Andrzej Franciszek Kotowicz herbu Korczak (ur. ok. 1618 roku w Odelsku lub okolicy, zm. w 1682 roku) – polityk i dyplomata, marszałek sejmu zwyczajnego w Warszawie w 1667 rokuWładysław Konopczyński, Chronologia sejmów polskich 1493–1793, Kraków 1948, s. 154-155., wielokrotny poseł sejmowy, kasztelan wileński, ekonom kobryński w latach 1668-1676Stanisław Zawadzki, Gospodarowanie ekonomiami królewskimi w Wielkim Księstwie Litewskim w świetle kontraktów dzierżawnych z II poł. XVII w., Warszawa 2021, s. 156..
Życiorys Pochodził z rodziny średniej szlachty grodzieńskiej. Towarzyszył królewiczowi Janowi Kazimierzowi w jego podróży po Europie, podjętej 27 stycznia 1638. Został wspólnie z nim uwięziony na rozkaz kardynała Richelieu 10 maja 1638 i umieszczony w zamku Salon w Prowansji, w którym przebywał do początku sierpnia 1638.
Po powrocie do kraju podjął służbę na dworze, w 1648 podpisał wraz z powiatem kowieńskim elekcję Jana Kazimierza. Otrzymał od niego w 1652 starostwo grodzieńskie, w 1652 posłował z Grodzieńskiego na sejm. 3 czerwca 1657 mianowany został kuchmistrzem Wielkiego Księstwa Litewskiego; był także w latach 1657–1665 horodniczym i derewniczym wileńskim. W marcu 1658 został pisarzem wielkim litewskim i zajmował się odtąd sprawami stosunków z Rosją.
Wiosną 1658 przebywał w Chludowie na Litwie, zabiegał u hetmana Pawła Sapiehy, w porozumieniu z Bogusławem Radziwiłłem, o zaopatrzenie Słucka i fortec pogranicznych w załogi i zapasy. Latem tegoż roku był posłem na sejm nadzwyczajny. W maju 1660 prowadził rokowania z przedstawicielami cara. W latach 1661–1662 był posłem grodzieńskim na sejmy zwyczajne i nadzwyczajny, obradujące w Warszawie. W 1662 został członkiem deputacji sejmowej nadzorującej prace komisji powołanej do rokowań z Moskwą. W maju i czerwcu 1665 jako jeden z przedstawicieli Rady Senatu, prowadził rokowania z diakiem carskim Bogdanowem. 31 maja 1665 podpisał instrukcję na rokowania z Moskwą. Współpracował z Bogusławem Radziwiłłem, z którym porozumiewał się stale za pośrednictwem Szczęsnego Morsztyna.
W 1666 został po raz kolejny posłem grodzieńskim na sejm. Na sejmie tym wszedł w skład komisji, której zadaniem był podział sum pieniężnych otrzymanych mocą traktatu andruszowskiego od cara Aleksieja Michajowicza dla szlachty polskiej, której Rosja zajęła ziemie. Poseł sejmiku grodzieńskiego na sejm zwyczajny 1677 rokuDiana Konieczna, Litewska kampania sejmikowa przed sejmem warszawskim z 1677 roku. Rocznik Lituanistyczny, 2018, T. 3, s. 90..
W 1669 podpisał elekcję Michała Korybuta, podpisał jego pacta conventaPorzadek na seymie walnym electiey między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu elekcyey należące vchwalony y postanowiony, Roku Pańskiego tysiąc sześćset sześćdziesiąt dziewiątego dnia wtorego miesiąca maia. [b.n.s].
W 1671 z polecenia króla zajmował się odbudową zamku wileńskiego i regulacją koryta rzeki Wilejki. W styczniu 1672 otrzymał kasztelanię wileńską. Był deputatem z Senatu do Rady Wojennej przy królu w 1673 rokuVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 64.. W czasie elekcji 1674 roku został sędzią generalnego sądu kapturowegoPorządek Na Seymie Walnym Elekcyey Między Warszawą a Wolą, przez opisane Artykuły do samego tylko Aktu Elekcyey należące, uchwalony y postanowiony, Roku Pańskiego Tysiąc Szesc Set Siedmdziesiat Czwartego, dnia Dwudziestego Miesiaca Kwietnia, s. 7.. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 15 stycznia 1674 na sejmie konwokacyjnymVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 129.. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa wileńskiego w 1674 rokuVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 149.. W 1676 został członkiem Trybunału Skarbowego i komisarzem do spraw zamku i miasta Grodna.
Według Kaspra Niesieckiego zmarł podczas jednej z misji dyplomatycznych do MoskwyHerbarz Polski Kacpra Niesieckiego S.J., powiększony dodatkami z późniejszych autorów, rekopismów, dowodów urzędowych i wydany przez Jana Nepomucena Bobrowicza, Lipsk 1840, T.V, s.229
Sprawowane urzędy Marszałek grodzieński 1649-1652 Starosta grodzieński 1652-1676 Kuchmistrz WKL 1657-1658 Budowniczy wileński 1657-1682 Derewniczy wileński 1657-1665 Horodniczy wileński 1657-1665 Pisarz Wielki WKL 1658-1672 Wójt wileński 1666-1667 Kasztelan wileński 1672-1682Urzędnicy Centralni i dostojnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, pod red. A. Gąsiorowskiego, Kórnik 1994, s. 64, 130, 217; Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, T. I, Województwo Wileńskie XIV–XVIII wiek, pod red. A. Rachuby, W. 2004, s. 84, 100, 104, 112, 206, 676; Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, T. II, Województwo Trockie XIV–XVIII wiek, pod red. A. Rachuby, W. 2009, s. 269,338, 606
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1652 (I) – z powiatu Grodzieńskiego 1652 (II) – z powiatu Grodzieńskiego Sejm nadzwyczajny 1658 – z powiatu Grodzieńskiego 1661 – z powiatu Grodzieńskiego 1662 – z powiatu Grodzieńskiego 1665 – z powiatu Grodzieńskiego 1666 (sejm wiosenny i jesiennyPaweł Krakowiak, Dwa Sejmy w 1666 roku, Toruń 2010, s. 490.) – z Powiatu GrodzieńskiegoPaweł Krakowiak, Dwa Sejmy w 1666 roku, Toruń 2010, s. 483. Sejm zwyczajny 1667 – z powiatu Grodzieńskiego, marszałek 1668 (II) – z Powiatu GrodzieńskiegoDiariusz z Sejmu 1668 (abdykacyjnego), w Rękopisie nr 247, k.6-v., Biblioteka Ossolińskich we Wrocławiu sejm konwokacyjny 1668 roku - z powiatu grodzieńskiegoDiariusz sejmu konwokacyjnego 1668 roku. Opracował Kazimierz Przyboś, Kraków 2009, s. 77., był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 5 listopada 1668 roku na tym sejmieVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 499.. 1669 (I) – z Powiatu GrodzieńskiegoJ.Dunin-Borkowski, M. Dunin-Wąsowicz, Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III, [w:] Roczniku Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie, T.1., Lwów 1908, s. 102
Życie prywatne Nie znamy jego rodziców. Niesiecki twierdzi, że jego braćmi rodzonymi był Jan Kazimierz, stolnik orszański oraz Eustachy, biskup smoleńskiHerbarz Polski Kacpra Niesieckiego S.J., powiększony dodatkami z późniejszych autorów, rekopismów, dowodów urzędowych i wydany przez Jana Nepomucena Bobrowicza, Lipsk 1840, T.V, s.229-230. Jego żoną była Barbara Cecylia nieznanego nazwiska, którą miał syna Jana Franciszka, starostę grodzieńskiego,
Bibliografia Polski Słownik Biograficzny, T. XIV, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968.
Przypisy
Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1668 Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1674 Kategoria:Członkowie Rady Wojennej przy królu w 1673 Kategoria:Derewniczowie wileńscy Kategoria:Dyplomaci I Rzeczypospolitej Kategoria:Ekonomowie kobryńscy Kategoria:Elektorzy Jana III Sobieskiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo wileńskie) Kategoria:Horodniczowie wileńscy Kategoria:Kasztelanowie wileńscy Andrzej Franciszek Kotowicz Kategoria:Kuchmistrze wielcy litewscy Kategoria:Marszałkowie grodzieńscy Kategoria:Pisarze wielcy litewscy Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (powiat grodzieński) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1652 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1652 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1658 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1661 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1662 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1666 (I) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1666 (II) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1667 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny abdykacyjny 1668 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1668 Kategoria:Posłowie na sejm elekcyjny 1669 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1677 Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Senatorowie za panowania Jana III Sobieskiego Kategoria:Sędziowie generalnego sądu kapturowego (1674) Kategoria:Starostowie grodzieńscy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Wójtowie wileńscy Kategoria:Zmarli w 1682