thumb|Grób Emila Karewicza na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Emil Karewicz, właśc. Emilian Alojzy Karewicz (ur. 13 marca 1923 w Wilnie, zm. 18 marca 2020 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy i radiowy.

Kariera aktorska Karierę aktorską rozpoczął na bezpłatnym stażu w Wilnie w 1940, w tamtejszym Teatrze Małym, gdzie zagrał rolę Małpy w Kwartecie I. Kryłowa (scenę dzielił m.in. z Hanną Skarżanką). Po rozwiązaniu teatru pod koniec czerwca 1941 podjął się pracy w firmie transportowej przez Arbeitsamt, aby uniknąć wywiezienia na roboty przymusowe do III Rzeszy. Pod koniec wojny został aresztowany, a następnie przewieziony do Białegostoku, gdzie wcielony został do kompanii strzeleckiej 2 Armii Wojska Polskiego, z którą przeszedł szlak do Berlina. Po krótkim okresie przeniesiono go do plutonu artystycznego, który organizował koncerty dla wojska. Służbę wojskową zakończył w 1947. W międzyczasie ukończył też Studio Dramatyczne prowadzone przez Iwona Galla w Krakowie. W 1948 debiutował na scenie rolą kelnera w Klubie kawalerów Michała Bałuckiego w Miejskim Teatrze Wybrzeże w Gdańsku. Pod koniec lat 40. występował również w Teatrze Kameralnym w Sopocie, a następnie od 1949 na scenach łódzkich: im. S. Jaracza (1949–1957, 1958–1960) i Państwowym Teatrze Nowym (1960–1962); z rocznym epizodem w Teatrze Polskim w Poznaniu (1957–1958). Od 1962 związany z Warszawą, gdzie grał w teatrach: Ateneum (1962–1965), Dramatycznym (1965–1967) i Ludowym (od 1967; w 1974 przemianowanym na Nowy). Na emeryturę przeszedł w 1983.

Zagrał m.in. Oktawiana Augusta w Juliuszu Cezarze W. Shakespeare’a, Capignaca w Buonapartem i Sułkowskim R. Brandstaettera, Franciszka Moora w Zbójcach F. Schillera, Gospodarza w Weselu S. Wyspiańskiego (Łódź), Liapkin-Tiapkina w Rewizorze N. Gogola, Spodka w Śnie nocy letniej W. Shakespeare’a, Hetmana Kossakowskiego w Horsztyńskim J. Słowackiego, Pagatowicza w Grubych rybach M. Bałuckiego, Łomowa w Oświadczynach A. Czechowa, Janusza w Panu Jowialskim A. Fredry, Jenialkiewicza w Wielkim człowieku do małych interesów A. Fredry, Stomila w Tangu S. Mrożka, Geronta w Szelmostwach Skapena Moliera (Warszawa).

Największą popularność przyniosły mu role: Hermanna Brunnera w serialu Stawka większa niż życie, oficera Gestapo w filmie Jak rozpętałem drugą wojnę światową, a także króla Władysława Jagiełły w filmie Krzyżacy.

Występował w Teatrze Telewizji i Teatrze Polskiego Radia. W 2004 odcisnął swoją dłoń w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach. Był ambasadorem Domu Artystów Weteranów w Skolimowie.

18 czerwca 2013, nakładem Wydawnictwa Melanż, ukazała się autobiografia Emila Karewicza zatytułowana „Moje trzy po trzy” (oprac. literackie Paweł Oksanowicz, ). W 2015 artysta zakończył karierę aktorską ze względu na postępującą chorobę.

Życie prywatne Był jedynym dzieckiem byłego oficera Cesarskiej Armii Rosyjskiej, później strażaka i felczera, i jego żony, Anny (1887–1973). Rodzice zamieszkali w 1919 w Wilnie. Związek ten nie był udany z powodu alkoholizmu i cudzołóstwa ojca. Kiedy miał 7 lat, jego rodzice się rozstali, a po rozprawie rozwodowej zamieszkał z matką. W latach 30. był ministrantem w wileńskiej parafii. Ponadto należał do lokalnej drużyny harcerskiej, którą Komenda Obrony Przeciwlotniczej Miasta zatrudniła jako gońców i przy obsłudze telefonów podczas obrony Wilna w czasie II wojny światowej.

Krótko po ukończeniu 18. roku życia ożenił się z Ewą, poznaną podczas pracy w firmie transportowej w 1941. Po II wojnie światowej rozwiedli się. Z drugą żoną, Delfiną, miał córkę Sylwię. Od 1950 do 2012 jego trzecią żoną była Teresa Karewicz (1925–2012), z którą miał dwójkę dzieci: Krzysztofa i Małgorzatę. W połowie lat 70. zamieszkali w domu z ogrodem w Aninie. Teresa zmarła po długiej chorobie sercowej 29 kwietnia 2012 w szpitalu w Aninie.

Oprócz aktorstwa, pasjonował się malarstwem, grą na pianinie i komponowaniem piosenek. Rysował karykatury kolegów w teatrach, dorabiając przy tym do gaży aktorskiej. Wiele obrazów namalował z pamięci, m.in. pejzaże Wilna i okolic; także w plenerze. Swoje prace kilkakrotnie wystawiał na wystawach w warszawskim Klubie Dowództwa Garnizonu przy alei Niepodległości 141, w Akademii Obrony Narodowej w Rembertowie, w Łódzkim Domu Kultury i w zamku w Nidzicy.

Aktor cierpiał na niewydolność serca (przez co spędził ponad tydzień w Instytucie Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego w 2009), a przez ostatnie lata życia zmagał się również z chorobą Ménière’a. Miał także wszczepiony rozrusznik serca.

17 marca 2020, ok. godziny 12 w południe, trafił do szpitala w Międzylesiu, gdzie stwierdzono u niego udar mózgu. Zmarł następnego dnia o godzinie 4 rano. W czasie pobytu w szpitalu tylko na sekundę odzyskał przytomność. Urnę z prochami Emila Karewicza złożono w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera G-TUJE-52). Ze względu na pandemię COVID-19 pogrzeb odbył się 23 czerwca 2020. Ceremonia miała charakter państwowy i świecki.

Występy w Teatrze TV (wybrane) Maximathic Młodość bez młodości Oszukana Poletko nad jeziorem Żółty Krzyż Faust Kryptonim Maks (Teatr Sensacji „Kobra”) jako leśniczy Amerykańska guma do żucia „Pinky” (Teatr Sensacji „Kobra”) jako kapitan MO prowadzący śledztwo Stawka większa niż życie (Teatr Sensacji „Kobra”) jako Hermann Brunner

Filmografia

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2020, pośmiertnie) Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1988) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1982) Złoty Krzyż Zasługi (1977) Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” Honorowa Odznaka Miasta Łodzi Odznaka „Za Wybitne Zasługi dla ZKRPiBWP” (2013)

Uwagi

Przypisy „za wybitne zasługi dla kultury polskiej”. .

Bibliografia

Emil Karewicz o sobie, wirtualny album w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka” [dostęp 2018-03-13]

Kategoria:Aktorzy filmowi związani z Łodzią Kategoria:Aktorzy teatralni związani z Łodzią Kategoria:Aktorzy związani z Gdańskiem Kategoria:Aktorzy związani z Poznaniem Kategoria:Artyści Teatru Wybrzeże w Gdańsku Kategoria:Artyści związani z Sopotem Kategoria:Artyści związani z Warszawą Kategoria:Artyści związani z Wilnem Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie Harcerstwa Polskiego Kategoria:Harcerze – uczestnicy kampanii wrześniowej Kategoria:Ludzie Polskiego Radia Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Obrońcy Wilna (1939) Kategoria:Odznaczeni Honorową Odznaką Miasta Łodzi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych” Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy radiowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2020 Kategoria:Żołnierze ludowego Wojska Polskiego – uczestnicy operacji berlińskiej (1945)