Obszar Lwowski Armii Krajowej

Siedziba dowództwa mieściła się we Lwowie.

Obsada personalna sztabu obszaru Obsada „Orzech” – kwiecień 1942 Komendant Obszaru – gen. bryg. Kazimierz Sawicki „Prut” Szef sztabu – ppłk dypl. Mieczysław Dobrzański „Leon” Oddział I Organizacyjny – mjr Jerzy Neugebauer „Piotr” (do lutego 1942); potem rtm. dypl. Kornel Stasiewicz „Kostek” Oddział II Wywiad Wojskowy Ofensywny – kpt. dypl. Henryk Pohoski „Walery” Kontrwywiad – Wywiad Defensywny – por. Zbigniew Makusch „Kazimierz” Oddział III Operacyjny – „Ryszard” mjr dypl. Tadeusz W. Wojciechowski Oddział IV Kwatermistrzowski – ppłk Tadeusz Zygmunt Słoniewski „Sewer” Oddział V Łączność łączność konspiracyjna – Maria Chęcińska „Maria”; potem Stanisława Jakubowska „Marta” łączność operacyjna – kpt. Marian Schmidt „Andrzej” Oddział VI BiP – "Sławek" Lech Sadowski do kwietnia 1942 – Władysław Grzędzielski „Błażej” Budżet i kasa Obszaru – Maria Chęcińska „Maria” Związek Odwetu (od września 1942 Kedyw) – „Adaś” mjr Jan Władyka Obsada „Wazonu” – wrzesień 1943: Komendant Obszaru – płk Władysław Filipkowski „Stach” Szef sztabu – mjr dypl. Tadeusz W. Wojciechowski „Korab” Oddział I – mjr Kornel Stasiewicz „Prosper” Oddział WSK – Wanda Jamiołkowska „Irena” Oddział II – mjr dypl. piech. Henryk Pohoski „Adolf” kontrwywiad – por. Czesław Dzierżek „Wilhelm” Referat Legalizacji – Bernard Nuszkowski „Lang” Sieć wtórna – pchor. Jerzy Polaczek „Dwera” Oddział III – kpt. dypl. Bolesław Tomaszewski „Bolesław” Referat Przerzutów Powietrznych – ppor. Maksymilian Kaucki „Antoni” Oddział IV – mjr Feliks Janson „Kamil” WSOP – por. rez. NN „Bogusław” Oddział V Łączność Vk – „Kalina” Janina Grabska-Treter Vo – „Sławiński” mjr Franciszek Domurat (aresztowany 4 kwietnia 1944) – „Bogdan” kpt. Leopold Piątkiewicz Oddział VI BiP – Władysław Grzędzielski „Eden” Oddział VII Finansowy – Zdzisław Strzembosz „Józef” ASCO – Stefania Augustin „Wiera” Oddział VIII Kedyw – mjr Jan Władyka „Adaś” Oddział IX Wojskowy – mjr Jerzy Neugebauer „Ostoja”

Obsada „Lutni” – wiosna 1944 Komendant obszaru kryptonim "Granit” – płk Władysław Filipkowski „Janka” Szef sztabu kryptonim „Bazalt” – ppłk Feliks Janson „Sylwia” Oddział I kryptonim „Wapień” – kpt. dypl. Bolesław Tomaszewski „Warta” Komórka Legalizacji kryptonim „Dolomit” – ppor. Stanisław Kuliński „Skrzypek" WSK kryptonim „Kreda” – Wanda Jamiołkowska „Grażyna” Oddział II kryptonim „Gryps” – mjr dypl. Henryk Pohoski „Stawisz” wywiad – por. Antoni Chmielowski „Wroński” kontrwywiad – ppor. Jerzy Polaczek „Dwera” Oddział III kryptonim „Gnejs” – kpt. dypl. Bolesław Tomaszewski „Bolesław” Oddział IV kryptonim „Trachit” – kpt. Józef Zieliński „Orzeł” Oddział V kryptonim „Łupek” Vo – kpt. Leopold Piątkiewicz „Bogdan” Vk – Emilia Maleczyńska „Luiza” Oddział VI kryptonim „Garbo" – Mirosław Żuławski „Andrzej” Oddział VII kryptonim „Porfir” – ppor. Zdzisław Strzembosz „Stanisław" Oddział VIII kryptonim „Margiel” – ppłk Jan Władyka „Łopot

Struktura organizacyjna Okręg Lwów Armii Krajowej Okręg Stanisławów Armii Krajowej Okręg Tarnopol Armii Krajowej Okręg Wołyń Armii KrajowejOd 1 listopada 1942 podporządkowany został bezpośrednio Komendzie Głównej AK.

Likwidacja obszaru Po akcji „Burza” we Lwowie, 30 lipca 1944 odbył się przed Teatrem Wielkim wiec, w którym wzięli udział m.in. I sekretarz KC KP Nikita Chruszczow, dowódca 1 Frontu Ukraińskiego marszałek Iwan Koniew, oficerowie Wojska Polskiego. Po pierwszych przemówieniach ludzie zaczęli śpiewać hymn Polski a potem padły okrzyki: Niech żyje polski Lwów! Lwów do Polski! Polski Lwów! Następnego dnia gen. Iwanow wezwał na 21:00 na odprawę oficerów sztabu Okręgu, komendantów dzielnic i ich zastępców, oraz dowódców zgrupowań i kompanii. Zgłosiło się ich około 20 z szefem sztabu mjr. dypl. Stasiewiczem na czele. Wszyscy zostali internowani.

1 sierpnia nieujawniony szef sztabu Komendy Obszaru (a jednocześnie komendant NIE na ten Obszar), ppłk Janson „Carmen” wydał ostatni rozkaz lwowskiego dowództwa AK, w którym nakazywał likwidację oddziałów sztabu Komendy Obszaru nr 3 AKJ. Węgierski, W lwowskiej Armii Krajowej, Warszawa 1989.

2 sierpnia delegacja oficerów Obszaru z Władysławem Filipkowskim na czele, udała się na rozmowy z gen. Michałem Żymierskim do Żytomierza, gdzie została w całości aresztowana w nocy z 2 na 3 sierpnia 1944 przez NKWDGrzegorz Mazur, Jerzy Skwara, Jerzy Węgierski, Kronika 2350 dni wojny i okupacji Lwowa 1 IX 1939 – 5 II 1946, Katowice 2007, Wyd. Unia Katowice, s. 519..

Sztandar Sztandar Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego poświęcony został 10 września 1988 w czasie XVIII Ogólnopolskiej Pielgrzymki Kombatantów i Harcerzy na Jasną Górę. Poświęcenia sztandaru dokonał kapelan Armii Krajowej – Polski Walczącej, ks. Biskup Zawistowski w obecności: Matki Chrzestnej sztandaru – Joanny Darmaszewskiej ps. „Hanka”, Ojca Chrzestnego sztandaru – Bronisława Dzikowskiego ps. „Kiełbik”, senatora do spraw ludności polskiej za granicą – prof. Bogdana Skubiszewskiego oraz przedstawicieli Wojska Polskiego.

Sztandar ufundowany przez żołnierza 26 pułku piechoty AK 5 Lwowskiej Dywizji porucznika Mieczysława Rychlickiego ps. „Pantera”. Z kustoszem klasztoru o.o. Paulinów – ojcem Janem Golonką – ustalono, że po odejściu większości żołnierzy Obszaru Lwowskiego AK na „wieczną wartę”, sztandar ten będzie przekazany na Jasną Górę i umieszczony w Kaplicy Papieża Jana Pawła II.

Opis sztandaru Na prawej stronie płatu sztandaru, pośrodku krzyża kawaleryjskiego znajdują się dwie gałązki wawrzynu ułożone w kształcie wieńca. Pośrodku wieńca mieści się orzeł państwowy. Pomiędzy ramionami krzyża kawaleryjskiego w rogach płatu są umieszczone mniejsze wieńce z wawrzynu, a w nich symbolika Polski Walczącej: POWW (Polska Organizacja Walk Wolnościowych), ZWZ (Związek Walki Zbrojnej), AK (Armia Krajowa), kotwica (znak Polski Walczącej). Na ramionach krzyża widnieją napisy: ARMIA KRAJOWA, 1939 – 1945, OBSZAR POŁUDNIOWO – WSCHODNI RP LWÓW. Na lewej stronie płatu, pośrodku krzyża kawaleryjskiego znajduje się wieniec, taki sam jak na prawej stronie płatu, a w wieńcu trzywierszowy napis: BÓG HONOR OJCZYZNA. Pomiędzy ramionami krzyża kawaleryjskiego w rogach płatu są umieszczone tarcze, a w nich znajdują się wizerunki patrona Lwowa – św. Jana z Dukli i Matki Boskiej Łaskawej oraz herb Lwowa i krzyż Armii Krajowej. Na ramionach krzyża kawaleryjskiego widnieją napisy: W OBRONIE ZIEMI PRAOJCÓW, KONSPIRACJA, WALKI PARTYZANCKIE, POWSTANIE LWOWSKIE 22-27 LIPCA 1944. Na podstawie orła widnieje napis: LUTNIA AK (kryptonim Obszaru używany dla lotów samolotów zrzutowych) i wyszczególnione są nazwy dywizji: 5, 11, 12 DP. Na drugiej strony podstawy napisy: AFRYKA, TARCZA AK (kryptonimy lotów samolotów zrzutowych) i wyszczególnione nazwy dywizji: 5, 11, 12 DP

Upamiętnienie 1 sierpnia 1980 w katedrze we Wrocławiu odsłonięto tablicę upamiętniającą żołnierzy Obszaru Lwowskiego i Okręgu Wileńskiego AK.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, Marek Ney-Krwawicz w: Mówią wieki nr 9/1986.

Światowy Związek Żołnierzy AK, Materiały sympozjum nt.: Operacja zbrojna AK kryptonim Burza na ziemiach południowo-wschodnich II RP w 1944. Biblioteczka „Na Kresach Południowo-Wschodnich” 1939–1945 nr 7. Kraków 1994

Kategoria:Jednostki organizacyjne Armii Krajowej rozwiązane w 1944

Obszar Lwowski Armii Krajowej

Czytaj w krótszych częściach

Źródło i licencja