opadu 1 h, ZHAIL – prawdopodobieństwo wystąpienia gradu.
Dodatkowe inicjatywy prywatne Latem 2020 r. programiści Polskich Łowców Burz stworzyli stronę daneradarowe.pl/, na której dostępny jest produkt radarowy PPI – rozkład odbiciowości / wiatru radialnego na pojedynczej elewacji. Dane te są prezentowane ze skanu dopplerowskiego (125km) oraz klasycznego (250km) dla każdego radaru z osobna.
Wiosną 2023 r. miała miejsce premiera nowej wersji strony daneradarowe.pl/ na której dodane zostały nowe produkty radarowe. Dodano m.in. CAPPI 1-8 km oraz CMAX dla każdego radaru oraz mapę zbiorczą dla całej Polski. Nowością jest też aktualizacja danych z częstotliwością 5 min dla radarów po modernizacji.
Rozmieszczenie elementów systemu +Rozmieszczenie oraz okres pracy operacyjnej radarów sieci POLRAD:Radar \ TypLokalizacjaMeteor 360ACMeteor 500CMeteor 1500CMeteor 1600CDPMeteor 735CDP10Radar w Pastewniku z widokiem. Wszystkie 10 radarów już działa po modernizacjiLegionowok. Warszawy25.09.2002 - 16.05.202205.08.2022–Rozpoczęcie prac budowlanych radaru na Mazurach. Wymiana radaru Legionowo.Świdwink. Szczecina2003 - 30.08.202207.10.2022–RzeszówLotnisko Rzeszów2003 - 20152015 - 10.10.202227.10.2022–Poznań (radar)2003 - 02.11.202225.11.2022–Użrankik. Mrągowa05.04.2023-Radar przy Górze św. Anny już na ukończeniu. Radar Użranki już gotowy i zwiększa bezpieczeństwo tego regionu.Ramżak. Katowic1996 - 20102011 - 27.02.202325.04.2023–Pastewnikk. Jeleniej Góry04.09.2000-20092009 - 02.01.2016 01.12.2016 - 25.04.202316.06.2023–Góra św. Anny28.11.2023–Brzuchaniak. Krakowa2004 - 06.12.202218.12.2023–Pastewnik gotowy na wymianęRadar Brzuchania stan budowy na początek lipca 2023r.Szemudk. Gdyni27.03.2024–Pod Gdańskiem powstał kolejny radar meteorologiczny.GdańskPo zakończonych testach nowego radaru Szemud radar w Gdańsku zostanie wyburzony.Lotnisko Gdańsk2003 - 27.03.2024
thumb|320px|Rozmieszczenie radarów meteorologicznych sieci POLRAD W 2017 r. stacje pomiarowe oraz radary meteorologiczne państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej zostały zrównane statusem z budowlami przeciwpowodziowymiUstawa z dnia 25 maja 2017 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (), co - jak wskazano w odpowiedzi na interpelację poselską - umożliwia skrócenie postępowań administracyjnych w celu wydawania decyzji lokalizacyjnych oraz przyspieszenie procesu uzyskiwania wymaganych prawnieUstawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane () pozwoleń.
W 2019 r. Polska otrzymała pożyczkę z Banku Światowego na sfinansowanie kosztów Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły i zamierza przeznaczyć część środków z tej pożyczki na płatności związane z kontraktem pn.: Modernizacja sieci radarów meteorologicznych POLRAD. Dzięki tej inwestycji wszystkie radary zostaną wymienione na nowe magnetronowe z funkcjonalnością pomiarów w podwójnej polaryzacji. Dodatkowo zostaną wybudowane 2 nowe radary na Górze Św. Anny w woj. opolskim oraz w miejscowości Użranki w woj. warmińsko-mazurskim niedaleko Mrągowa.
6 listopada 2020 r. podpisano umowę na modernizację sieci radarowej pomiędzy IMGW a INSTAL WARSZAWA S.A. i LEONARDO Germany GmbH (Selex SI Gematronik). Modernizacja potrwa do 2023r.
Uwagi
Przypisy
Literatura Moszkowicz S., Tuszyńska I., Meteorologia radarowa, IMGW, Warszawa 2003. Szturc J., Teledetekcja satelitarna i radarowa w meteorologii i hydrologii, ATH, Bielsko-Biała 2004. https://piu.org.pl/public/upload/ibrowser/seminarium%20powodziowe/Radar%20meteorologiczny.pdf
Linki zewnętrzne bieżące mapy radarowe z sieci POLRAD strona Selex SI Gematronik, producenta radarów Meteor
Kategoria:Radary meteorologiczne