thumb|Kłos zarodnionośny thumb|Pęd

Skrzyp gałęzisty (Equisetum ramosissimum Desf.) – gatunek roślin należący do rodziny skrzypowatych.

Rozmieszczenie geograficzne Występuje w Azji i Europie z wyjątkiem ich północnych części oraz w Afryce z wyjątkiem jej części zachodniej. Rozprzestrzenia się też gdzieniegdzie poza tymi regionami. W Polsce gatunek występuje głównie w dolinie środkowej Wisły. Poza tym znany z rozproszonych stanowisk na Wyżynie Lubelskiej i Roztoczu, w dolinie dolnego Sanu oraz w dolinach innych rzek karpackich. Na pojedynczych stanowiskach występuje na Dolnym i Górnym Śląsku, w Wielkopolsce, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, na Pomorzu Zachodnim, na Podlasiu i na północ od Płocka.

Morfologia Pokrój sporofitu Wykształca pędy niezróżnicowane na płonne i płodne. Pędy nadziemne zielone, do 80 cm długości, płożące lub wzniesione, nierozgałęzione lub rozgałęzione nieregularnie. Pokrój gametofitu Blaszkowate przedrośle wyrastające z zarodnika. Kłącze Trwałe (zimujące), podziemne (na głębokości od 0,6 do 1,6 m), bardzo rzadko z bulwkami magazynującymi skrobię (służącymi także do rozmnażania wegetatywnego). W części centralnej obecny jest wąski przewód powietrzny. Podzielone na czarnobrunatne międzywęźla o długości 4–8 cm i grubości 7 mm. W węzłach wyrastają liczne, wznoszące się ku powierzchni gruntu odgałęzienia. Łodyga Osiąga od 10 do 80 cm wysokości, jest zielona, rozgałęziona nieregularnie lub wcale. Wewnątrz z szerokim przewodem powietrznym. Międzywęźla mają po 3–10 cm długości i są żeberkowane. Między 6–26 wypukłymi, szorstkimi żebrami, znajdują się głębokie rowki. Liście Wyrastające okółkowo zrastają się brzegami tworząc wokół łodygi zieloną pochwę liściową o długości do 22 mm, w górze nieco rozszerzoną. Na szczycie pochwy (od 1/3 jej długości) znajdują się wolne ząbki, w dołu czarnobrunatne, na szczycie białawo obrzeżone. Pochwy odgałęzień bocznych podobne do tych na głównej łodydze. Kłos zarodnionośny Zarodnie zebrane są w zwykle zaostrzony szczycie kłos z osią pełną (bez przewodu powietrznego).

Biologia i ekologia Bylina, geofit ryzomowy. Zarodniki dojrzewają od maja do lipca. Liczba chromosomów 2n = 216.

Rośnie nad brzegami wód, na łachach powstałych z piasków i żwirów. Dość często spotykany na siedliskach antropogenicznych, np. na torach i nasypach kolejowych, na żwirowiskach, przyczółkach mostowych, na wałach. Występuje głównie na madach i na podłożu żwirowym lub kamienistym. Preferuje miejsca wilgotne.

Gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Vicio lathyroidis-Potentillion i Ass. Festuco rubrae-Equisetetum ramosissimi.

Zagrożenia i ochrona Gatunek umieszczony na polskiej czerwonej liście w kategorii NT (bliski zagrożenia).

Przypisy

Kategoria:Skrzypy