Ulica Józefa Poniatowskiego w Kole – jedna z głównych ulic Koła. Wraz z ulicami Mickiewicza i Sienkiewicza tworzy główny trakt przecinający miasto w kierunku równoleżnikowym. W całości położona jest na terenie osiedla Kaliskiego.
Rys historyczny
Jest pewne, że już w XIII wieku istniała parafia przy romańskiej świątyni w Kościelcu. Wówczas wieś Koło, położona na wyspie rzecznej, podlegała po kościelecką wspólnotę. Musiała zatem istnieć droga łączące te dwie miejscowości. Prawdopodobnie miała podobny przebieg do dzisiejszej ulicy Józefa Poniatowskiego. Wyjazd z miasta w kierunku zachodnim umożliwiała Brama Kaliska, położona na wysokości obecnego zespołu kościelno-klasztornego bernardynów, oraz mostu na zalewie Warty.
Prawdopodobnie w XVI wieku przy tej trasie powstał cmentarz grzebalny z drewnianym kościółkiem Świętego Wawrzyńca. Od XIX wieku już oficjalnie nazywany cmentarzem parafialnym. Kilkaset metrów bliżej, w kierunku Koła, tworzył się cmentarz miejscowych luteran.
W latach 1939–1945, podczas niemieckiej okupacji, ulica nosiła nazwę Hindenburgstrasse - na cześć pruskiego feldmarszałka i prezydenta Niemiec Paula von Hindenburga.
W okresie międzywojennym wybudowano potężny gmach szpitala powiatowego. W 1961 roku otwarto budynek Szkoły Podstawowej nr 2. Naprzeciwko niej – do 2007 roku – znajdowała się (jedyna w Kole w okresie Polski Ludowej) stacja benzynowa.
Do lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia ulica Poniatowskiego była fragmentem drogi międzynarodowej E-30, a jednocześnie drogi krajowej nr 2 (dawniej E8), łączącej Poznań z Warszawą oraz Berlin z Moskwą. Był to w czasach Układu Warszawskiego jeden z najważniejszych traktów drogowych. Trasa ta łączyła bowiem trzy strategiczne stolice tzw. „demoludów”: radziecką, polską i enerdowską.
W 2007 roku przebudowano skrzyżowanie z ulicą Bogumiła i Zamkową, przekształcając je w rondo – które od 2008 roku nosi nazwę Rondo Świętego Bogumiła.
Ulica dziś Ulica Józefa Poniatowskiego w granicach administracyjnych miasta Koła ma długość około 1,5 km.
Rozpoczyna się od Mostu Kaliskiego. 30 metrów dalej na Rondzie Świętego Bogumiła krzyżuje się z ulicami Bogumiła i Zamkową. Na 200 metrze znajduje się skrzyżowanie z ulicami Leśną i Dąbrowskiego. Dalej ulica krzyżuje się jeszcze kolejno z ul. Spokojną, ul. Szpitalną i ul. Kazimierza Wielkiego. Następnie przekracza granice administracyjne Koła i wkracza w miejscowość Gozdów, zmieniając nazwę na ulica księcia Józefa. 600 metrów dalej krzyżuje się z drogą krajową nr 92 (ulica Michała Rawity Witanowskiego).
Przy ulicy Poniatowskiego mieszczą się obecnie m.in. cmentarz ewangelicki z XIX wieku cmentarz rzymskokatolicki i kaplica Przemienienia Pańskiego z 1908 roku Szkoła Podstawowa nr 2 w Kole szpital powiatowy Oprócz tego, do gminnej ewidencji zabytków wpisanych jest 5 domów, jeden z budynków szpitala oraz dawna karczma.
Mieszkańcy ulicy Poniatowskiego przynależą do rzymskokatolickiej parafii Podwyższenia Krzyża Świętego.
Przypisy
Bibliografia Józef Burszta, 600 lat miasta Koła, Poznań 1963 Paweł Łączkowski, Mieczysław Pochwicki, Koło. Rozwój miasta 1948-1978, Poznań-Koło 1978
Poniatowskiego