Paktofonika (w skrócie PFK) – polski zespół hip-hopowy, założony w 1998 roku w Katowicach przez Piotra „Magika” Łuszcza (znanego z zespołu Kaliber 44), Sebastiana „Rahima” Salberta (byłego członka 3xKlanu), oraz inicjatora pomysłu, Wojciecha „Fokusa” Alszera.
Grupa, koncertując na scenach krajowych i zagranicznych, stała się jednym z najpopularniejszych przedstawicieli górnośląskiego rapu przełomu wieków, zyskując z wydaniem pierwszego albumu uznanie przemysłu muzycznego potwierdzonego nagrodami, a ich historia został przybliżona w literaturze (Paktofonika - przewodnik krytyki politycznej), a następnie zekranizowana w 2012 roku w ramach pełnometrażowego filmu fabularnego pt. Jesteś bogiem.
Wraz z grupą współpracował także Sebastian „DJ Bambus” Michalski i Marcin „Sot” Zięba, będąc wspólnie członkami kolektywu PFK Kompany, współtworzonego także z Piotrem „DJ-em Haemem” Jończykiem, Rafałem „Śliwką Tuitam” Śliwiakiem, Tomaszem „Sivem” Łykiem, Dariuszem „Kipperem” Łamaczem, Ewą „Meą” Rapacz i Wojciechem „Minixem” Kotowiczem.
Dyskografię zespołu stanowią tylko dwa albumy studyjne: nagrodzona Fryderykiem Kinematografia (2000), która dotarła do 2. miejsca listy OLiS, i Archiwum kinematografii (2002) oraz minialbum Jestem Bogiem (2001). Punktem zwrotnym w historii grupy była nagła śmierć samobójcza Piotra "Magika" Łuszcza, mająca miejsce niespełna 8 dni po wydaniu debiutanckiego albumu grupy.
Od czasu wydania drugiego, ostatniego albumu, przygotowywanego jeszcze we współpracy z Magikiem, grupa zaniechała dalszej działalności w 2003 roku, a jej członkowie utworzyli grupę Pokahontaz. W 2022 roku Paktofonika wznowiła koncertowanie w ramach upamiętnienia dotychczasowego dorobku artystycznego grupy, tym samym oddając cześć zmarłemu członkowi zespołu, nie wznawiając jednak pod tym szyldem twórczej działalności artystycznej.
Historia
Powstanie i debiut grupy Grupa została założona w 1998 roku z inicjatywy Wojciecha „Fokusa” Alszera, przy pomocy Piotra ,,Magika" Łuszcza oraz Sebastiana ,,Rahima" Salberta.
Pierwsze utwory zespołu („Priorytety”, „Ja to ja” i „Gdyby”) powstały w październiku 1998 roku. Następnie skład uzupełnił DJ Bambus oraz beatbokser Marcin „Sot” Zięba. Produkcje zespołu zyskały zainteresowanie wytwórni R.R.X., z którą Paktofonika podpisała umowę. Ostatecznie w wyniku nieporozumień kontrakt został zerwany. Wiosną 2000 roku zespół podpisał nowy kontrakt płytowy z wytwórnią Gigant Records. Wakacje tego roku grupa spędziła w Witten w Niemczech, gdzie nagrała utwór „2 kilo” z niemieckimi artystami. Muzycy nagrali również freestyle’e, w których uczestniczyli Magik, Fokus, Kams i L.O.
W marcu do sprzedaży trafiła kompilacja Usta Miasta Kast zrealizowana przez Igora „IGS-a” Sobczyka. Na płycie znalazł się wspólny utwór Paktofoniki i składu JedenSiedem zatytułowany „A robi się to tak...”. 18 grudnia tego samego roku ukazała się pierwsza płyta zespołu, zatytułowana Kinematografia. Na wydawnictwie znalazły się utwory „Chwile ulotne” i „Jestem Bogiem”, które cieszyły się znaczną popularnością w Polsce, oba notowane na listach przebojów Polskiego Radia. Do produkcji debiutu posłużyły m.in. sample z piosenek „Those Were The Days My Friend” – Mary Hopkin i „Suzanna” z repertuaru The Art Company. Ponadto w utworze „Jestem Bogiem” wykorzystano m.in. fragment rozmowy telefonicznej anonimowego słuchacza z redaktorem Radia Maryja, znanej jako Trzy słowa do ojca prowadzącego.
Pierwszy album oraz śmierć Magika 26 grudnia 2000 roku, osiem dni po premierze debiutu, rankiem o godzinie 6.15 Łuszcz wyskoczył przez okno ze swojego mieszkania w Katowicach-Bogucicach. W stanie ciężkim został przetransportowany do szpitala, gdzie około godziny 6.45 zmarł. Domniemaną przesłanką jego działania była próba uniknięcia zasadniczej służby wojskowej poprzez symulowanie złego stanu zdrowia psychicznego, które w konsekwencji doprowadziło do rzeczywistego uszczerbku na zdrowiu.
3 marca 2001 w Katowicach odbył się pierwszy koncert zespołu po śmierci „Magika”, podczas którego dwóm pozostałym raperom Paktofoniki towarzyszył głos zmarłego muzyka emitowany z taśmy. Po śmierci Magika zespół kontynuował działalność koncertową, emitując fragmenty wykonywane przez Magika ze ścieżki dźwiękowej. Koncertowy skład uzupełnili ponadto Sebastian „DJ Bambus” Michalski i popularny w podziemiu artystycznym beatbokser Marcin „Sot” Zięba, którego udział w występach stanowił novum na polskiej scenie muzyki hip-hopowej.
W roku 2001 fragment utworu „Ja to ja” śpiewany gościnnie przez Piotra „Gutka” Gutkowskiego został wykorzystany w reklamie lodów. Odbyło się to bez zgody zespołu, lecz w porozumieniu z wydawnictwem Gigant Records. Wkrótce potem ukazał się minialbum Jestem Bogiem, na którym znalazły się 3 utwory z pierwszej płyty oraz 5 remiksów i teledysk. W kwietniu roku 2002 zespół zostaje nagrodzony Fryderykiem za najlepszy album hiphopowy w roku 2001. 25 września tego samego roku została wydana druga, pożegnalna płyta zespołu pt. Archiwum kinematografii, na której znalazły się m.in. utwory zarejestrowane podczas sesji nagraniowych pierwszej płyty. Materiał w obawie przed zarzutami środowiska hip-hopowego o komercjalizację nie był promowany podczas koncertów.
Koniec działalności i upamiętnienie 21 marca 2003 roku zespół zagrał pożegnalny koncert w Spodku w Katowicach. Wraz z biletami uczestnicy koncertu otrzymywali płytę z utworami zespołu. Wydano także relację z koncertu w formie DVD i VHS, jednak w 2005 roku jej sprzedaż została wstrzymana, ponieważ ukazała się nielegalnie. 16 grudnia 2008 została wydana książka autorstwa Macieja Pisuka „Paktofonika. Przewodnik Krytyki Politycznej”, obejmująca scenariusz do filmu o Paktofonice i ostatnich latach życia Piotra „Magika” Łuszcza. Rok później rozpoczęto prace nad ekranizacją scenariusza. Reżyserii filmu zatytułowanego Jesteś Bogiem podjął się Leszek Dawid. Sceny do filmu o Paktofonice zostały nakręcone w Katowicach pomiędzy marcem a majem 2011 roku. Natomiast jego premiera odbyła się 21 września 2012 roku. Mimo sporej frekwencji w pierwszym tygodniu film nie został dobrze odebrany w środowisku muzycznym. Zarzucano mu przede wszystkim duże przeinaczenie faktów na temat historii zespołu jak i Magika, oraz niemalże całkowite pominięcie historii Kalibra 44, w którym to resztę członków tego zespołu przedstawiano jako postacie negatywne. O obrazie krytycznie wypowiedziało się wielu artystów i dziennikarzy, w tym m.in.: Peja, Kazik Staszewski, AbradAb, Krzysztof Kozak, czy Doniu.
W 2020 roku w Polsce ukazała się biografia autorstwa Sebastiana "Rahima" Salberta i Przemysława Corso wydana nakładem Wydawnictwa SQN.
Wznowienie koncertowania thumb|Paktofonika Live Band na Pol’and’Rock Festival 2024
W 2022 „Fokus” i „Rahim” wrócili do koncertowania pod szyldem Paktofoniki, chcąc w ten sposób uczcić 22-lecie krążka Kinematografia i 20-lecie Archiwum Kinematografii. Wcześniej obaj artyści wielokrotnie deklarowali w wywiadach, że nie planują reaktywacji działalności koncertowej zespołu z szacunku dla zmarłego Magika oraz z uwagi na niechęć do odcinania się od jego dorobku. Decyzja o powrocie była więc przez część mediów i odbiorców postrzegana jako nieoczekiwany zwrot, który według deklaracji muzyków miał charakter wyłącznie rocznicowy i upamiętniający twórczość grupy.
Od momentu reaktywacji zorganizowano liczne koncerty w całej Polsce, jak również za granicą (m.in. USA, Kanada, Holandia, Wielka Brytania, Irlandia, Norwegia i Islandia). Oprócz oryginalnego składu (z wyłączeniem Magika) w koncertach brali udział także zaproszeni goście, m.in. Maciej Dąbrowski (Warga), Mata oraz VNM. Paktofonika wystąpiła także na Pol’and’Rock Festival w 2024 roku.
Dyskografia Albumy Rok TytułPozycja na liście Sprzedaż CertyfikatPOL 2000 Kinematografia Data: 18 grudnia 2000 Wydawca: Gigant Records, Universal Music PL Format: CC, CD, LP 2 POL: 100 000+ ZPAV: platynowa płyta 2002 Archiwum kinematografii Data: 25 września 2002 Wydawca: Gigant Records, Universal Music PL Format: CC, CD 3 Minialbumy Rok TytułPozycja na liściePOL 2001 Jestem Bogiem Data: 7 czerwca 2001 Wydawca: Koch PL Format: CC, CD, LP 30 Ścieżki dźwiękowe Rok TytułPozycja na liście Sprzedaż CertyfikatPOL2012 Muzyka z filmu Jesteś Bogiem (oraz DJ 5:CET) Data: 5 października 2012 Wydawca: Universal Music Polska Format: CD, digital download 6 POL: 15,000+ ZPAV: złota płyta Kompilacje różnych wykonawców Rok Tytuł Utwór Źródło 2000Klan CD#13 Data: 2000 Wydawca: Klan „Priorytety (Suchy Mix)”19 południk – Katowice Data: 2000 Wydawca: brak (nielegal) „Chwile ulotne”Usta Miasta Kast Data: marzec 2000 Wydawca: Gigant Records „A robi się to tak...” (oraz JedenSiedem)To my, rugbiści Data: grudzień 2000 Wydawca: T1-Teraz „Chwile ulotne” 2001Robię swoje 2 Data: maj 2001 Wydawca: Camey Studio „Chwile ulotne”19 południk – własnym torem Data: 2001 Wydawca: Blend Records „W pełnej gotowości” Blokersi Data: 29 września 2001 Wydawca: T1-Teraz „Jestem Bogiem (Remix)” 2002Blokowisko Data: 2002 Wydawca: SPV „C.D. kinematografii”DJ Haem – Atomistyka Data: 2002 Wydawca: Blend Records „Intro” Single Rok Tytuł Pozycja na liście Album LP3 RH2000 „Ja to ja” 422Kinematografia
Inne notowane utwory Rok Tytuł Pozycja na liście Album SLiP 30 ton RH2001 „Jestem Bogiem” 5 251 Kinematografia2002 „Chwile ulotne” 1 30—„—” oznacza, że singel nie był notowany na danej liście. Inne Rok Tytuł Uwagi Źródło 2001 Jestem Bogiem Data: 2001 Wydawca: Gigant Records/Doperacja 12" LP 2002 Archiwum kinematografii Data: 2002 Wydawca: Gigant Records 12" LP 2003 Paktofonika Data: 21 marca 2003 Wydawca: Gigant Records Promo CD 2004 Pożegnalny koncert Data: 26 kwietnia 2004 Wydawca: Universal Music Polska VHS, DVD
Teledyski Rok Tytuł Reżyseria/Realizacja Album Źródło 2001 „Jestem Bogiem” Grzegorz Lewandowski, Arkadiusz Tomiak, Andrzej Tomczak,Aleksandra Dembska, Paweł Maliszczak Kinematografia 2002 „Chwile ulotne” Hidi, H22 Film Production, Doperacja 2012 „Jestem Bogiem” Michał Jaskulski Muzyka z filmu Jesteś Bogiem2023„Mechaniczna Pomarańcza”PrzedmarańczaArchiwum Kinematografii
Filmografia Rok Tytuł Uwagi Źródło2009Paktofonika. Hip-Hopowa podróż do przeszłościProdukcja na rzecz TVP Kultura. Współtwórcy: Paweł Matula: montaż, Paweł Majak: zdjęcia, Jacek Gołąb: dźwięk, Piotr Gburek: światło, Łukasz Borzęcki: producent.reportaż, scenariusz i reżyseria: Marta Dzido, Piotr Śliwowski2012Jesteś Bogiemfilm fabularny, reżyseria: Leszek Dawid
Nagrody i wyróżnienia Rok Kategoria/Tytułem Nagroda Nota Źródło2001Album Roku – Hip-Hop (Kinematografia)FryderykLaur2003Nagroda czytelników Magazynu Hip-hopMagazynekLaur
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Laureaci Fryderyków
Kategoria:Polskie zespoły hip-hopowe Kategoria:Polskie zespoły hip-hopowe XX wieku Kategoria:Zespoły muzyczne związane z Katowicami Kategoria:Polscy zdobywcy złotych płyt Kategoria:Polscy zdobywcy platynowych płyt