1846

Wydarzenia w Polsce

19 lutego-kwiecień – rzeź galicyjska: spalono co najmniej 500 dworów, śmierć poniosło od 1,2 do 3 tys. ziemian i urzędników dworskich. 21 lutego-4 marca – powstanie krakowskie. 22 lutego – powstanie krakowskie: utworzono Rząd Narodowy. 22/23 lutego – powstanie krakowskie: ogłoszenie Manifestu Rządu Narodowego. 24 lutego – powstanie krakowskie: Jan Tyssowski został dyktatorem powstania. 26 lutego – powstanie krakowskie: porażka powstańców w bitwie pod Gdowem. 27 lutego – powstanie krakowskie: odbyła się tzw. procesja Dembowskiego. 1 marca – powstanie krakowskie: wojska austriackie stanęły pod Krakowem, żądając kapitulacji miasta w ciągu 48 godzin. 3 marca – powstanie krakowskie: wojska austriackie zdławiły powstanie krakowskie. 4 marca powstanie krakowskie: wojska austriackie w Krakowie. powstanie krakowskie: Jan Tyssowski wraz z oddziałem złożył broń na granicy pruskiej. wydanie koncesji na budowę linii kolejowej ze Stargardu do Poznania, którą oddano do użytku w 1848. Marzec – powstanie krakowskie: kapitulacja oddziałów powstańczych, które wycofały się z Krakowa, na granicy pruskiej. Kwiecień – decyzja trzech państw zaborczych o likwidacji Wolnego Miasta Krakowa i włączeniu jego terenu do monarchii austriackiej. 1 maja – oddano do użytku dwutorową linię kolejową łączącą Szczecin Dąbie ze Stargardem (dł. 25,2 km). 7 czerwca – Car Mikołaj I Romanow wydał tzw. ukaz czerwcowy poprawiający sytuację ekonomiczną chłopów w Królestwie Polskim, zniesione zostały między innymi darmochy i najem przymusowy. 1 września – otwarto dwutorową linię kolejową Miłkowice-Bolesławiec-Żary (102,4 km). 3 października – Kolej Górnośląska uruchomiła połączenie Wrocławia z Mysłowicami. 1 listopada – otwarto dwutorową linię kolejową Żagań-Głogów (dł. 60,0 km). 16 listopada – Austria zaanektowała obszar Wolnego Miasta Krakowa.

Wydarzenia na świecie

1 stycznia – wobec zniesienia przez rząd meksykański autonomii Jukatanu ogłosił on ponownie niepodległość. 11 stycznia – na Nowej Zelandii zakończyła się (nierozstrzygnięta) brytyjsko-maoryska wojna o maszt flagowy. 28 stycznia – zwycięstwo wojsk brytyjskich nad Sikhami w bitwie pod Aliwal. 10 lutego – I wojna Brytyjczyków z Sikhami: zwycięstwo brytyjskie w bitwie pod Sobraon. 22 lutego – po raz ostatni zabrzmiał amerykański Dzwon Wolności. 9 marca – w Lahore podpisano traktat pokojowy, kończący I wojnę Brytyjczyków z Sikhami. 31 marca – Barthélémy de Theux de Meylandt został po raz drugi premierem Belgii. 22 kwietnia – w Portugalii wykonano dwa ostatnie wyroki śmierci. 25 kwietnia – wybuchła wojna amerykańsko-meksykańska. Bezpośrednim powodem konfliktu był spór o granice Teksasu. 8 maja – wojna amerykańsko-meksykańska: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie pod Palo Alto. 9 maja: wojna amerykańsko-meksykańska: bitwa pod Resaca de la Palma. wojna amerykańsko-meksykańska: wojska meksykańskie zakończyły nieudane oblężenie Fortu Texas. 12 maja – Z miasta Independence w stanie Missouri wyruszyła do Kalifornii Wyprawa Donnera. 13 maja – Kongres USA podjął decyzję o wypowiedzeniu wojny Meksykowi. 16 maja – w Portugalii wybuchło powstanie przeciwko królowej Marii II. 24 maja – wojna amerykańsko-meksykańska: gen. Zachary Taylor zajął Monterrey. 25 maja – Ludwik Napoleon Bonaparte zbiegł z twierdzy Ham, w której był osadzony za próbę przeprowadzenia zamachu stanu i udał się do Anglii. 14 czerwca – amerykańscy osadnicy w Kalifornii wszczęli antymeksykańskie powstanie i ogłosili utworzenie Republiki Kalifornii ze stolicą w Sonomie. 16 czerwca – 255 papieżem obrano kardynała Jana Mastai-Ferrettiego, który przyjął imię Piusa IX. 19 czerwca – Na terenie obecnego miasteczka Hoboken zostaje rozegrany pierwszy w historii mecz baseballowy. New York Nine Club wygrał z Knickerbockers 23-1. 30 czerwca – John Russell został premierem Wielkiej Brytanii. 7 lipca – Kalifornia uznana za część Stanów Zjednoczonych Ameryki. 9 lipca – została zlikwidowana Republika Kalifornii. 17 lipca – ogłoszenie przez Piusa IX amnestii dla więźniów politycznych w Państwie Kościelnym. 5 sierpnia – USA i Wielka Brytania podpisały traktat oregoński, wytyczający granicę amerykańską na odcinku z Kolumbią Brytyjską i Terytoriami Północno-Zachodnimi. 10 sierpnia – w Waszyngtonie założono Smithsonian Institution. 10 września – Elias Howe opatentował pierwszą działającą maszynę do szycia. 19 września – w La Salette dwojgu pastuszkom: Melanii Calvat i Maksyminowi Giraudowi objawiła się Matka Boża. 21 września – wojna amerykańsko-meksykańska: rozpoczęła się bitwa pod Monterrey. 23 września niemiecki astronom Johann Gottfried Galle, dzięki obliczeniom Urbaina Le Verriera, odkrył nową planetę – Neptuna. wojna amerykańsko-meksykańska: zwycięstwo Amerykanów w bitwie pod Monterrey. 25 września – żołnierze amerykańscy dowodzeni przez przyszłego prezydenta Zachary’ego Taylora zajęli meksykańskie miasto Monterrey. 30 września – amerykański dentysta William Morton po raz pierwszy użył narkozy do zabiegu usunięcia zęba. 10 października – został odkryty największy księżyc Neptuna Tryton. Odkrycia dokonał William Lassell. 16 października – w Bostonie (Massachusetts General Hospital) po raz pierwszy zastosowano narkozę jako środek uśmierzający ból podczas operacji chirurgicznej. 15 grudnia – otwarto linię kolejową Berlin - Hamburg. 21 grudnia – szkocki chirurg Robert Liston przeprowadził w Londynie pierwszą w Europie operację w znieczuleniu ogólnym, z wykorzystaniem eteru. 28 grudnia – Iowa została 29. stanem USA.

Robert William Thomson opatentował oponę pneumatyczną dętkową (patent francuski w 1846, patent w USA w 1847, J.B. Dunlop wynalazł niezależnie oponę w 1888).

Urodzili się 5 stycznia – Maria Baouardy, palestyńska karmelitanka, stygmatyczka, święta katolicka (zm. 1878) 29 stycznia – Karol Olszewski, polski fizyk i chemik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1915) 30 stycznia – Aniela od Krzyża, hiszpańska zakonnica, święta katolicka (zm. 1932) 9 lutego – Wilhelm Maybach, niemiecki konstruktor i przemysłowiec (zm. 1929) 27 lutego – Franz Mehring, niemiecki filozof, teoretyk i historyk marksistowski (zm. 1919) 2 marca – Teresa Maria Manetti, włoska błogosławiona katolicka (zm. 1910) 3 marca – Kazimierz Zienkiewicz, polski kapitan, uczestnik powstania styczniowego (zm. 1925) 19 marca – Maria Josefa Recio Martin, hiszpańska zakonnica, Służebnica Boża (zm. 1883) 22 kwietnia – Oskar Meister, niemiecki organista i dyrygent (zm. 1907) 23 kwietnia – Władysław Pieńkowski, burmistrz Radomska, prezydent Zgierza, prezydent Łodzi (zm. 1919) 27 kwietnia – Ignacy Korwin-Milewski, polski kolekcjoner sztuki, publicysta, hrabia papieski (zm. 1926) 2 maja – Zygmunt Noskowski, polski kompozytor, dyrygent i pedagog (zm. 1909) 5 maja – Henryk Sienkiewicz, polski pisarz, laureat nagrody Nobla, (zm. 1916) 8 maja – Josef Unger, austriacki architekt (zm. 1922) 16 maja – Ottomar Anschütz, niemiecki wynalazca i fotograf, pionier kinematografii (zm. 1907) 25 maja – Helena Koburg, księżniczka brytyjska, księżna Szlezwiku-Holsztynu (zm. 1923) 30 maja – Peter Carl Fabergé (ros. Петер Карл Фаберже), rosyjski jubiler i złotnik (zm. 1920) 15 czerwca – Leon Biliński, polski polityk, minister skarbu Austro-Węgier i Polski (zm. 1923) 8 lipca – Klotylda Maria Sachsen-Coburg-Saalfeld, arcyksiężna austriacka (zm. 1927) 14 lipca – Hermann Baisch, niemieckie pejsażysta i animalista (zm. 1894) 22 sierpnia – Amalie Skram, norweska pisarka (zm. 1905) 28 sierpnia – August Sokołowski, polski historyk (zm. 1921) 18 września – Władysław Bylicki, polski ginekolog-położnik (zm. 1931) 29 września – Michał Michalski, poseł do Sejmu Galicyjskiego, prezydent miasta Lwowa (zm. 1907) 9 października – Maksymilian Gierymski, polski malarz (zm. 1874) 12 października – Archanioł Tadini, włoski ksiądz, święty katolicki (zm. 1912) 13 października – Julia Salzano, włoska zakonnica, święta katolicka (zm. 1929) 14 października – Albert Schickedanz, architekt i malarz związany z Budapesztem (zm. 1915) 21 października – Edmondo De Amicis, włoski pisarz (zm. 1908) 28 października – Louis Emory McComas, amerykański prawnik, polityk, senator ze stanu Maryland (zm. 1907) 2 listopada – Anna Działyńska, polska posiadaczka ziemska, działaczka społeczna i oświatowa (zm. 1926) 11 listopada – Anna Katharine Rohlfs, amerykańska pisarka, poetka (zm. 1935) 13 listopada – Jan Kubary, polski podróżnik i etnograf, badacz Oceanii (zm. 1896) 9 grudnia – Bernard Alojzy Łubieński, polski redemptorysta, kaznodzieja, misjonarz, pisarz, Sługa Boży (zm. 1933) 12 grudnia – Stanisław Szczepanowski, polski ekonomista, inżynier, przedsiębiorca naftowy (zm. 1900) 20 grudnia – Hermann Fritsche, austriacki działacz religijny i publicysta (zm. 1924) 21 grudnia – Baltazar Szopiński, polski prawnik, kolekcjoner dzieł tatrzańskich (zm. 1912) data dzienna nieznana: Piotr Chŏng Wŏn-ji, koreański męczennik, święty katolicki (zm. 1866) Ludwig Darmstädter, niemiecki taternik i alpinista (zm. 1925) Wiktor Malewski, powstaniec styczniowy Elżbieta Qin Bian, chińska męczennica, święta katolicka (zm. 1900)

Émile Rey, włoski przewodnik wysokogórski z Doliny Aosty (zm. 1895) Kyŏnghŏ Sŏng’u, koreański mistrz sŏn (jap. zen) (zm. 1912)

Zmarli

Święta ruchome Tłusty czwartek: 19 lutego Ostatki: 24 lutego Popielec: 25 lutego Niedziela Palmowa: 5 kwietnia Wielki Czwartek: 9 kwietnia Wielki Piątek: 10 kwietnia Wielka Sobota: 11 kwietnia Wielkanoc: 12 kwietnia Poniedziałek Wielkanocny: 13 kwietnia Wniebowstąpienie Pańskie: 21 maja Zesłanie Ducha Świętego: 31 maja Boże Ciało: 11 czerwca

Przypisy

Bibliografia

*1846