mały|Jerzy Staniszkis (w środku) z braćmi Olgierdem i Witoldem Wincentym po odsłonięciu Pomnika AK (1999) Jerzy Staniszkis (ur. 23 listopada 1914 w Kutnie, zm. 17 marca 2009 w Warszawie) – polski inżynier architekt, grafik.
Dzieciństwo i edukacja Był synem Witolda Teofila Staniszkisa (1880–1941) i Wandy Korwin-Piotrowskich (1887–1977), bratem Witolda Wincentego (1908-2008) i Olgierda Justyna (1910-2006).
Ukończył I Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie (1933) i Politechnikę Warszawską (1945 – po przerwie wojennej), gdzie był uczniem Bohdana Pniewskiego.
Harcerz 23 WDHiZ „Pomarańczarnia”. Należał do Korporacji Akademickiej Sarmatia oraz Stowarzyszenia Filistrów Polskich Korporacji Akademickich.
II wojna światowa W kampanii wrześniowej podporucznik 3 Pułku Szwoleżerów Mazowieckich, brał udział w obronie Modlina i bitwie pod Kockiem. W październiku 1939 dostał się do niewoli i pozostałe lata wojny spędził w obozach jenieckich w Weilburgu, Ostenrode oraz od jesieni 1940 w Woldenbergu. Jeden z organizatorów i uczestnik „Olimpiady za drutami” zorganizowanej w 1944 w Woldenbergu.
Praca naukowa W lutym 1945 powrócił do Warszawy i przez kilka lat pracował w Biurze Odbudowy Stolicy, Biurze Urbanistycznym Warszawy oraz Pracowniach Budownictwa Przemysłowego i w Miastoprojekcie Stolica. W tym okresie współtworzył scenografię wystawy „Warszawa oskarża”, a także plakat do niej oraz kolejne, m.in. dla Muzeum Narodowego. Asystent (1946–1950) na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. W 1950 r. został profesorem Wyższej Szkoły Sztuk Pięknych w Poznaniu. W okres socrealizmu zajmował się architekturą wystawienniczą, tworząc m.in. nowatorskie systemy do konstrukcji stelaży i mebli wystawowych. I jako ekspert w tej dziedzinie w 1960 wyjechał do Iraku, gdzie podjął pracę na Uniwersytecie Bagdadzkim, a w latach 1962–1987 był profesorem na Wydziale Architektury Uniwersytetu Detroit. Do Polski wrócił w roku 1993 i zamieszkał z żoną Marią Elżbietą na warszawskim Ursynowie w sąsiedztwie Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Mając 83 lata wygrał konkurs i zaprojektował Pomnik Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego w Warszawie.
Rodzina Jego żoną była Maria Elżbieta z Szyllerów (1920–1999, córka Hanny, wnuczka Heleny Skłodowskiej-Szalay 1866–1961), z którą miał syna Jana (ur. 1947) i córkę Hannę (ur. 1948).
Zmarł w Warszawie 17 marca 2009 i został pochowany w grobie rodzinnym na Cmentarzu ewangelicko-reformowanym przy ul. Żytniej w Warszawie (W-II-11).
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1951)., Złotym Złoty Krzyż Zasługi (1954)., Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (27 września 2009), odznaczony pośmiertnie za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za osiągnięcia w pracy zawodowej na rzecz przestrzennego kształtowania środowiska, Krzyż Walecznych (czterokrotnie), Złoty Krzyż Węgierski.
Upamiętnienie Od 2015 roku podczas Warszawskich Dni Kawaleryjskich organizowane są zawody w skokach przez przeszkody, noszą nazwę Memoriał Rotmistrza Jerzyego Staniszkisa, w 2017 poszerzono formułę memoriału o konkurs militari klasy LL i zmieniono nazwę na Memoriał rtm. Jerzego i Olgierda Staniszkisów.
Zobacz też Parasol – nieistniejący pawilon MTP zaprojektowany przez Jerzego Staniszkisa
Przypisy
Linki zewnętrzne Uznanie MKOl i PKOl dla olimpijczyków 1944 „Głos Batoraków”, grudzień 2005 Komunikat / SARP 2005 nr 1 Jerzy Staniszkis (1914-2009) Lista publikacji w Bibliotece Narodowej
Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Batorego w Warszawie Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Członkowie Biura Odbudowy Stolicy Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Jeńcy Oflagu II C Woldenberg Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie Kategoria:Podporucznicy kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy inżynierowie architekci Kategoria:Polscy korporanci Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Ludzie urodzeni w Kutnie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Zmarli w 2009 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Oficerowie 3 Pułku Szwoleżerów Mazowieckich