Żydówka z cytrynami (znana też pod tytułem Pomarańczarka) – obraz olejny polskiego malarza Aleksandra Gierymskiego z 1881 roku znajdujący się w zbiorach Muzeum Śląskiego w Katowicach.

Historia Obraz powstał w czasie pobytu Gierymskiego w Warszawie w latach 1876–1888. Artysta związał się w tym czasie z grupą młodych literatów i krytyków, zgromadzonych wokół pozytywistycznego czasopisma „Wędrowiec” i podjął współpracę ze Stanisławem Witkiewiczem oraz Antonim Sygietyńskim. Efektem tej współpracy był cykl realistycznych scen rodzajowych przedstawiających życie żydowskich mieszkańców Powiśla i innych ubogich dzielnic Warszawy. Powstały w tym czasie takie prace, jak Żydówka sprzedająca pomarańcze, Żydówka sprzedająca cytryny, Brama na Starym Mieście w Warszawie i kilka wersji Święta Trąbek.

Obraz jest autorską repliką Żydówki z pomarańczami (1880–1881) z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie. Pierwotnie należał do wybitnego polskiego kolekcjonera Ignacego Korwin-Milewskiego, który w 1924 roku sprzedał go antykwariuszowi Abe Gutnajerowi. W 1929 roku płótno trafiło do muzeum w Katowicach.

Opis obrazu Artysta przedstawił portret ubogiej żydowskiej handlarki, sprzedającej cytryny na ulicy. Jest to stara, odziana w łachmany kobieta, dźwigająca dwa kosze z owocami. Stoi zwrócona twarzą do widza, patrząc wprost w oczy przechodzących obok niej ludzi. Jest zmęczona życiem, a poorana zmarszczkami twarz wyraża smutek, zmęczenie i nadzieję na znalezienie nabywcy. Kolorystyka obrazu jest zimna, sugeruje późną porę roku, być może jest chłodny, jesienny poranek. Niewyraźne i przymglone tło potęguje wrażenie samotności, wyobcowania i zastygłego cierpienia, a realistycznie przedstawiona postać zamarła w beznadziejnym oczekiwaniu.

Odniesienia Żydówka z cytrynami pojawiła się na serii znaczków pocztowych pt. Malarstwo polskie, wydanych w 1968 roku. Autorem projektu znaczka był Andrzej Heidrich.

Stylizowany wizerunek fragmentów obrazu znalazł się na monecie o nominale 20 zł, z serii Polscy Malarze XIX/XX w. poświęconej Aleksandrowi Gierymskiemu, wyemitowanej przez NBP w 2006 roku. Monetę wybito w Mennicy Polskiej SA w nakładzie 66 000 sztuk, a jej projektantką była Roussanka Nowakowska.

Zobacz też Żydówka sprzedająca owoce Żydówka z pomarańczami

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Obrazy Aleksandra Gierymskiego Kategoria:Obrazy w Muzeum Śląskim w Katowicach Kategoria:Portrety