thumb|Grób Pasternaka na cmentarzu prawosławnym w Białej Podlaskiej Iwan Pasternak, Jan Pasternak (ur. 28 czerwca 1876 w Nowym Pawłowie pow. Konstantynów, zm. 25 maja 1943 w Białej Podlaskiej) – działacz ukraińskiego ruchu narodowego na Podlasiu. Senator II Rzeczypospolitej.
Ukończył Seminarium Nauczycielskie w Białej Podlaskiej, kurs ukrainoznawstwa w Kijowie (1917) i kursy dokształcające na Uniwersytecie Warszawskim. Członek Ukraińskiej Partii Socjalistów-Federalistów, zwolennik Symona Petlury. Od 1920 rolnik i nauczyciel w Choroszczynce (pow. Biała Podlaska). Pierwszym przewodniczący zarejestrowanego w 1922 Towarzystwa Ridna Chata – nieoficjalnej filii Proswity. W latach 1922–1927 senator z listy nr 16 (Blok Mniejszości Narodowych) z województwa poleskiego. Członek Klubu Ukraińskiego. W czasie II wojny światowej był pierwszym przewodniczącym Ukraińskiego Komitetu Pomocy (UDK) w Białej Podlaskiej oraz przewodniczącym rady nadzorczej Podlaskiego Związku Ukraińskich Spółdzielców w Białej Podlaskiej.
Zmarł w szpitalu w dwa dni po skrytobójczym zamachu dokonanym przez dwóch nieznanych sprawców w jego domu we wsi Choroszczynka. Andrzej Bożyk twierdzi, że zamachu dokonała AK wykonując wyrok za zabicie przez podziemie ukraińskie dwóch PolakówKonflikt polsko-ukraiński na południowo-wschodniej Lubelszczyźnie podczas okupacji niemieckiej, w: „Biuletyn Ukrainoznawczy” nr 13, Przemyśl 2007, s. 168. Jacek Wysocki podaje ogólnie, iż Pasternak został zamordowany przez polskie podziemieJ. Wysocki, Ukraińcy na Lubelszczyźnie w latach 1944-1989, Instytut Pamięci Narodowej, Lublin 2011, , s.18. Według Ryszarda Torzeckiego nie zginął z wyroku sądu Armii Krajowej ani Delegatury Rządu„Iwan Pasternak nie zginął z wyroku sądu AK czy delegatury. Jeśli zrobili to Polacy, to był to skrytobójczy mord w wyniku miejscowych samosądów”. Cyt za: Ryszard Torzecki, Polacy i Ukraińcy. Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej, Warszawa 1993 Wyd. PWN, s.290. Szerzej s. 270, 289–290.. Według Jana Kukawskiego do senatora I. Pasternaka w maju 1943 r. wczesnym rankiem strzały oddał członek AK i AL „Lotny”, ponieważ kilka dni wcześniej senator ostrzegł mieszkańców Choroszczynki o planowanym napadzie na wieś.
Pochowany na cmentarzu prawosławnym w Białej PodlaskiejCmentarz prawosławny w Białej Podlaskiej.
Przypisy
Bibliografia Biogram: Pasternak Iwan w: Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej (redakcja naukowa Jacek M.Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stepana), Warszawa 1994, wyd. BGW, s. 538; Ryszard Torzecki, Kwestia ukraińska w Polsce w latach 1923-1929, Kraków 1989, Wydawnictwo Literackie, Ryszard Torzecki, Polacy i Ukraińcy. Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej, Warszawa 1993 Wyd. PWN, Iwan Pasternak (Jan Pasternak) w bazie danych Sejmu RP
Kategoria:Urodzeni w 1876 Kategoria:Ukraińscy działacze społeczni Kategoria:Ukraińscy parlamentarzyści II Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie I kadencji (1922–1927) Kategoria:Senatorowie II Rzeczypospolitej (województwo poleskie) Kategoria:Ofiary zamachów Kategoria:Zmarli w 1943 Kategoria:Ofiary zabójstw w Polsce