thumb|Zaprowadzenie chrześcijaństwa, obraz Jana Matejki z 1889 thumb|Chrzest Litwy, obraz Jana Matejki Chrystianizacja – proces wypierania religii etnicznych, osiadłego w określonym rejonie ludu, przez religię chrześcijańską. Jego największe nasilenie przypadało w okresie średniowiecza, a spowodowane było dominującą pozycją chrześcijaństwa wśród ówczesnych europejskich władców oraz rosnącymi wpływami papiestwa.
Wszelkie oznaki rodzimej wiary, całkowicie zastępowane były chrześcijańskimi symbolami – w miejscu świętych gajów i świątyń (kącin), wznoszono kościoły; w dniach, w których obchodzono uroczystości religijne (np. celtyckie Samhain czy słowiańskie Dziady), ustalano różnego rodzaju święta kościelne (Wszystkich Świętych). W ten sposób stopniowo odbywał się proces porzucania wcześniejszych wierzeń de facto zmieniając jedynie nazwy i formy ich obchodów. Lokalne bóstwa zostawały zastępowane przez kult świętych (celtycka Brigid – św. Brygida, słowiański Świętowit – św. Wit), a wizerunki bogów przekształcano najczęściej w ikony, tak więc we wczesnym średniowieczu, większość obrazów przedstawiających Jezusa była identyczna z wcześniejszymi wyobrażeniami Zeusa i bogów z lokalnego panteonu.
Świeccy władcy wzywali do pomocy m.in. zakony rycerskie, by te udzieliły im militarnego wsparcia przeciwko ludom niewyznającym religii chrześcijańskiej. Tak stało się m.in. w przypadku Konrada mazowieckiego, który w 1226 roku wezwał Krzyżaków, by wsparli go w walce z Prusami.
Okresy przyjmowania wiary chrześcijańskiej przez władców Państwo Rok Władca Armenia 301 Tiridates III Gruzja 317 Mirian III Goci IV wiek Aksum (Etiopia) ok. 330 Ezana Cesarstwo rzymskie 337 Konstantyn I Wielki Frankowie 25 grudnia 496 Chlodwig I Burgundia ok. 500 Zygmunt I Święty Irlandia 1p. V wieku św. Patryk Szkocja VI wiek św. Kolumba opat z Hy Wizygoci 589 Rekkared I Brytania VI wiek Fryzja 693-695 św. Willibrord Niemcy VII wiek św. Bonifacy Słowenia ok. 750 Gorazd Chorwacja ok. 805 Borna Państwo wielkomorawskie 831 Mojmir I Serbia 855 Muncimir Bułgaria 25 maja 864 Borys I Michał Czechy 884 Borzywoj I Dania 965 Harald Sinozęby Polska 14 kwietnia 966 Mieszko I Węgry 974 Gejza Wielkie Księstwo Kijowskie 988 Włodzimierz I Islandia 1000 Althing Szwecja 1008 Olof Skötkonung Norwegia 1024 Olaf II Święty Inflanty ok. 1179 Litwa 1387-1388 Władysław II Jagiełło Kalendarium Chrystianizacja Wielkiej Brytanii Chrześcijaństwo na Wyspach Brytyjskich pojawiło się w II wieku, a do końca VII wieku przyjęło się powszechnie. Najważniejsze etapy chrystianizacji:
około roku 304 – w czasie panowania cesarza Dioklecjana w wyniku prześladowań chrześcijan zginął św. Alban – pierwszy męczennik brytyjski. 314 – 3 biskupów z Brytanii uczestniczyło w synodzie w Arles. około roku 430 Brytania została najechana przez Jutów, Anglów i Sasów. W wyniku najazdu Germanów chrześcijaństwo na wyspie praktycznie zanikło. Część celtyckiej ludności uciekła do Armoryki, gdzie utworzyła nowe państwo, później zwane Bretanią. Część z kolei zamieszkała w Walli i Kornwalii. 563 – św. Kolumban, opat klasztoru na wyspie Iona, wylądował w Kaledonii i rozpoczął swoją misję chrystianizacyjną. Kościół szkocki został zorganizowany na wzór irlandzki. Jego zwierzchnikiem był opat klasztoru Iona, a pracą duszpasterską zajmowali się mnisi. Misja św. Kolumbana jest uznawana za pierwszy etap chrystianizacji Anglii. Proces ten można zamknąć w granicach lat 597–664 – 681/686 (pierwsza z tych dat ma podwójne uzasadnienie). 597 – przybycie do Anglii misji chrystianizacyjnej pod przewodnictwem św. Augustyna, wysłanej przez papieża Grzegorza I Wielkiego. około 598 – za zgodą króla Ethelberta rozpoczęła się budowa przyszłej katedry w Canterbury. 601 – papież Grzegorz I wysłał nową misję, która przywiozła sprzęt liturgiczny, księgi święte, paliusz dla św. Augustyna oraz list, w którym papież przedstawił swoją wizję organizacji Kościoła angielskiego. Nawiązywał on do organizacji kościelnej z czasów rzymskich i przewidywał założenie dwunastu biskupstw, które miały być podporządkowane dwóm metropoliom – południowej z siedzibą w Londynie z Augustynem na czele oraz północnej z siedzibą w Yorku, którego metropolita miał być podporządkowany Augustynowi do jego śmierci, a następnie miał być zupełnie niezależny. 27 maja 605 – zmarł św. Augustyn.
Chrystianizacja Irlandii źródło 431 – papież Celestyn I wysłał pierwszą misję do Irlandii pod przewodnictwem Palladiusza. 432 – na wyspę przybył misjonarz święty Patryk. 432-461 – św. Patryk tworzył w Irlandii wspólnoty mnisze (klasztory) zamiast sieci parafii i biskupstw. W wyniku tego procesu klasztory stały się głównym centrum organizacji kościelnej. Opaci objęli wszystkie urzędy biskupie, a zakonnicy podjęli prace duszpasterską.
Z Irlandii wyszła misja chrystianizacyjna celtyckich Piktów zamieszkujących Kaledonię.
Chrystianizacja Danii 823 – pierwsza podróż misjonarska arcybiskupa Ebo z Reims do Danii. 826 – jutlandzki król Harald Klak przyjął chrześcijaństwo wskutek misji chrystianizacyjnej Ansgara, wskutek czego jednak nowa religia się nie upowszechniła. 834 – Ansgar został powołany na pierwszego arcybiskupa Hamburga i został mianowany legatem papieskim na kraje skandynawskie. 965 – chrzest przyjął Harald Sinozęby – król Danii.
Chrystianizacja Szwecji źródło 829 – przybyli do cesarza Ludwika Pobożnego goście z Birki, zwrócili się z prośbą o zgodę na założenie misji w tym mieście, Ludwik wyprawił do Szwecji Ansgara. Ten założył pierwszy kościół na ziemi szwedzkiej. 1008 – Działalność misjonarzy angielskich w Västergötlandzie. Chrzczą oni Olafa Skötkonunga podczas jego pobytu w tej prowincji. ok. 1014 – pierwsze biskupstwo w Skarze, pierwszym biskupem został Thurgot.
Chrystianizacja na obrazach
Przypisy
Kategoria:Historia chrześcijaństwa *