Buzdyganka główkowata, maczużnik główkowaty (Tolypocladium capitatum (Holmsk.) C.A. Quandt, Kepler & Spatafora) – gatunek grzybów z rodziny maczużniczkowatych (Ophiocordycipitaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tolypocladium, Ophiocordycipitaceae, Hypocreales, Hypocreomycetidae, Sordariomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1790 r. Theodor Holmskiold, nadając mu nazwę Clavaria capitata. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu C.Alisha Quandt, Ryan M. Kepler i Joseph W. Spatafora w 2014 r. Niektóre synonimy naukowe:
Dawniej zaliczany był do rodzaju Cordyceps (maczużnik), stąd jego polska nazwa – maczużnik główkowaty (w języku łac. capitatulum oznacza główkę). Nazwa ta jest obecnie niespójna z nazwą naukową, gatunek ten nie należy już bowiem do rodzaju Cordyceps, ponadto w 2003 r. Wiesław Fałtynowicz nazwał maczużnikiem inny rodzaj grzybów – Sphinctrina. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego nadała nową polską nazwę buzdyganka główkowata.
Charakterystyka Jest pasożytem podziemnych owocników jeleniaków (Elaphomyces).
W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych. Drugim europejskim gatunkiem maczużnika pasożytującego na jeleniakach jest maczużnik nasięźrzałowy.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Ophiocordycipitaceae