Marcin Wodziński (ur. 30 maja 1966 w Świdnicy) – polski historyk i judaista, kierownik Katedry Judaistyki im. Tadeusza Taubego na Uniwersytecie Wrocławskim w latach 2003–2024.

Kluczowym zagadnieniem jego badań jest XIX-wieczna historia społeczna Żydów na Śląsku i w Europie Wschodniej (głównie w rozbiorowej Polsce), w szczególności haskala oraz chasydyzm.

Życiorys Ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kasprowicza w Świdnicy. W 1991 roku ukończył polonistykę na Instytucie Filologii Polskiej, a w 1995 roku obronił pracę doktorską w Śląskoznawczym Studium Doktoranckim przy Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego.

W latach 1996–1998 pracował jako wykładowca na Pekińskim Uniwersytecie Języków Obcych i dyrektor Szkoły Polskiej w Pekinie.

Od 2003 był kierownikiem Zakładu Studiów Żydowskich, w 2016 roku przekształconego w Katedrę Judaistyki Uniwersytetu Wrocławskiego. W latach 2000–2014 był historycznym konsultantem wystawy głównej Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, w latach 2010–2012 głównym historykiem tego Muzeum, a następnie członkiem Rady Historycznej Muzeum. Członek Rady Głównej Polskiego Towarzystwa Studiów Żydowskich w latach 2002–2018, a w latach 2011–2018 wiceprezes. Jest też członkiem rady akademickiej programu judaistycznych studiów doktorskich Uniwersytetu Karola w Pradze, Komisji Historii i Kultury Żydów Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, komitetu sterującego Digital Humanities Forum, i in.. W kadencji 2024–2028 pełni funkcję przewodniczącego Rady Programowej Żydowskiego Instytutu Historycznego.

W swojej pracy nad historią chasydyzmu stosuje zarówno metody jakościowe, jak i geoprzestrzenne metody ilościowe, analizując czynniki geograficzne w rozwoju tego ruchu religijnego w dawnej Polsce i Europie Wschodniej. Podejście geograficzno-ilościowe stanowi podstawę szczególnie jego opublikowanego w 2018 roku Historycznego Atlasu Chasydyzmu, za który w tym samym roku otrzymał National Jewish Book Award. Poza Atlasem, wkładem Marcina Wodzińskiego w historiografię chasydyzmu są jego inne prace na temat rozwoju ruchu w kontekście szerszych procesów społeczno-historycznych regionu: Chasydyzm. Wszystko, co najważniejsze, Hasidism: A New History (współautor) i Studying Hasidism: Sources, Methods, Perspectives (współedytor).

Swoje zainteresowanie metodami humanistyki cyfrowej rozwija również uczestnicząc w projektach z tego zakresu, między innymi w projekcie Yerusha, gdzie był odpowiedzialny za jego polską sekcję, a także w kilku rozwijających się projektach skupiających się na zbieraniu, analizie i publikacji danych wraz z narzędziami do cyfrowej analizy historycznej, we współpracy z innymi uniwersytetami (Bar-Ilana, Uniwersytet w Hajfie, Otwarty Uniwersytet Izraela) oraz Uniwersytetem Toronto.

Wśród wypromowanych doktorów są Agnieszka Jagodzińska, Agata Rybińska, Piotr Grącikowski, Lidia Jerkiewicz i Anna Kałużna oraz dwa doktoraty honorowe Moshego Rosmana i Olgi Tokarczuk.

W latach 2009–2018, pełnił funkcję redaktora naczelnego półrocznika Polskiego Towarzystwa Studiów Żydowskich, Studia Judaica, a od roku 2021 jest redaktorem naczelnym półrocznika European Journal of Jewish Studies, wydawanego przez European Association for Jewish Studies.

W 2022 został członkiem korespondentem Polskiej Akademii NaukCzłonkowie Polskiej Akademii Nauk: Wodziński, Marcin i członkiem Academia Europaea.

Nagrody i odznaczenia Za swoją działalność naukową otrzymał wiele nagród i odznaczeń, m.in. Nagroda Profesora Łukasza Hirszowicza (2008), Nagroda Jana Karskiego i Poli Nireńskiej (2011), Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2015), nagroda National Jewish Book Award (2019) oraz nagroda specjalna Polityki za książkę historyczną roku (2020). W 2023 roku otrzymał Irena Sendlerowa Memorial Award.

W 2024 roku otrzymał Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w obszarze nauk humanistycznych i społecznych. W 2025 roku wraz z Agnieszką Jagodzińską i Joanną Degler otrzymał Nagrodę im. Józefa A. Gierowskiego i Chonego Shmeruka za książkę Literatura autobiograficzna Żydów polskich: tradycja, nowoczesność, płeć.

Książki Chasydzkie centra pielgrzymkowe w Polsce, Wrocław, Instytut Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego 1993 Hebrajskie inskrypcje na Śląsku XIII-XVIII w., Wrocław, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej i Centrum Badań Śląskoznawczych i Bohemistycznych 1996 Groby cadyków w Polsce. O chasydzkiej literaturze nagrobnej i jej kontekstach, Wrocław, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej 1998 Cmentarz żydowski w Lesku. Vol. 1: Wiek XVI i XVII. Kraków, Księgarnia Akademicka 2002 (współautor: Andrzej Trzciński). Oświecenie żydowskie w Królestwie Polskim wobec chasydyzmu, Warszawa, Wydawnictwo Cyklady 2003 Bibliography on the History of Silesian Jewry II - Bibliographie zur Geschichte der Juden in Schlesien II, München, Saur-Verlag 2004 (Bibliographie zur deutsch-jüdischen Geschichte, Bd. 7). Haskalah and Hasidism in the Kingdom of Poland: A History of Conflict, tłum. Sarah Cozens (Oxford and Portland, Littman Library of Jewish Civilization: 2005) Władze Królestwa Polskiego wobec chasydyzmu. Z dziejów stosunków politycznych, Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego 2008 Judaica w aktach Centralnych Władz Wyznaniowych Królestwa Polskiego Archiwum Głównego Akt Dawnych. Informator archiwalny (2010) Źródła do dziejów chasydyzmu w Królestwie Polskim, 1815–1867, w zasobach polskich archiwów państwowych / Hasidism in the Kingdom of Poland, 1815–1867: Historical Sources in the Polish State Archives (2011) Hasidism and Politics: The Kingdom of Poland, 1815–1864 (2013) Historical Atlas of Hasidism (with cartography by Waldemar Spallek) (2018), Princeton University Press (polska wersja: Chasydyzm Atlas Historyczny, Wydawnictwo Austeria) Hasidism: Key Questions (2018) Oxford University Press (polska wersja: Chasydyzm. Wszystko, co najważniejsze, Wydawnictwo Austeria) Hasidism: A New History (co-authored with David Assaf, , Benjamin Brown, Uriel Gellman, , Moshe Rosman, Gad Sagiv) (2018) Princeton University Press (red. wraz z Wojciechem Tworkiem, także tłumaczenie)

Przypisy

Linki zewnętrzne Biogram Marcina Wodzińskiego na stronie domowej Katedry Taubego Pełne CV na Academia.edu

Agnieszka Krzemińska, „Świat nie z tego świata. O dawnych i współczesnych chasydzach – rozmowa z prof. Marcinem Wodzińskim” Professor Marcin Wodziński - Jewish studies after the epidemic. Trzydzieści lat minęło jak jeden dzień – Żydzi i inni Polacy. Podcast wrocławskiej judaistyki, w portalu Spotify

Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Chinach Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie korespondenci PAN Kategoria:Członkowie Academia Europaea Kategoria:Ludzie związani z Pekinem Kategoria:Ludzie urodzeni w Świdnicy Kategoria:Urodzeni w 1966 Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej – nauki humanistyczne i społeczne Kategoria:Członkowie Rady Programowej Żydowskiego Instytutu Historycznego Kategoria:Laureaci Nagrody im. Józefa A. Gierowskiego i Chonego Shmeruka