Organy bezpieczeństwa państwa (OBP) – pojęcie wprowadzone w Ustawie lustracyjnej z 11 kwietnia 1997 r., a następnie powtórzone w Ustawie o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z 18 grudnia 1998 r., obejmujące funkcjonujące w latach 1944–1990 instytucje (bądź ich piony) powołane do zapewnienia bezpieczeństwa ówczesnego państwa polskiego o charakterze totalitarnym.

Od 2007 r. proces ujawniania informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 odbywa się na podstawie Ustawy z 18 października 2006 r. zastępującej Ustawę z 1997 r.

Obecnie w znowelizowanych przepisach wymienione są następujące struktury:

Organy bezpieczeństwa publicznego (1944–1956) Resort Bezpieczeństwa Publicznego PKWN; Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego; Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego; terenowe organy bezpieczeństwa publicznego; inne jednostki organizacyjne podległe kierownictwu powyższych organów, a w szczególności jednostki Milicji Obywatelskiej w okresie do 14 grudnia 1954 r.Data pozostawania Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej w strukturach MBP; jednostki Służby Bezpieczeństwa, zarówno na szczeblu Ministerstwa Spraw WewnętrznychDo struktur SB zaliczone zostały te jednostki MSW, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa, oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami. jak i podległych im jednostek terenowych w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych; Akademia Spraw Wewnętrznych; organy wojskowe Zwiad Wojsk Ochrony Pogranicza; Zarząd Główny Służby WewnętrznejWłaściwa nazwa to Zarząd Wojskowej Służby Wewnętrznej. jednostek wojskowych Ministerstwa Spraw WewnętrznychKorpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe i Wojska Ochrony Pogranicza. oraz podległe mu komórki; Informacja Wojskowa; Wojskowa Służba Wewnętrzna; Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego; inne służby Sił Zbrojnych prowadzące działania operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze, w tym w rodzajach broni lub w okręgach wojskowych.

Ponadto w ustawie o IPN nazwa obejmuje również poniższe organy, natomiast z ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów zostały one wykreślone na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego: Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk wraz z wojewódzkimi i miejskimi urzędami kontroli prasy, publikacji i widowisk oraz Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk wraz z okręgowymi urzędami; Urząd do Spraw Wyznań oraz terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw wyznań stopnia wojewódzkiego.

Określenie stosowane wobec współczesnych służb to organy ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego,

Zobacz też Organy bezpieczeństwa publicznego (1944–1956) Służby specjalne

Uwagi

Przypisy

!