Marcin Czerwiński (ur. 26 marca 1924 w Warszawie, zm. 6 stycznia 2001 tamże) – polski socjolog.
Życiorys Urodził się w rodzinie Konrada (zm. 1944), profesora Szkoły Głównej Handlowej, i Teresy z Czerwińskich, po wojnie – nauczycielki francuskiego. Od 1936 r. uczęszczał do Gimnazjum Ziemi Mazowieckiej w WarszawieAnna Hejman, Barbara Tyszkiewicz, Pisarze i badacze literatury XX i XXI w. - Czerwiński Marcin [dostęp 2026-09-01]..
W czasie okupacji niemieckiej w Warszawie kontynuował naukę na konspiracyjnych kompletach gimnazjalnych. Po zdaniu matury w 1942 r. rozpoczął studia na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Debiutował w 1944 r. artykułem ogłoszonym w podziemnym piśmie literackim „Droga”. Uczestniczył w grupie Płomienie i brał udział w powstaniu warszawskim w oddziałach AK. Po upadku powstania wywieziony do obozu jenieckiego w Markt Pongau w Tyrolu. Po zwolnieniu z obozu, w 1945 r. wstąpił do 2. Korpusu Polskiego we Włoszech.
W styczniu 1947 r. powrócił do kraju. Studiował socjologię na Uniwersytecie Warszawskim. Po uzyskaniu w 1949 r. magisterium pracował do 1952 r. jako redaktor w Państwowym Instytucie Wydawniczym. Następnie do 1959 r. oraz w latach 1961–1963 był członkiem zespołu redakcyjnego „Przeglądu Kulturalnego”.
Pracę naukową rozpoczął w 1962 r. w Pracowni Teorii Kultury Polskiej Akademii Nauk, a kontynuował ją do roku 1966 jako asystent na Wydziale Filozofii i Socjologii UW. W 1966 uzyskał na UW stopień doktora nauk humanistycznych na podstawie pracy W poszukiwaniu odpowiedniości literatury i obyczaju, napisanej pod kierunkiem prof. Niny Assorodobraj. W 1973 r. uzyskał habilitację na podstawie rozprawy Kultura i jej badanie. W 1982 został mianowany profesorem nadzwyczajnym.
Równocześnie prowadził działalność dydaktyczną w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej (1967–1968).
Był autorem wielu prac naukowych i książek popularnonaukowych oraz tłumaczem literatury naukowej i eseistyki włoskiej i francuskiej. Do jego głównych zainteresowań należała teoria i socjologia kultury, kulturotwórcza rola sztuki i kształtowanie się stylów życia.
Współpracował z wieloma czasopismami społeczno-kulturalnymi. Publikował m.in. w „Przeglądzie Kulturalnym”, „Nowa Kultura” (1952–1955) i „Nowe Książki” (od 1963), „Kultura” (1967–1972) i „Argumenty” (1971–1973). W latach 1990–1991 pełnił funkcję redaktora naczelnego miesięcznika „Nowe Książki”. W 1993 r. został przewodniczącym rady redakcyjnej kwartalnika „Kultura Współczesna”.
W latach 1955–1983 był członkiem Związku Literatów Polskich. Od 1989 r. należał do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 257c-4-23).
Publikacje Lekcja włoska (1964) Przemiany obyczaju (1969) Upowszechnianie kultury a struktura społeczna, tom 151 serii wydawniczej Omega (1969) Kultura i jej badanie (1971) Magia, mit i fikcja – pierwotne mechanizmy kultury, tom 248 serii wydawniczej Omega (1973) Życie po miejsku (1974) System książki (1976) Okiem przechodnia (1977) Samotność sztuki (1978) Profile kultury (Warszawa 1978, Wiedza Powszechna) Przyczynki do antropologii współczesności (1988) Sztuka w pejzażu kultury (1997) Pytając o cywilizację (2000)
Odznaczenia i nagrody Złoty Krzyż Zasługi (1955)Marcin Czerwiński na stronie Polscy pisarze i badacze literatury XX i XXI wieku Nagroda „Miesięcznika Literackiego” za książkę Życie po miejsku (Państwowy Instytut Wydawniczy) (1974)Nagrody „Miesięcznika Literackiego” 1974, „Trybuna Ludu”, nr 263, 20 września 1974, s. 4. Nagroda Prezesa Rady Ministrów z dziedziny publicystyki kulturalnej I stopnia za eseistykę o tematyce kulturalnej (1979)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy kulturoznawcy Kategoria:Polscy socjolodzy Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 2001