Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich w powiecie horochowskim – zbrodnie nacjonalistów ukraińskich i miejscowego ukraińskiego chłopstwa (tzw. czerni) na głównie polskiej ludności cywilnej podczas rzezi wołyńskiej w powiecie horochowskim w dawnym województwie wołyńskim w okresie II wojny światowej.

Szczególne nasilenie mordów w powiecie horochowskim to lipiec i sierpień 1943 r. W 21 miejscowościach zginęło powyżej 50 osób, w tym w Zagajach 260. Na terenie powiatu horochowskiego ofiarą zbrodni padło 3 322 Polaków (ustalona, minimalna liczba ofiar). Ponadto zginęło co najmniej 35 Czechów, 24 Żydów, 34 Ukraińców, 4 Rosjan. Ustalono 75 sprawców zbrodni. W co najmniej 32 przypadkach napadów Ukraińcy udzielili Polakom pomocy. Spalonych zostało co najmniej 5 kościołów i 3 kaplice.

Zbrodnie głównie były dziełem UPA, wzmocnionej w marcu i kwietniu 1943 r. przez dezerterów z ukraińskiej policji, wspomaganej przez ukraińskich chłopów, samoobronę (SKW) i Służbę Bezpeky OUN-B. W niewielkim zakresie jako sprawców wskazuje się oddziały zbrojne melnykowców i bulbowców.

Ogółem nacjonaliści zniszczyli 115 osiedli polskichWładysław Filar, Wydarzenia Wołyńskie 1939-1944, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, s. 400.

Miejsca zbrodni i liczba ofiar Horochów – ofiarą UPA padło 5 Polaków

gmina Beresteczko Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Antonówka Liczba ofiar nieznana Beresteczko 5 Polaków, 1 Rosjanin Hołatyn Dolny 1 Polak Janówka3 Polaków Kołmaczówka 35 Polaków Lipa 7 Polaków, 1 Ukrainiec Lipska 2 Polaków Lipszczyzna Liczba ofiar nieznana Łobaczówka 40 Polaków Naręczyn 4 Polaków Peremyl 15 Polaków Reymontowicze 6 Polaków Smolawa Liczba ofiar nieznana Wolica 10 Polaków Zielona 3 Polaków

gmina Brany Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Batorówka 5 Polaków Boroczyce 10 Polaków, 1 Ukrainiec wieś i majątek Brany 71 Polaków Czerwona Liczba ofiar nieznana (najprawdopodobniej nikt z Polaków nie przeżył) misteczko i wieś Drużkopol 6 Polaków Haliczany 4 Polaków Kupowalce 150 Polaków Lulówka 87 Polaków, 1 Ukrainiec Nowe Gniezno 1 Polak majątek Pułhany 15 Polaków wieś Pułhany 101 Polaków, 3-osobowa rodzina polsko-ukraińska majątek Rudka Liczba ofiar nieznana Szeroka 52 Polaków Zastawie 10 Polaków Zboryszów Nowy 20 Polaków

gmina Chorów Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Aleksandrówka 8 Polaków Bakonówka 21 Polaków Beremeszów 6 Polaków Buniawa 34 Polaków Cewelicze 2 Polaków Chorów 1 Ukrainiec Doroginicze 3 Polaków Granatów 7 Polaków, 12 osób z rodzin polsko-ukraińskich Horochówka 38 Polaków Janin 50 Polaków Jasionówka 19 Polaków kolonia Krzemieniec 40 Polaków Łokacze 37 Polaków Markowicze 6 Polaków Michałówka 7 Polaków Piatykory 3 Polaków Rogowicze 4 Polaków, 1 Ukrainiec Szelwów 17 Polaków Wujkowicze 80 Polaków Zahorów Nowy 52 Polaków Zahorów Stary 70 Polaków Zajęczyce 25 Polaków Zamlicze 118 Polaków Zapust 3 Polaków

gmina Kisielin Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Aleksandrówa 4 Polaków Apanowszczyzna 20 Polaków Augustów 17 Polaków Beresk 6 Polaków majątek Chołopecze 7 Polaków wieś Chołopecze 4 Polaków, 2 Ukraińców, 19 Czechów, 2 Rosjan Czesnówka 5 Polaków Dąbrowa (koło Mańkowa) 14 Polaków Dąbrowa (koło Woronczyna) 23 Polaków Dmitrówka 7 Polaków Dunaj 19 Polaków Ferma Liczba ofiar nieznana Helenów 7 Polaków Hubin 2 Polaków Jachimówka 25 Polaków Jamne 14 Polaków Janów 18 Polaków Jasiniec 26 Polaków Jungówka 2 Polaków Kielecka 53 Polaków Kisielin 97 Polaków, 3-osobowa rodzina polsko-ukraińska, 21 Żydów Kisielówka 93 Polaków Kurant 4 Polaków Leonówka 7 Polaków Lipinik 3 Polaków Łuków 4 Polaków Maków 5 Polaków Mańków 8 Polaków, 1 Ukrainiec Marynków 7 Polaków Niedźwiedzie Jamy 2 Polaków Oździutycze 16 Polaków Rudnia 141 Polaków, 4 Czechów Serniczki 4 Polaków Studynie 4 Polaków Trystak 37 Polaków Tumin 17 Polaków Twerdynie 64 Polaków Warszawka 20 Polaków Woronczyn 13 Polaków Wólka Sadowska 80 Polaków Wysoka 7 Polaków Zabara 25 Polaków Zapust Kisieliński 14 Polaków Zaturce 36 Polaków Zawały Las 17 Polaków Zielona 2 Polaków kolonia Żurawiec 29 Polaków wieś Żurawiec 10 Polaków

gmina Podberezie Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Bodiaczów 20 Polaków majątek Fusów Liczba ofiar nieznana wieś Fusów Liczba ofiar nieznana Koziatyn 17 Polaków Kwasów Liczba ofiar nieznana Laszki Liczba ofiar nieznana Nowy Raczyn 1 Czech Pieczychowsty Liczba ofiar nieznana kolonia Poluchno 40 Polaków wieś Poluchno 49 Polaków Strzelcze 5 Polaków Szpikłosy Liczba ofiar nieznana Zagaje 260 Polaków

gmina Skobełka Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Chołoniów 1 Polak Janina 8 Polaków Kowbań 70 Polaków Markowicze 20 Polaków Nowosiółki Nowoczeskie i Nowosiółki Staroczeskie 6 Czechów Oszczów 25 Polaków, 5 Czechów Skobełka 1 Polak Zwiniacze 4 Polaków

gmina Świniuchy Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Błudów 15 Polaków Bubnów 9 Polaków, 13 Ukraińców, 1 Żyd Kołpytów 11 Ukraińców majątek Koniuchy 50 Polaków wieś Koniuchy 3 Polaków nadleśnictwo Korytnica 1 Polak wieś Korytnica 1 Polak Liniów 87 Polaków Listopadówka 5 Polaków Piłsudczyzna 23 Polaków, 2 Żydów Pustomyty 50 Polaków Sienkiewicze Liczba ofiar nieznana Świniuchy 63 Polaków Tuliczów 20 Polaków Watyniec 9 Polaków, 8 osób z rodzin polsko-ukraińskich Wojnin 20 Polaków

Zbrodnie w nieustalonych miejscach W nieustalonych miejscach powiatu horochowskiego zginęło również co najmniej ok. 21 Polaków, 1 Rosjanin.

Kierownictwo terenowe OUN-B w powiecie horochowskim Funkcja Imię, nazwisko i pseudonim Okres działalnościreferent kierownictwa krajowego Walerian Bondarczuk „Horodij” 1943przewodniczący okręgu Ołeksandr Buriak „Zaporożec” 1943przewodniczący okręgu Mychajło Bondarczuk „Stemyd” 1943przewodniczący okręgu Wołodymyr Łobaj „Wuliar” 1943przewodniczący okręgu Demian Czech „Zymnyj” 1944przewodniczący okręgu Jewhen Mańko „Jaszczur” 1945szef SBKłym Jaworski „Orłyk” 1944

Przypisy

Bibliografia